TuyetDoi.comTuyệt Đối
Trẻ nhỏ: nhà theo từng tuổi và dạy con tự giữ an toàn

Dạy trẻ dùng đồ điện an toàn: ấm siêu tốc, lò vi sóng, ổ cắm theo từng tuổi

Trẻ 6 đến 12 tuổi tự pha nước, hâm đồ ăn, cắm sạc. Cách dạy từng thiết bị: rút phích đúng, tay khô, hơi nước nóng, hộp kim loại, và việc trẻ chưa nên làm.

A father seen from behind showing his son how to unplug a kettle by holding the plug, bright tidy kitchen with dry countertop, warm morning light, over-the-shoulder shot

Trẻ có thể bắt đầu học dùng một vài đồ điện đơn giản như cắm sạc, bật quạt từ khoảng sáu, bảy tuổi, và ấm siêu tốc, lò vi sóng từ khoảng chín, mười tuổi, với điều kiện được dạy từng bước, làm cùng người lớn nhiều lần trước, và chỉ dùng trên mặt bếp khô, ổ cắm còn tốt. Mục tiêu không phải là cấm mà là để trẻ làm đúng cách từ đầu.

Trẻ không được dạy vẫn sẽ tự dùng, vì đồ điện ở khắp nơi và trẻ thấy người lớn dùng mỗi ngày. Lỗi hay gặp ở trẻ là rút phích bằng cách giật dây, chạm ổ cắm khi tay ướt, mở nắp ấm khi nước đang sôi, cho hộp kim loại vào lò vi sóng. Bài này đi qua vì sao trẻ hay mắc các lỗi đó, bảng dạy từng thiết bị theo tuổi, việc trẻ chưa nên làm, cách kiểm ổ cắm và dây trước khi giao việc, và khi có sự cố thì làm gì.

Vì sao trẻ hay bị điện giật hoặc bỏng khi tự dùng đồ điện

Trẻ rút phích bằng cách kéo dây. Kéo dây lâu ngày làm dây lỏng ở chỗ nối với phích, vỏ dây nứt, lõi đồng lộ ra. Lần sau trẻ cầm vào đúng chỗ đó. Người lớn cũng hay làm vậy, và trẻ học theo.

Tay ướt và bếp ướt. Trẻ vừa rửa tay, vừa đổ nước vào ấm, nước nhỏ xuống mặt bếp, rồi cắm phích. Nước làm điện đi qua người dễ hơn nhiều. Bếp nhà Việt thường có bồn rửa sát ngay ổ cắm, nên chỗ này cần để ý nhất.

Hơi nước nóng không nhìn thấy rõ. Khi nước sôi, hơi phụt ra từ vòi ấm và từ khe nắp. Trẻ cúi xuống nhìn hoặc mở nắp kiểm tra là hơi phả thẳng vào mặt, tay. Đồ ăn hâm trong lò vi sóng nóng không đều, vỏ ngoài ấm mà bên trong rất nóng.

Trẻ chưa biết vật nào không cho vào lò. Hộp kim loại, giấy bạc, bát có viền kim loại, trứng nguyên vỏ, hộp nhựa không chịu nhiệt. Mỗi thứ gây một kiểu sự cố khác nhau: tia lửa, nổ, chảy nhựa. Trẻ cần được dạy cụ thể từng thứ, không chỉ "cẩn thận".

Dạy từng thiết bị theo tuổi

Mốc tuổi chỉ là gợi ý. Mỗi việc làm cùng người lớn nhiều lần, sau đó trẻ làm có người lớn đứng cạnh, rồi mới tự làm khi có người lớn ở nhà.

Thiết bịTuổi gợi ý bắt đầuDạy những gì
Cắm, rút sạc điện thoạiKhoảng 6 đến 7 tuổiTay khô; cầm vào thân phích để rút, không kéo dây; không sạc trên giường, gối; báo người lớn khi cục sạc nóng bất thường
Quạt điệnKhoảng 6 tuổiBật tắt bằng nút; không thò ngón tay, que vào lồng quạt; muốn dời quạt thì tắt và rút phích trước
Nồi cơm điệnKhoảng 8 tuổiCắm phích vào nồi trước rồi mới cắm vào ổ; mở nắp bằng cách nghiêng người ra xa, tránh hơi
Lò vi sóngKhoảng 9 đến 10 tuổiChỉ dùng bát đĩa chịu nhiệt; không kim loại, giấy bạc, trứng nguyên vỏ; hâm ít thời gian rồi khuấy; dùng khăn lót tay khi lấy ra
Ấm siêu tốcKhoảng 10 tuổiĐổ nước khi ấm đã rút phích; không đổ quá vạch; đặt sâu trong mặt bếp; không mở nắp khi đang sôi; rót xa người
Máy sấy tócKhoảng 10 tuổiDùng ngoài phòng tắm, xa bồn rửa; tắt và rút phích ngay sau khi dùng; không quấn dây quanh máy lúc còn nóng
Bàn làLớn hơn, khoảng 12 tuổiCó người lớn đứng cạnh; dựng đứng khi tạm dừng; rút phích, để nguội ở chỗ em nhỏ không với tới

Bếp ga, bếp từ nấu nướng là bước lớn hơn hẳn và nên chờ lâu hơn, luôn có người lớn ở bếp trong thời gian dài.

