TuyetDoi.comTuyệt Đối
Người cao tuổi trong nhà: ngã, bỏng, quên và đêm

Người già quên tắt bếp: nồi khét, van gas mở và cách giữ lửa trong tầm mắt

Vì sao ông bà hay quên nồi trên bếp, bảng kiểm bếp nhà có người lớn tuổi, việc tự làm được, việc của thợ và đơn vị gas, và phút đầu khi thấy khói hay mùi gas.

An older woman seen from behind standing by a tidy kitchen counter, her hand turning off a gas valve under the stove, soft morning daylight, over-the-shoulder shot

Người già quên tắt bếp hiếm khi vì cẩu thả mà vì bị gián đoạn giữa chừng: đang đun thì đi nghe điện thoại, ra mở cổng, lên gác lấy đồ, rồi việc mới chiếm hết sự chú ý. Cách giữ an toàn là làm cho bếp đang có lửa luôn được nhớ tới, bằng thói quen không rời bếp, chuông hẹn giờ mang theo người, khoá van sau khi nấu và một bếp ít gây cháy hơn nếu cần.

Bếp là nơi ông bà còn giữ được vai trò của mình trong nhà, và nhiều người rất tự hào về điều đó. Mục tiêu vì vậy không phải cấm ông bà nấu, mà là để việc quên một lần không thành cháy nồi, cháy bếp. Bài đi qua lý do của cú quên, bảng kiểm khu bếp, việc nhà làm được và việc của thợ, cùng những gì cần làm ngay khi phát hiện khói hay mùi gas.

Vì sao người lớn tuổi hay quên nồi trên bếp

Với ai cũng vậy, trí nhớ ngắn hạn giống như một cái bàn nhỏ: đặt việc mới lên thì việc cũ dễ bị đẩy rơi. Ở người lớn tuổi, cái bàn ấy nhỏ hơn và việc bị gián đoạn để lại hậu quả rõ hơn. Ông bà bắc nồi cháo lên, chuông cửa reo, ra nói chuyện với hàng xóm một lúc, khi vào nhà thì đã quên mất mình đang đun.

Thêm vào đó, mũi người lớn tuổi thường kém nhạy hơn, nên mùi khét bắt đầu bốc lên chưa đủ để kéo ông bà quay lại. Tai kém thì tiếng xèo xèo, tiếng nồi reo không còn nghe rõ từ phòng khác. Nồi cháo, nồi canh xương, ấm nước là những thứ đun lâu và lửa nhỏ, rất dễ bị bỏ quên vì không cần đứng canh.

Một nguyên nhân nữa là bếp nhiều nhà bố trí ở cuối nhà ống hoặc tầng dưới cùng, trong khi ông bà ngủ trưa, xem tivi ở tầng trên. Đã rời khỏi tầm mắt và tầm mũi thì gần như chỉ còn trí nhớ giữ chân. Nếu ông bà quên ngày càng nhiều, cả những việc khác như uống thuốc, khoá cửa, nên đưa ông bà đi khám; người nhà không nên tự đoán là bệnh gì.

Bảng kiểm khu bếp nhà có người lớn tuổi

Đứng trong bếp lúc ông bà đang nấu một bữa bình thường và quan sát, sau đó kiểm từng mục khi bếp đã nguội.

Kiểm gìNhìn và thử thế nàoChưa đạt thì
Van bình gasVan nằm ở đâu, ông bà có cúi xuống khoá được sau khi nấu khôngThống nhất một người khoá van sau bữa tối, hỏi đơn vị cung cấp gas về chỗ đặt bình dễ với hơn
Núm vặn bếpNhìn núm có biết ngay đang bật hay tắt không, có lửa nhỏ khó thấy ban ngày khôngĐánh dấu vị trí tắt bằng băng màu trên mặt bếp cạnh núm
Đồ dễ cháy cạnh bếpKhăn lau, giấy, túi ni lông, chai dầu ăn, rèm cửa có nằm gần bếp khôngDời xa, treo khăn ở chỗ khác, rèm cửa sổ cạnh bếp thay bằng loại ngắn hoặc bỏ
Chuông hẹn giờTrong bếp có đồng hồ hẹn giờ mang theo được không, ông bà có biết dùng khôngChọn loại nút to, tiếng to, đeo được vào cổ hay bỏ túi
Đèn và ánh sángMặt bếp có đủ sáng để thấy ngọn lửa xanh nhỏ khôngThêm đèn chiếu xuống mặt bếp
Đường từ bếp ra cửaNếu có khói, ông bà có đi ra ngoài nhanh được khôngDọn đồ trên lối đi, chìa khoá cửa để chỗ cố định
Đầu báo khóiNhà có đầu báo khói ở gần bếp hay hành lang chưaNên có, đặt theo hướng dẫn nhà sản xuất để không kêu oan khi nấu
Bếp từ, bếp điệnBếp có chế độ tự tắt khi không có nồi, khi quá nhiệt hay hẹn giờ khôngTìm trong sách hướng dẫn đi kèm bếp, dạy ông bà dùng

Nếu nhà dùng bếp gas, thói quen khoá van bình sau bữa tối và trước khi ra khỏi nhà là lớp an toàn thứ hai, phòng khi núm vặn chưa tắt hẳn.

