Chỗ trượt ngã hay bị bỏ quên nhất không nằm trong nhà tắm mà ở ngay ngưỡng cửa và một hai bước bên ngoài: chân còn ướt bước lên sàn gạch bóng hoặc gỗ, vấp gờ chặn nước, hụt bậc hạ cốt, giẫm lên thảm chùi chân không có đế bám. Lau khô chân trước khi bước ra, dùng thảm có đế cao su, làm rõ mép bậc và có ánh sáng ở cửa là bốn việc giải quyết phần lớn.
Trong nhà tắm, người ta tự biết cẩn thận vì nhìn thấy sàn ướt. Khi bước ra, đầu óc đã chuyển sang việc khác, chân thì vẫn ướt, dép vẫn ướt, và mặt sàn ngoài cửa không làm để chịu nước. Bài này đi qua từng kiểu ngưỡng cửa nhà tắm hay gặp ở nhà Việt, checklist cho hai mét quanh cửa, việc tự làm và việc của thợ, và cách xử lý khi có người ngã ở cửa nhà tắm.
Vì sao trượt ngay ngoài cửa chứ không phải trong nhà tắm
Sàn nhà tắm thường được lát gạch nhám, có độ dốc về ga thoát, người bước vào đã quen với cảm giác ướt. Sàn bên ngoài, phòng ngủ hay hành lang, hay lát gạch bóng, gỗ, đá mài, rất trơn khi có một lớp nước mỏng. Bàn chân ướt hoặc đế dép ướt mang theo đúng lớp nước mỏng đó ra ngoài, và bước thứ nhất, thứ hai là bước có ít ma sát nhất.
Ngưỡng cửa lại là chỗ chân phải đổi độ cao: bước qua gờ chặn nước, bước xuống bậc nếu sàn nhà tắm hạ cốt, hoặc bước lên nếu ngược lại. Người lớn khoẻ nhấc chân đủ cao, còn người già thường lê chân, nhấc thấp, nên mũi chân dễ vướng gờ. Trẻ nhỏ thì chạy ra sau khi tắm, chân trần, vui vẻ, không nhìn xuống.
Thêm vào đó là ánh sáng. Ban đêm, đèn trong nhà tắm sáng, bên ngoài tối; khi bước ra mắt chưa kịp quen, không nhìn rõ vũng nước hay mép bậc. Người dậy đi vệ sinh lúc nửa đêm vừa ngái ngủ vừa đi trong tối, đó là thời điểm hay ngã nhất.
Các kiểu ngưỡng cửa nhà tắm và chỗ dễ vấp, trượt
Nhà bạn thường thuộc một trong các kiểu này, mỗi kiểu có chỗ yếu riêng.
| Kiểu ngưỡng | Chỗ dễ xảy ra chuyện | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Gờ chặn nước nổi cao | Mũi chân vấp gờ, nhất là người già và ban đêm | Dán băng màu tương phản lên mặt gờ, đèn chiếu xuống gờ; muốn hạ gờ thì hỏi thợ |
| Sàn nhà tắm hạ cốt, phải bước xuống | Hụt bậc khi bước vào, vấp khi bước ra | Dán băng chống trơn có màu ở mép bậc, có chỗ vịn ở khung cửa |
| Ngưỡng đá mài bóng | Mặt đá ướt rất trơn | Dán băng chống trơn lên mặt đá, hoặc nhờ thợ làm nhám bề mặt |
| Không ngưỡng, sàn phẳng | Nước tràn ra ngoài khi tắm, đọng thành vũng | Kiểm ga thoát sàn, chia khu khô ướt, thảm hút nước có đế bám ngay cửa |
| Cửa trượt có ray dưới sàn | Ray kim loại trơn, vướng ngón chân | Giữ ray khô, không đi chân trần qua ray |
Đừng vội đập ngưỡng đi cho phẳng. Gờ chặn nước có lý do của nó: giữ nước không tràn ra phòng. Nếu muốn bỏ gờ, thợ phải làm lại độ dốc và ga thoát trong nhà tắm; làm nửa vời thì từ vấp gờ chuyển sang trượt vũng nước.