Những việc trẻ chưa nên làm, dù đã lớn

Có những việc không phụ thuộc tuổi của trẻ mà là việc của thợ hoặc của người lớn:

  • Mở nắp ổ cắm, công tắc, tự sửa phích cắm hay dây bị hở. Đó là việc của thợ điện.
  • Mở tủ điện, bật tắt aptomat hay cầu dao. Khi có người bị điện giật, việc của trẻ là chạy đi gọi người lớn ngay; ngắt aptomat, cầu dao là việc của người lớn.
  • Cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ chia, như ấm siêu tốc và máy sấy cùng lúc.
  • Dùng đồ điện có dây sờn, phích lỏng, vỏ nứt; thấy thì báo người lớn và không dùng.
  • Dùng đồ điện khi trời mưa dột, sàn ngập nước hoặc khi chân đang đứng trên sàn ướt.
  • Cầm đồ điện vào phòng tắm.

Dạy trẻ một câu: "Thấy hỏng thì báo, không tự sửa." Trẻ báo đồ hỏng là việc tốt, khen ngay để trẻ tiếp tục báo.

Trẻ lớn hay xem video trên mạng thấy người khác tự tháo đồ điện, tự nối dây, và muốn làm theo cho biết. Nói thẳng với trẻ rằng những video đó không cho thấy lần người ta bị giật, và việc đụng vào dây điện cần người được đào tạo, có dụng cụ cách điện và biết ngắt điện đúng cách. Nếu trẻ thật sự thích, cho trẻ học lắp mạch đồ chơi dùng pin nhỏ, an toàn hơn và vẫn hiểu được điện chạy thế nào.

Người lớn kiểm trước khi giao việc cho trẻ

Trước khi để trẻ tự dùng, đi một vòng xem chỗ trẻ sẽ dùng đã đủ an toàn chưa. Phần nhìn và rút phích người lớn tự làm được; phần sửa thì gọi thợ điện.

Kiểm gìNhìn hoặc thử thế nàoChưa đạt thì
Ổ cắm ở bếpCó sát bồn rửa không, mặt ổ có nứt, có vết cháy xém, có lỏng khi cắmCho trẻ dùng ổ khác xa nước; gọi thợ điện thay ổ hỏng
Dây và phích của thiết bịDây có sờn, gập gãy, băng dính quấn; phích có lỏng, nóng khi dùngNgưng dùng, rút phích, gọi thợ hoặc thay thiết bị
Aptomat chống giậtXem tủ điện có thiết bị có nút thử không; bấm nút thử theo hướng dẫn trên thiết bịGọi thợ điện lắp hoặc kiểm tra nếu chưa có, bấm không nhảy
Mặt bếpKhô, rộng, đồ điện đặt sâu vào trongLau khô, dọn chỗ trước khi trẻ làm
Chiều caoTrẻ có phải kiễng chân, với tay qua bếp nóng để lấy đồ từ lò vi sóng khôngHạ lò xuống mặt bếp ngang ngực trẻ, hoặc cho trẻ đứng ghế có thành chắn khi có người lớn
Ổ chia điệnCó cắm nhiều thiết bị lớn, có nóng, có nằm trên sàn ướtDời lên cao, khô; bớt thiết bị

Nếu bấm nút thử mà aptomat không ngắt, hoặc chưa biết nhà có aptomat chống giật hay không, đó là việc nhờ thợ điện xem, không tự mở tủ điện để tìm.

Khi trẻ bị điện giật hoặc bỏng hơi nước

Dạy cho cả người lớn lẫn trẻ lớn. Đây là định hướng phút đầu, không thay lớp sơ cứu:

  1. Trẻ thấy người bị điện giật: không chạm vào người đó, không chạm vào thiết bị hay dây đang dính vào người đó, không tự tìm cách gỡ ra. Chạy ngay đi gọi người lớn gần nhất, gọi to cho hàng xóm nghe nếu ở nhà một mình.
  2. Người lớn tới: ngắt aptomat hoặc cầu dao trước, chỉ chạm vào người bị giật khi chắc chắn đã hết điện.
  3. Gọi 115 ngay khi người bị giật lả đi, khó thở, có vết bỏng, hoặc tim đập bất thường. Ngay cả khi trông ổn, nên đi khám sau khi bị điện giật.
  4. Bỏng hơi nước, nước sôi: đưa ra khỏi nguồn nóng, xả nước mát sạch lên vùng bỏng, tháo nhẫn, đồng hồ ở vùng đó trước khi sưng.
  5. Không bôi gì lên vết bỏng: kem đánh răng, nước mắm, dầu ăn, đá lạnh chườm trực tiếp đều là cách làm sai. Che bằng vải sạch, đưa đi khám; bỏng rộng hoặc ở mặt, cổ thì gọi 115.
  6. Lò vi sóng có tia lửa hoặc khói: tắt lò, rút phích, không mở cửa lò ngay. Lửa không tắt hoặc lan ra thì ra ngoài và gọi 114.

