TuyetDoi.comTuyệt Đối
Trẻ nhỏ: nhà theo từng tuổi và dạy con tự giữ an toàn

Dạy trẻ thuốc không phải kẹo: những câu nói, trò chơi và thói quen của người lớn

Viên thuốc nhiều màu, siro ngọt, kẹo vitamin dễ bị trẻ coi là kẹo. Cách dạy trẻ 2 đến 7 tuổi phân biệt thuốc với kẹo và thói quen người lớn cần đổi.

An older woman seen from the side, face turned away, placing a small closed box onto a high kitchen shelf, child with blocks on the floor nearby, bright window light

Dạy trẻ thuốc không phải kẹo bắt đầu từ chính người lớn: không bao giờ gọi thuốc là kẹo để dỗ con uống, không uống thuốc trước mặt trẻ như một trò vui, và cất mọi loại thuốc kể cả kẹo vitamin vào hộp có khoá. Từ khoảng hai tuổi, bé học được một câu đơn giản: "Thuốc chỉ uống khi người lớn đưa."

Viên thuốc bọc đường nhiều màu, siro vị dâu, kẹo vitamin hình con thú trông và có vị y như kẹo thật, trẻ nhỏ không thể tự phân biệt. Bài này giải thích vì sao trẻ nhầm, những câu nói và trò chơi theo từng tuổi, thói quen người lớn cần đổi, chỗ hay để quên thuốc trong nhà, và phút đầu khi nghi trẻ đã uống nhầm.

Vì sao trẻ dễ coi thuốc là kẹo

Hình dáng và mùi vị giống kẹo. Nhiều loại thuốc cho người lớn có lớp bọc ngọt, màu sặc sỡ để dễ nuốt. Thuốc cho trẻ thường có vị trái cây. Kẹo vitamin, viên ngậm cho trẻ còn được làm giống hệt kẹo dẻo. Với trẻ hai ba tuổi, thứ gì nhỏ, màu đẹp và ngọt là kẹo.

Người lớn từng nói thế. Khi bé ốm, để bé chịu uống, người lớn đôi khi nói "kẹo ngon này con". Câu dỗ đó hiệu quả lúc ấy, nhưng bé nhớ rằng thứ trong lọ kia là kẹo, và lần sau tự tìm lấy.

Trẻ bắt chước. Bé thấy ông uống mấy viên mỗi sáng, mẹ uống một viên mỗi tối. Trẻ nhỏ học bằng cách làm theo, nên bé có thể lấy hộp chia thuốc của ông để "uống giống ông".

Thuốc nằm rải rác khắp nhà. Một vỉ thuốc trong túi xách, hộp chia thuốc trên bàn ăn, lọ thuốc đầu giường, thuốc của khách để quên. Tủ thuốc có khoá là đủ với thuốc trong tủ, còn những chỗ rải rác kia mới là chỗ bé hay tìm thấy.

Dạy theo từng tuổi

Không cần dạy nhiều. Mỗi tuổi chỉ một hai ý, lặp lại đúng lúc thật trong ngày.

TuổiCâu nói mẫuCách dạy
Khoảng 2 tuổi"Thuốc là của người lớn. Không ăn."Nói khi bé nhìn thấy vỉ thuốc, nhẹ nhàng lấy lại và đưa bé món khác
Khoảng 3 tuổi"Thuốc chỉ uống khi mẹ, bố, cô giáo đưa."Khi đưa thuốc cho bé uống lúc ốm, nói rõ đây là thuốc, uống để khỏi ốm, không phải kẹo
Khoảng 4 tuổi"Thấy viên lạ, lọ lạ thì đưa người lớn, không bỏ vào miệng."Chơi trò thám tử: giấu một hộp rỗng, bé tìm được thì mang tới đưa người lớn, được khen
Khoảng 5 đến 6 tuổi"Kẹo có ở cửa hàng kẹo. Thuốc có ở hiệu thuốc, bác sĩ đưa."Đọc tranh, kể chuyện về bạn nhỏ tìm được vỉ thuốc và mang tới cho mẹ
Khoảng 7 tuổi trở lên"Không uống thuốc của người khác, không cho bạn thuốc của mình."Giải thích thuốc của mỗi người khác nhau, đúng với người này có thể hại người kia

Không bày thuốc thật ra để bé so sánh, không cho bé nếm thử để biết đắng. Ở tuổi này, mọi lần chạm vào thuốc thật nên là lần người lớn đưa có kiểm soát.

