Người già nuôi chó mèo trong nhà vẫn giữ được an toàn nếu con vật có chỗ ăn, chỗ uống, chỗ nằm cố định nằm ngoài lối đi, đồ chơi được gom gọn, ban đêm biết con vật ở đâu, và việc dắt chó khoẻ không giao cho ông bà một mình. Chó mèo không phải nguyên nhân phải bỏ; chỗ cần sửa là cách sắp đặt quanh chúng.
Với nhiều ông bà, con chó, con mèo là bạn đồng hành mỗi ngày, là lý do để dậy sớm, đi lại, trò chuyện. Nhưng một con mèo nằm giữa bậc thang tối, một bát nước đổ loang trên sàn gạch, một con chó nhỏ quấn chân lúc ông bà đang bưng đồ là những cú vấp rất thật. Bài đi qua cơ chế, bảng kiểm, việc tự làm được, việc cần người khác và cách xử trí khi ông bà ngã hay bị cào cắn.
Vì sao chó mèo lại hay làm ông bà vấp
Chó mèo nhỏ, di chuyển nhanh và hay nằm ở đúng những chỗ người đi qua: ngưỡng cửa mát, bậc cầu thang có gió, ngay cạnh chân người chúng quý nhất. Người lớn tuổi nhìn xuống chân ít hơn vì sợ chóng mặt, mắt kém trong bóng tối, phản xạ né chậm, nên con vật nằm im màu tối trên nền gạch tối gần như vô hình.
Chó thường đón chủ bằng cách chồm lên, chạy vòng quanh chân, nhất là lúc ông bà về nhà, lúc chuẩn bị cho ăn hay mở cửa đi dạo. Đó là lúc ông bà đang bận tay, đứng chưa vững. Mèo thì hay luồn qua chân và cọ người vào bắp chân khi đói, đúng lúc ông bà đang bưng bát đồ ăn cho chúng.
Ngoài con vật, đồ dùng của chúng cũng là chỗ vấp: bát ăn đặt giữa bếp, bát nước đổ ra sàn, đồ chơi cao su lăn ra hành lang, khay cát vương cát ra sàn trơn, dây dắt treo lủng lẳng. Ban ngày dễ thấy, ban đêm thì thành bẫy. Những chuyện này đều sửa được bằng sắp đặt chứ không cần chia tay con vật.
Bảng kiểm nhà có ông bà và chó mèo
Đi một vòng vào buổi tối khi đèn đã dịu, nhìn từ tầm mắt của ông bà.
| Kiểm gì | Nhìn và thử thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Chỗ đặt bát ăn, bát nước | Bát có nằm trên lối ông bà đi lại, đi vệ sinh đêm không | Dời vào góc tường, đặt trên tấm lót chống trượt có gờ giữ nước |
| Sàn quanh bát nước | Sàn có hay ướt, loang nước không | Dùng bát nặng khó lật, lau khô mỗi tối |
| Đồ chơi | Có đồ chơi rải trên sàn hành lang, cầu thang không | Một giỏ đựng đồ chơi, gom mỗi tối |
| Chỗ nằm của con vật | Con vật hay nằm ở đâu: ngưỡng cửa, bậc thang, cạnh giường ông bà | Tạo chỗ nằm êm ở góc mát, tập con vật về chỗ nằm |
| Khay cát của mèo | Cát có vương ra sàn gần lối đi không | Đặt khay ở góc khuất, có thảm hứng cát, quét mỗi ngày |
| Ban đêm | Con vật ngủ ở đâu khi ông bà ngủ | Đóng cửa phòng hoặc cho con vật ngủ chỗ riêng ngoài lối đi đêm |
| Màu lông và màu sàn | Con vật có cùng màu với sàn, thảm không | Thêm đèn thấp ở lối đi, đeo vòng cổ có chuông nhỏ cho con vật |
| Dây dắt, vòng cổ | Dây có treo ở chỗ dễ vướng, để trên sàn không | Treo móc cao cạnh cửa |
| Cổng, cửa | Con vật có hay lao ra khi mở cửa không | Tập con vật ngồi chờ, mở cửa khi đã giữ con vật |
Chiếc chuông nhỏ ở vòng cổ là cách đơn giản để ông bà nghe được con vật đang đi tới gần, nhất là với mèo đi rất êm. Chỉ cần đảm bảo vòng cổ vừa vặn, không làm con vật khó chịu.