Những thói quen giữ lửa trong tầm mắt

Có lửa thì không rời bếp, hoặc mang theo một vật nhắc. Thoả thuận với ông bà: nếu phải ra khỏi bếp, tắt bếp trước rồi mới đi, quay lại bật sau. Với việc đun lâu như ninh xương, nấu cháo, mang theo chuông hẹn giờ trong túi hay cái muôi trong tay như một vật nhắc rằng mình đang nấu dở.

Đặt chuông hẹn giờ mỗi lần bắc nồi. Đồng hồ hẹn giờ cơ học nút to hoặc chức năng hẹn giờ trên điện thoại đều được, miễn ông bà thấy dễ. Chuông kêu thì quay lại xem, không tắt chuông khi chưa nhìn nồi.

Không bắc nồi rồi đi ngủ trưa, đi chợ. Đây là cú quên để lại hậu quả nặng nhất. Nếu món ăn cần đun lâu, chia ra nấu vào lúc có người ở nhà.

Khoá van sau bữa cuối ngày. Một người trong nhà phụ trách khoá van gas mỗi tối và trước khi cả nhà ra ngoài lâu. Ông bà làm được thì ông bà làm, không thì con cháu làm và báo một câu.

Cân nhắc đổi bếp khi việc quên lặp lại. Với nhà có ông bà hay quên, bếp từ hay bếp điện có chức năng tự ngắt khi nhấc nồi ra hay khi đun quá lâu giảm được nhiều rủi ro hơn bếp gas lửa trần. Nên để ông bà làm quen dần, có người hướng dẫn, đừng đổi đột ngột vì ông bà có thể lúng túng và bỏ nấu luôn.

Những lúc cú quên hay xảy ra nhất trong ngày

Nhìn lại một ngày của ông bà sẽ thấy cú quên không rải đều mà dồn vào vài thời điểm quen thuộc. Biết trước thì đặt vật nhắc đúng lúc đó.

  • Sáng sớm đun nước pha trà. Ông bà bắc ấm rồi ra sân tập thể dục, quét lá, tưới cây. Ấm cạn khô trên lửa là cảnh nhiều nhà từng gặp.
  • Buổi trưa ninh nồi xương, nồi cháo. Lửa nhỏ, đun lâu, đúng giờ ông bà buồn ngủ.
  • Lúc có khách hoặc điện thoại. Câu chuyện kéo dài hơn dự định, nhất là cuộc gọi của con cháu ở xa.
  • Chiều muộn khi phải trông cháu. Cháu nhỏ đòi hỏi chú ý liên tục, nồi trên bếp dễ bị đẩy ra khỏi đầu.
  • Tối xem chương trình yêu thích. Hâm lại nồi canh rồi ngồi xuống trước tivi ở phòng khác.

Ở những thời điểm này, thoả thuận đơn giản nhất là "bắc nồi thì vặn chuông". Nhà ống nhiều tầng có thể đặt thêm một chuông hẹn giờ thứ hai ở tầng ông bà hay ngồi để tiếng chuông không bị tường và cầu thang chặn mất.

Việc nhà tự làm được và việc của thợ, đơn vị gas

Nhà có người lớn tuổi nên ưu tiên những việc không đụng vào dây gas hay dây điện, phần còn lại để người có nghề làm.

ViệcTự làm đượcPhải gọi thợ hoặc đơn vị gas
Bình và van gasKhoá, mở van; nhìn dây dẫn có nứt, phồng không; ngửi mùiThay dây dẫn, đầu điều áp, chuyển chỗ đặt bình, kiểm tra rò rỉ
Bếp gasLau sạch mặt bếp, đánh dấu vị trí tắt trên mặt bếpSửa núm vặn lỏng, lửa không đều, bếp đánh lửa không ăn
Bếp từ, bếp điệnHọc cách hẹn giờ, khoá trẻ em, chế độ tự tắtLắp đường điện riêng, ổ cắm đủ tải cho bếp
Báo khói, báo gasThử theo nút có sẵn, thay pin theo hướng dẫnLắp đặt cố định nếu cần đi dây

Không tự tháo đầu điều áp, không tự thay dây dẫn gas, không tự chuyển bình sang chỗ khác bằng cách nối thêm dây. Những việc đó thuộc về đơn vị cung cấp gas hoặc thợ có nghề.