Lúc dễ dạy nhất chính là lúc bé ốm và phải uống thuốc thật. Người lớn lấy thuốc từ hộp có khoá ra trước mặt bé, đọc to tên bé và lượng cần uống theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc trên bao bì, cho bé uống, rồi cất lại và khoá. Bé nhìn thấy cả nghi thức đó nhiều lần sẽ hiểu thuốc là thứ có người lớn lấy ra, có giờ, có lượng, khác hẳn kẹo ăn lúc nào cũng được. Ở trường mầm non, cô giáo thường cũng làm như vậy với thuốc gửi theo bé; bố mẹ có thể hỏi để cách nói ở nhà và ở lớp giống nhau.

Thói quen người lớn cần đổi

Phần lớn tình huống trẻ uống nhầm bắt đầu từ một thói quen rất bình thường của người lớn. Đổi được những thói quen sau là giảm được rất nhiều nguy cơ:

  • Không gọi thuốc là kẹo, kể cả khi bé ốm và không chịu uống. Được phép bảo "thuốc này hơi ngọt" nhưng vẫn gọi đúng tên là thuốc.
  • Uống thuốc khi bé không nhìn, hoặc ít nhất không biến việc uống thành trò vui trước mặt bé.
  • Cất ngay sau khi dùng. Không để vỉ thuốc trên bàn "để lát nữa uống tiếp", không để lọ siro trên bồn rửa sau khi cho bé uống.
  • Kẹo vitamin cũng là thuốc. Cất cùng chỗ với thuốc, không để trên bàn ăn như lọ kẹo.
  • Túi xách để trên cao. Túi của mẹ, của bà, của khách thường có thuốc giảm đau, thuốc dạ dày, viên ngậm.
  • Không cho bé chơi với vỏ hộp thuốc, lọ thuốc rỗng hay vỉ đã hết. Bé quen tay mở chúng, và lần sau sẽ mở lọ còn thuốc.
  • Bỏ thuốc thừa, hết hạn theo cách không để bé nhặt lại từ thùng rác; gói kín rồi mới bỏ.

Kiểm những chỗ hay để quên thuốc trong nhà

Đi một vòng nhà với câu hỏi: ở đây có viên thuốc, lọ siro, kẹo vitamin nào bé bốn tuổi với tới không?

ChỗThường có gìLàm gì
Bàn ăn, bàn nướcHộp chia thuốc theo ngày của ông bà, vỉ thuốc vừa uống dởHộp chia thuốc cất vào hộp có khoá; giúp ông bà đặt nhắc giờ để không phải để ngoài cho nhớ
Đầu giườngThuốc ngủ, thuốc huyết áp, viên ngậm hoNgăn kéo có khoá hoặc hộp có khoá đặt trên kệ cao
Túi xách, áo khoácThuốc giảm đau, thuốc say xeTreo cao, nhắc khách để túi lên móc
Nóc tủ lạnh, cửa tủ lạnhSiro, thuốc cần bảo quản lạnhHộp riêng có nắp khoá đặt ngăn trên cùng
Nhà tắmThuốc bôi, nước súc miệng, dầu gióTủ cao có cửa, không để trên bồn rửa
Xe máy, ô tôThuốc say xe trong cốp, hộc đồCất lại vào nhà sau chuyến đi

Hộp thuốc có khoá vẫn cần chỗ đặt cao, vì bé có thể mang cả hộp đi chỗ khác để tìm cách mở. Chìa hoặc mã khoá người lớn giữ, không treo ngay bên cạnh.

Khi nghi trẻ đã uống nhầm thuốc

Ngay cả khi bé trông bình thường, một số loại thuốc gây hại chậm sau vài giờ. Phút đầu nên làm theo định hướng sau:

  1. Lấy phần thuốc còn lại ra khỏi tay và miệng bé, cho bé nhổ ra nếu còn ngậm. Không móc họng, không cho uống nước muối, sữa hay bất cứ thứ gì để gây nôn.
  2. Giữ lại vỉ, lọ, hộp thuốc và ước lượng số viên có thể đã mất, để báo cho nhân viên y tế.
  3. Gọi 115 ngay nếu bé lơ mơ, khó thở, co giật, nôn nhiều; nếu bé tỉnh, đưa bé tới cơ sở y tế gần nhất ngay, mang theo bao bì.
  4. Không chờ xem có triệu chứng mới đi, không tự cho bé uống thêm thuốc khác để "giải".
  5. Sau đó: tìm xem thuốc đó lấy từ đâu và xử lý đúng chỗ đó.

Cách xử trí ngộ độc cụ thể là việc của nhân viên y tế. Những gì người nhà làm tốt nhất là gọi sớm, mang đủ thông tin và không tự gây nôn.