Chó hay mèo, nhà ống hay căn hộ: chỗ cần để ý khác nhau
Chó thường gây vấp bằng chuyển động: chồm, chạy quanh, kéo dây, lao ra cửa. Chó nhỏ nguy hiểm theo kiểu khác chó lớn: chó lớn làm ông bà mất thăng bằng vì lực, chó nhỏ thì vì quá thấp, quá nhanh, ông bà không nhìn thấy. Mèo thì gây vấp bằng sự im lặng: nằm im ở chỗ tối, đi êm sau lưng, nhảy từ trên tủ xuống ngay trước mặt.
Ở nhà ống, cầu thang là chỗ cần lo nhất, vì con vật chạy lên chạy xuống cả ngày và hay chọn bậc thang mát làm chỗ nằm. Ở căn hộ chung cư, không gian chật nên bát ăn, khay cát, ổ nằm hay bị đặt ngay hành lang hẹp, lối từ phòng ngủ ra nhà vệ sinh. Nhà vườn, nhà nông thôn thì chó thường thả ngoài sân, cú vấp hay xảy ra ở bậc hiên, lúc ông bà ra mở cổng và chó lao theo.
Vì vậy khi đi kiểm, hãy bắt đầu từ thói quen của chính con vật nhà mình: nó hay nằm đâu, hay chạy theo ai, phản ứng thế nào khi có tiếng cửa. Quan sát một ngày sẽ cho biết chỗ cần sửa chính xác hơn mọi danh sách chung.
Những lúc dễ vấp nhất và cách sắp lại
Giờ cho ăn. Con vật quấn chân đúng lúc ông bà cầm bát. Chuẩn bị đồ ăn trên mặt bàn cao, đặt bát xuống ở góc cố định, có thể tập con vật ngồi chờ trước khi đặt bát. Bát đặt trên một kệ thấp cạnh tường giúp ông bà bớt cúi sâu.
Lúc ông bà về nhà hay mở cửa. Chó chồm lên mừng rỡ. Con cháu nên tập cho chó thói quen ngồi chào thay vì chồm, và ông bà đứng vững, tay bám cửa trước khi chó lao tới.
Lúc đi đêm. Mèo hay nằm ngang lối đi tối. Đèn đêm thấp dọc lối, cho mèo ngủ chỗ riêng, ông bà bật đèn trước khi đặt chân xuống.
Trên cầu thang. Mèo, chó nhỏ nằm giữa bậc, chạy vụt qua chân. Không để đồ chơi, chỗ nằm ở cầu thang; ông bà luôn vịn tay vịn, nhìn bậc trước khi bước.
Khi dắt chó. Chó khoẻ kéo mạnh làm ông bà mất thăng bằng. Việc dắt chó lớn, chó còn nghịch nên do người khoẻ làm; ông bà có thể đi cùng hoặc dắt chó nhỏ đã ngoan, dây không quấn vào cổ tay.
Việc nhà tự làm được và việc cần người khác
Phần lớn là sắp xếp và huấn luyện con vật; một vài việc cần thợ hoặc người có chuyên môn.
| Việc | Tự làm được | Cần thợ hoặc người có chuyên môn |
|---|---|---|
| Chỗ ăn, uống, nằm | Dời vào góc, lót chống trượt, giỏ đồ chơi | Không cần |
| Ánh sáng | Đèn đêm cắm ổ, đèn cảm biến chạy pin dọc lối đi | Thêm ổ cắm, công tắc cho đèn thấp |
| Cửa, cổng | Tập con vật ngồi chờ | Lắp cửa chắn nhỏ, cổng chặn cầu thang chắc chắn |
| Hành vi con vật | Tập ngồi chào, không chồm, về chỗ nằm | Người huấn luyện vật nuôi khi con vật quá nghịch |
| Sức khoẻ con vật | Cắt móng theo hướng dẫn, theo dõi ăn uống | Bác sĩ thú y cho tiêm phòng, móng, răng |
Cổng chặn cầu thang cho thú cưng phải chắc và mở dễ với ông bà; loại có thanh ngang dưới chân là thêm một chỗ vấp. Nếu ông bà khó mở cổng, đặt cổng ở chỗ ông bà không phải đi qua.
Khi ông bà vấp ngã hoặc bị cào, cắn
Đây là định hướng cho phút đầu, không thay cho thăm khám.
- Nếu ông bà ngã: đưa con vật ra chỗ khác hoặc nhốt tạm để không quấn quanh, bật đèn, không vội đỡ dậy, hỏi đau ở đâu. Đau nhiều ở hông, lưng, cổ, va đầu, lơ mơ thì giữ yên, giữ ấm và gọi 115.