Checklist hai mét quanh cửa nhà tắm
Kiểm ngay sau khi một người trong nhà vừa tắm xong, đó là lúc khu vực này giống thật nhất.
| Kiểm gì | Nhìn hoặc thử thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Vũng nước ngoài cửa | Nhìn sàn ngay sau cửa khi người vừa tắm ra | Có nước: đặt thảm hút nước, treo khăn lau chân trong tầm tay ở phía trong cửa |
| Thảm chùi chân | Đặt chân lên thảm, đẩy nhẹ ngang | Thảm trượt, mép quăn: đổi thảm có đế cao su bám, mép phẳng |
| Mép gờ, mép bậc | Nhìn từ xa xem có thấy rõ mép không, nhất là khi tắt đèn trong | Không rõ: dán băng màu tương phản, chống trơn |
| Ánh sáng ban đêm | Tắt hết đèn, đi từ giường tới cửa nhà tắm | Phải mò: gắn đèn ngủ cảm biến cắm ổ hoặc dùng pin chiếu xuống sàn ở cửa |
| Chỗ vịn | Thử bước qua ngưỡng xem tay muốn vịn vào đâu | Vịn vào khung cửa, cánh cửa: hỏi thợ lắp tay vịn ở đúng chỗ đó |
| Dép nhà tắm | Lật đế dép xem gai bám còn không, dép có vừa chân không | Đế mòn, dép rộng: thay; không mang dép nhà tắm ra ngoài |
| Đồ để gần cửa | Nhìn xem giỏ quần áo bẩn, xô, dép có chắn lối không | Dời sang bên, để lối đi thẳng và trống |
Nếu nhà có máy giặt đặt ngoài cửa nhà tắm, kiểm thêm chỗ ống xả và đáy máy: rò rỉ nhỏ ở đó cũng tạo vũng nước đúng lối đi.
Khác nhau theo kiểu nhà
Nhà ống. Nhà tắm thường nằm cuối nhà hoặc dưới gầm cầu thang, cửa mở ra hành lang hẹp lát gạch bóng, ngay cạnh bậc cầu thang đầu tiên. Người bước ra với chân ướt có khi chỉ cách bậc thang một hai bước. Đây là chỗ cần thảm đế bám và đèn nhất, và không để dép, giỏ đồ ở chân thang.
Chung cư. Nhà tắm trong phòng ngủ, cửa mở ra sàn gỗ hoặc gạch bóng của phòng. Nước theo chân ra làm sàn gỗ trơn và lâu dần phồng mép ván, mép ván phồng lại thành chỗ vấp. Thảm hút nước ở cửa giúp cả hai chuyện.
Nhà nông thôn, nhà tắm ngoài sân. Từ nhà tắm về nhà phải đi qua một đoạn sân, có khi lát gạch đỏ rêu, có khi là nền xi măng ướt. Ban đêm không có đèn trên đoạn đường đó là chỗ người già hay ngã nhất. Một bóng đèn ngoài hiên do thợ điện lắp, lối đi được cọ rêu, và một đôi dép bám tốt để riêng cho đoạn đường này là đủ khác biệt.
Nhà trọ, phòng thuê. Không tự sửa được gì lớn, nhưng thảm đế bám, băng chống trơn, đèn ngủ cắm ổ và khăn lau chân là những thứ mang theo được khi chuyển nhà.
Tự làm và việc nên nhờ thợ
Phần lớn việc ở ngưỡng cửa là dán, đặt, dời, thay; phần làm lại sàn, ga thoát là của thợ.
- Tự làm được: thảm hút nước có đế cao su ngay ngoài cửa; khăn lau chân treo phía trong cửa; băng chống trơn có màu ở mép gờ, mép bậc, mặt đá ngưỡng; đèn ngủ cảm biến chiếu xuống sàn; dép nhà tắm vừa chân, đế còn gai; dời đồ khỏi lối đi; lau ngay khi thấy nước.
- Tự làm được: quy ước cả nhà để dép nhà tắm ở trong, đổi dép khác khi bước ra, để nước không theo dép đi khắp nhà.
- Phải gọi thợ: hạ gờ hoặc làm dốc nhẹ thay bậc; làm nhám mặt đá ngưỡng; sửa độ dốc sàn và ga thoát khi nước tràn ra ngoài; lắp tay vịn ở khung cửa; sửa cửa cạ sàn làm người phải giật mạnh.
- Phải gọi thợ điện: gắn đèn hành lang có công tắc ngay cạnh giường, hoặc đèn cảm biến gắn tường đi dây.
Băng chống trơn dán lên mặt sàn khô và sạch thì mới bám lâu; dán lên chỗ còn ẩm, có xà phòng, vài hôm sẽ bong và mép bong lại thành chỗ vấp mới.
Khi có người ngã ở cửa nhà tắm
Ngã ở ngưỡng cửa hay va đầu vào khung cửa hoặc mép gờ, nên cần cẩn thận hơn một cú ngã ngồi thông thường.
- Không vội kéo người dậy. Hỏi tên, hỏi đau ở đâu, xem người có tỉnh táo, nói rõ ràng không.
- Nhìn xem có va đầu không, có chảy máu, có chỗ nào biến dạng, sưng nhanh, đau nhiều khi cử động.