Khi phát hiện nồi khét, khói hay mùi gas

Phút đầu quyết định nhiều nhất. Phân biệt hai tình huống: có khói từ nồi khét, và có mùi gas.

  1. Nồi khét, khói nhiều nhưng chưa có lửa ngoài nồi: tắt bếp, khoá van gas nếu với tới an toàn, mở cửa cho thoáng. Không nhấc nồi đang nóng đỏ đi chỗ khác, không đổ nước vào nồi dầu đang bốc khói.
  2. Lửa bùng trong nồi: tắt bếp, đậy vung kín để dập, không đổ nước. Lửa lan ra ngoài nồi, ra tường, ra đồ vật: đưa ông bà và mọi người ra ngoài, gọi 114.
  3. Ngửi thấy mùi gas: không bật hay tắt bất cứ công tắc điện nào, không rút phích, không dùng điện thoại trong phòng có mùi. Khoá van bình nếu với tới được, mở cửa ra vào và cửa sổ, đưa mọi người ra ngoài.
  4. Ra tới chỗ thoáng mới gọi điện cho đơn vị cung cấp gas; mùi nặng, có tiếng xì hay có người thấy khó chịu thì gọi 114.
  5. Nếu ông bà hít nhiều khói, ho nhiều, khó thở, lơ mơ, đưa ra chỗ thoáng và gọi 115.

Nếu cháy lan, việc của người trong nhà là ra ngoài an toàn, không quay vào lấy đồ. Kế hoạch thoát hiểm chi tiết là một chủ đề riêng mà mỗi nhà nên bàn với nhau từ trước.

Nhắc ông bà mà không làm ông bà mất vai trò trong bếp

Câu dễ làm ông bà tự ái nhất là "bà đừng nấu nữa, bà hay quên lắm". Ông bà nghe như bị tước một việc mình làm cả đời. Cách khác là cùng nhau thêm một vật nhắc: "Con mua cái đồng hồ hẹn giờ, mẹ đun gì thì vặn một cái cho con yên tâm". Khi đề nghị đi kèm lý do là sự yên tâm của con cháu, ông bà dễ chấp nhận hơn.

Nếu đã có một lần nồi khét, đừng nhắc đi nhắc lại chuyện đó mỗi bữa. Hãy bàn với ông bà thói quen mới một lần cho rõ, rồi để ông bà làm. Con cháu có thể nhận việc khoá van buổi tối như một việc chung của nhà, không phải vì ông bà làm không được.

Nếu ông bà ở nhà một mình ban ngày và quên ngày càng nhiều, có thể thống nhất ông bà chỉ hâm lại đồ ăn đã nấu sẵn bằng cách ít dùng lửa hơn trong lúc vắng người. Đó là một quyết định cả nhà nên ngồi bàn với nhau, có ý của ông bà, và có thể cần lời khuyên của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Người già quên tắt bếp thường xuyên có phải dấu hiệu bệnh không?

Quên thỉnh thoảng khi bị gián đoạn là chuyện có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Nếu ông bà quên ngày càng nhiều, quên cả việc quen thuộc, lạc trong nhà hay lặp lại câu hỏi, nên đưa đi khám để bác sĩ đánh giá, người nhà không nên tự kết luận.

Có nên đổi sang bếp từ cho ông bà không?

Bếp từ không có lửa trần và nhiều loại tự ngắt khi nhấc nồi hay đun quá lâu, nên thường an toàn hơn với người hay quên. Tuy vậy ông bà cần thời gian làm quen và có người hướng dẫn; đổi đột ngột dễ khiến ông bà lúng túng hoặc bỏ không dùng.

Nồi khét bốc khói thì có nên bê ra ngoài sân không?

Không nên. Nồi rất nóng, có thể có dầu, bê đi dễ làm đổ, bỏng và lửa bùng lên. Tắt bếp, đậy vung nếu có lửa trong nồi, mở cửa cho thoáng và chờ nồi nguội.

Ngửi thấy mùi gas thoang thoảng có cần gọi ai không?

Khoá van, mở cửa cho thoáng, không bật tắt công tắc điện. Sau đó ra chỗ thoáng gọi đơn vị cung cấp gas để kiểm tra. Mùi nặng, có tiếng xì hoặc có người thấy khó chịu thì gọi 114.

Khoá van gas mỗi tối có làm hỏng van không?

Khoá mở van theo cách bình thường là thao tác được thiết kế để làm hằng ngày. Nếu van khó vặn, rít hay lỏng, đừng cố, hãy báo đơn vị cung cấp gas kiểm tra.

Có cách nào nhắc ông bà khi đang nấu mà không cần người ở nhà?

Chuông hẹn giờ mang theo người, bếp có chế độ hẹn giờ tự tắt, đầu báo khói đặt gần bếp là những lớp nhắc không cần người. Kết hợp với thói quen không rời bếp khi có lửa thì hiệu quả hơn dựa vào một món đồ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138