Những dịp dễ sơ hở: khách tới, đi xa, bé ốm

Khi nhà có khách. Khách đặt túi xách xuống sofa, trong túi có thuốc giảm đau, thuốc dạ dày, viên ngậm. Khách không biết nhà có bé đang tuổi lục lọi. Chủ nhà nhận túi treo lên móc cao ngay khi khách vào, nói vui một câu "nhà có cướp nhỏ ạ" là đủ, không ai thấy phiền.

Khi đi chơi xa, về quê. Thuốc say xe, thuốc hạ sốt mang theo được nhét vào túi ngoài ba lô, túi cửa xe. Ở nhà nghỉ, nhà người quen, không có tủ có khoá. Mang theo một hộp nhỏ có khoá cho chuyến đi, và mỗi lần dùng xong cất ngay vào hộp, để hộp trong vali đóng kín.

Khi chính bé đang ốm. Lọ siro hạ sốt dùng nhiều lần trong ngày nên dễ bị để ngoài cho tiện. Đúng lúc đó bé đã quen vị siro và biết lọ nằm đâu. Cất lại sau mỗi lần, ghi giờ đã cho uống vào một tờ giấy để người lớn khác trong nhà không cho uống trùng.

Khi có em bé mới. Nhà vừa có em bé thì người lớn mệt, thuốc của mẹ sau sinh, thuốc của em để rải rác. Anh chị hai ba tuổi lại đang muốn được chú ý. Đây là lúc nên gom thuốc về một hộp có khoá trước, khi em bé còn chưa về nhà.

Nói với ông bà về thuốc mà không làm ông bà tự ái

Ông bà thường uống nhiều loại thuốc nhất trong nhà và cũng là người quen để thuốc ngay chỗ dễ thấy, để khỏi quên. Nói "bà để thuốc bừa bãi" chắc chắn làm bà buồn. Thay vào đó, kể một điều bạn thấy và đưa ra cách làm giúp: "Dạo này bé hay trèo lên bàn nước bà ạ, con mua cái hộp có khoá này, mỗi sáng con mở sẵn cho bà nhé."

Cùng ông bà chọn một chỗ đặt hộp thuốc vừa tiện cho ông bà vừa xa tầm bé, ví dụ ngăn trên của tủ bếp ngay cạnh chỗ ông bà hay ngồi uống trà. Nếu ông bà dùng điện thoại, cài giúp nhắc giờ uống thuốc; nếu không, một tờ giấy ghi giờ dán cạnh hộp cũng giúp ông bà yên tâm không quên.

Khi cháu về nhà ông bà chơi, người lớn dành năm phút đi một vòng nhà ông bà, nhất là đầu giường và bàn nước, trước khi cháu tới. Việc này làm như một thói quen, không như một cuộc kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nói thuốc là kẹo để bé chịu uống khi ốm không?

Không nên. Bé sẽ nhớ thứ trong lọ là kẹo và tự tìm lấy lần sau. Bạn vẫn được bảo thuốc hơi ngọt, uống để mau khỏi, nhưng luôn gọi đúng tên là thuốc.

Kẹo vitamin cho trẻ có cần cất như thuốc không?

Có. Kẹo vitamin trông và có vị như kẹo, trẻ dễ ăn một lúc nhiều viên. Cất cùng chỗ với thuốc, người lớn đưa từng lần theo hướng dẫn trên bao bì.

Trẻ mấy tuổi thì hiểu được thuốc không phải kẹo?

Từ khoảng hai tuổi bé đã học được câu "thuốc là của người lớn", nhưng phải tới khi lớn hơn nhiều bé mới tự kiềm chế được khi thấy viên kẹo màu đẹp. Vì vậy dạy và cất phải đi cùng nhau.

Nắp lọ thuốc chống trẻ em có đủ không?

Không đủ. Nắp chống trẻ em chỉ làm chậm, nhiều trẻ vẫn mở được, và người lớn hay quên đóng chặt. Lọ thuốc vẫn phải vào hộp có khoá, đặt cao.

Nghi bé nuốt một viên thuốc của ông, bé vẫn chơi bình thường, có cần đi khám?

Cần. Một số thuốc gây hại chậm sau vài giờ. Mang vỉ thuốc theo, đưa bé tới cơ sở y tế ngay hoặc gọi 115 nếu bé có dấu hiệu bất thường, không chờ.

Làm sao để bé tự mang vỉ thuốc tìm thấy tới cho người lớn?

Chơi trò thám tử với hộp rỗng và khen khi bé mang tới. Khi bé mang thuốc thật tới, cảm ơn và khen bé, không mắng vì đã cầm, để lần sau bé vẫn mang tới chứ không giấu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138