- Gọi 115 nếu người ngã bất tỉnh dù chỉ thoáng qua, lơ mơ, nôn, nói khó, yếu một bên người, không đứng dậy được, đau nhiều ở hông, hoặc chảy máu nhiều.
- Trong lúc chờ, giữ người nằm yên ở tư thế đang nằm nếu nghi chấn thương, đắp khăn cho ấm, lau khô sàn xung quanh để người giúp không trượt theo.
- Nếu người ngã tỉnh táo, không đau nhiều và muốn tự đứng dậy, để họ tự làm theo nhịp của mình, bạn chỉ đỡ nhẹ và giữ cho ghế, khung cửa không trượt. Cách giúp người già đứng dậy an toàn là kỹ năng nên học ở lớp sơ cứu.
- Người già va đầu, kể cả khi lúc đầu không sao, cần được để ý thêm trong những giờ sau; đau đầu tăng dần, buồn ngủ bất thường, nôn thì đi cấp cứu ngay.
Sau một cú ngã, đi lại đúng đoạn đường người đó đã đi và tìm nguyên nhân: vũng nước, thảm trượt, đèn tối, dép mòn. Sửa đúng chỗ đó trong ngày, đừng chỉ dặn lần sau cẩn thận hơn.
Nhắc người cao tuổi và dạy trẻ
Người già thường không thích bị nhắc đi cẩn thận, nghe như mình đã yếu. Cách tốt hơn là làm cho đường đi tự an toàn: đèn tự sáng khi bước xuống giường, thảm không trượt, khăn lau chân treo sẵn ở cửa trong nhà tắm. Khi đổi dép cho ông bà, nói là dép cũ mòn rồi, đổi đôi êm hơn. Nếu ông bà hay dậy đêm, để đèn ngủ bật cả đêm ở hành lang cũng là cách đơn giản.
Với trẻ, quy tắc dễ nhớ là: tắm xong đứng trên thảm, lau chân rồi mới đi, không chạy ra khỏi nhà tắm. Trẻ nhỏ thì người lớn bế ra hoặc dắt tay qua ngưỡng. Trẻ lớn hơn có thể được giao việc thấy nước ngoài cửa thì lấy khăn lau, hoặc báo người lớn. Mỗi lần đổi mùa, nhất là mùa nồm khi sàn đọng nước, người lớn đi lại đoạn từ giường tới nhà tắm một lượt.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đập bỏ gờ chặn nước ở cửa nhà tắm cho người già khỏi vấp không?
Không nên tự đập. Gờ giữ nước không tràn ra ngoài; bỏ gờ mà không làm lại độ dốc và ga thoát thì sẽ có vũng nước thay cho chỗ vấp. Trong lúc chờ, dán băng màu chống trơn, thêm đèn chiếu xuống gờ và hỏi thợ phương án làm dốc.
Thảm chùi chân cửa nhà tắm loại nào an toàn?
Loại có đế cao su bám sàn, mép mỏng, phẳng, không quăn, hút nước tốt. Thảm vải không đế, thảm mép dày, thảm đã cũ cong mép là những loại dễ trượt hoặc vấp. Thử đẩy ngang bằng chân trước khi dùng.
Sàn ngoài cửa nhà tắm hay đọng nước thì xử lý thế nào?
Trước hết xem nước từ đâu: theo chân, theo dép, tràn qua cửa khi tắm, hay rò từ máy giặt. Đặt thảm hút nước, khăn lau chân ở cửa, đổi dép khi bước ra; nếu nước tràn qua ngưỡng thì cần thợ xem độ dốc sàn và ga thoát.
Người già bị ngã ở cửa nhà tắm có nên đỡ dậy ngay không?
Không nên vội. Hỏi xem người có tỉnh, đau ở đâu, có va đầu không. Có dấu hiệu nặng như bất tỉnh, lơ mơ, đau hông, không cử động được thì giữ ấm và gọi 115. Người tỉnh táo muốn tự đứng thì để họ làm theo nhịp của mình.
Đèn ngủ cửa nhà vệ sinh nên đặt ở đâu?
Đặt thấp, chiếu xuống sàn trên đường từ giường tới cửa nhà tắm và ngay ngưỡng cửa, để thấy rõ mép gờ và vũng nước mà không chói mắt. Đèn cảm biến tự sáng khi có người đi qua tiện cho người già hay dậy đêm.
Dép nhà tắm cho người già nên chọn thế nào?
Chọn dép vừa chân, có quai giữ phần mu bàn chân, đế có rãnh bám còn rõ, không quá dày. Dép rộng, dép đế mòn nhẵn dễ trượt và tuột khỏi chân khi bước qua gờ. Không mang dép nhà tắm ra ngoài phòng.