- Nếu ông bà bị cào, cắn: rửa vết thương dưới vòi nước sạch chảy với xà phòng một lúc lâu, che vết thương bằng gạc sạch.
- Không đắp lá, đắp thuốc lá, bôi các thứ theo mẹo dân gian lên vết cào cắn.
- Đi khám sớm sau vết cắn, kể cả vết nhỏ, để nhân viên y tế đánh giá và tư vấn tiêm phòng. Mang theo thông tin tiêm phòng của con vật nếu có.
- Vết thương sưng đỏ lan, chảy mủ, ông bà sốt sau đó thì đi khám ngay.
Da người lớn tuổi mỏng, vết cào nhỏ cũng có thể rách rộng và lâu lành. Cắt móng cho chó mèo định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y giúp giảm điều này. Kỹ năng sơ cứu vết thương và xử trí người ngã nên được học ở lớp sơ cứu có thực hành.
Nói với ông bà về con vật mà ông bà không phật lòng
Ông bà thường rất quý con vật và dễ tự ái khi nghe con cháu đổ cho nó. Câu "con mèo làm bà ngã đấy, phải cho đi" sẽ khiến ông bà giấu luôn những lần vấp sau. Hãy nói về chỗ đặt đồ: "Con dời bát nước vào góc cho bà khỏi trượt", "Con làm cho mèo cái ổ, nó khỏi nằm cầu thang".
Giao cho ông bà những việc với con vật vừa sức và an toàn: cho ăn ở chỗ cố định, chải lông khi ngồi trên ghế, gọi con vật về ổ. Những việc nặng hơn như tắm cho chó lớn, dắt chó đi xa, dọn khay cát cúi thấp thì con cháu nhận. Ông bà vẫn giữ được niềm vui chăm con vật mà bớt các tư thế dễ ngã.
Mỗi khi nhà có con vật mới, nhất là chó con, mèo con hiếu động, kiểm lại toàn bộ bảng. Con vật lớn lên, đổi chỗ nằm, đổi thói quen; ông bà cũng thay đổi theo năm. Người trong nhà hay chơi với con vật nhất nên phụ trách gom đồ chơi và lau sàn quanh bát nước mỗi tối.
Nếu đến một lúc ông bà không còn đủ sức chăm con vật, việc đó nên được bàn với ông bà một cách tôn trọng: có thể con cháu nhận chăm, con vật ở lại trong nhà và ông bà vẫn chơi với nó hằng ngày. Mất đi người bạn bốn chân đột ngột là một nỗi buồn lớn với nhiều người lớn tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Người già có nên tiếp tục nuôi chó mèo không?
Nhiều ông bà nuôi chó mèo rất vui và khoẻ khoắn hơn. Điều cần là sắp đặt nhà cho con vật có chỗ riêng ngoài lối đi, đồ dùng gọn gàng và việc nặng do con cháu làm, chứ không nhất thiết phải cho con vật đi.
Đặt bát ăn bát nước cho chó mèo ở đâu cho an toàn?
Ở góc tường, ngoài lối đi lại và lối đi vệ sinh đêm của ông bà, trên tấm lót chống trượt có gờ giữ nước. Đặt trên kệ thấp giúp ông bà bớt cúi sâu khi cho ăn.
Mèo hay nằm ở cầu thang thì làm thế nào?
Tạo cho mèo một chỗ nằm êm, mát ở nơi khác, khen thưởng khi mèo về chỗ đó, không để đồ chơi hay ổ trên cầu thang. Thêm đèn cầu thang và nhắc ông bà nhìn bậc trước khi bước.
Ông bà có nên tự dắt chó đi dạo?
Với chó nhỏ đã ngoan, ông bà có thể dắt, dây không quấn vào cổ tay. Chó lớn, chó còn nghịch hay kéo mạnh thì nên để người khoẻ dắt, ông bà đi cùng.
Bị mèo cào nhẹ có cần đi khám không?
Rửa sạch bằng nước chảy và xà phòng, che gạc sạch. Với vết cắn, kể cả nhỏ, nên đi khám sớm để được tư vấn tiêm phòng. Vết thương sưng đỏ lan, chảy mủ hay sốt thì đi khám ngay.
Có nên đeo chuông cho chó mèo trong nhà có người già?
Một chiếc chuông nhỏ ở vòng cổ vừa vặn giúp ông bà nghe được con vật đi tới, nhất là ban đêm. Đảm bảo vòng cổ không quá chặt và không làm con vật khó chịu.