Với trẻ, chỉ cần thuộc lòng một câu: "Thấy người bị giật thì không chạm, chạy gọi người lớn." Tập câu này vài lần như tập số 115, đến khi trẻ nói ra không cần nghĩ. Trẻ không được giao việc cứu người bị điện giật, dù đã lớn; người lớn trong nhà nên biết chắc vị trí aptomat, cầu dao của từng tầng và cho trẻ biết người lớn nào ở gần để chạy tới gọi. Kỹ thuật cứu người ngừng thở là việc của người lớn đã học lớp sơ cứu có thực hành; bố mẹ nên tự học trước khi giao việc nhà cho con.

Chỗ khác nhau theo kiểu nhà và theo mùa

Nhà ống có bếp ở tầng trệt. Bếp thường sát sân sau hoặc lối dắt xe, mùa mưa nước tạt vào, sàn ẩm. Ổ cắm đặt thấp sát chân tường bếp là ổ dễ bị nước bắn. Với trẻ, quy định chỉ dùng ổ cắm trên mặt bếp, ở phía xa bồn rửa, và không cắm gì khi sàn đang ướt.

Căn hộ chung cư nhiều ổ, ít chỗ. Bếp căn hộ nhỏ, ổ cắm dồn vào một dải trên mặt bếp, ấm siêu tốc, nồi cơm, lò vi sóng cắm sát nhau. Trẻ dễ rút nhầm phích, hoặc với tay qua ấm đang sôi để lấy đồ trong lò. Sắp lại cho mỗi thiết bị một chỗ cố định, dán nhãn màu trên phích để trẻ biết phích nào của máy nào.

Nhà ở quê dùng dây nối dài. Nhiều nhà kéo dây nối dài ra hiên, ra sân để cắm quạt, nồi cơm, máy bơm. Dây nằm trên nền ẩm, bị xe cán, gà bới. Trẻ không cắm, rút ở dây nối ngoài trời; việc đó để người lớn.

Mùa nồm, mùa mưa. Tường thấm, ổ cắm trên tường đọng hơi nước, phích cắm vào thấy rít. Những ngày đó người lớn tự cắm, rút các thiết bị lớn, trẻ chỉ dùng sạc ở ổ khô ráo trong phòng.

Giao việc dần dần và nhắc mà không làm trẻ nản

Trẻ thích được giao việc thật, và làm được việc thật làm trẻ tự tin hơn. Bắt đầu bằng một việc, như sáng nào cũng tự cắm nồi cơm, làm cùng bố mẹ một tuần, sau đó trẻ làm có người lớn đứng nhìn, rồi trẻ tự làm khi có người lớn ở nhà. Khi trẻ đã vững việc đó mới thêm việc mới.

Khi trẻ làm sai, như kéo dây để rút phích, nhắc ngay bằng cách làm mẫu lại chứ không bằng lời mắng: "Cầm ở đây này con." Khen hành động đúng cụ thể, như "con lau khô tay trước khi cắm, đúng rồi". Nếu trong nhà có ông bà vẫn quen kéo dây hay cắm sạc qua đêm trên giường, trẻ có thể chính là người nhắc lại ông bà một cách vui vẻ; người già thường dễ nghe cháu hơn nghe con.

Khi trẻ ở nhà một mình, quy định rõ thiết bị nào được dùng, thiết bị nào phải chờ người lớn. Thường lúc đầu chỉ cho dùng sạc điện thoại và quạt, các thiết bị sinh nhiệt chờ người lớn về.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì được tự dùng ấm siêu tốc?

Thường từ khoảng mười tuổi, sau khi đã làm cùng người lớn nhiều lần, biết đổ nước khi ấm đã rút phích, đặt ấm sâu trong mặt bếp và rót xa người. Lúc đầu chỉ dùng khi có người lớn ở nhà.

Vì sao không được rút phích bằng cách kéo dây?

Kéo dây làm chỗ nối giữa dây và phích lỏng dần, vỏ nứt và lõi đồng có thể lộ ra. Lần sau cầm vào là có nguy cơ bị giật. Luôn cầm vào thân phích để rút.

Trẻ cho hộp kim loại vào lò vi sóng thì sao?

Kim loại có thể gây tia lửa trong lò. Tắt lò, rút phích, chờ rồi mới mở. Dạy trẻ danh sách những thứ không cho vào lò: kim loại, giấy bạc, trứng nguyên vỏ, hộp nhựa không chịu nhiệt.

Thấy ổ cắm ở bếp có vết cháy xém thì trẻ làm gì?

Không dùng ổ đó, báo người lớn ngay. Người lớn ngắt điện khu vực đó nếu cần và gọi thợ điện thay ổ. Trẻ và người lớn đều không tự tháo ổ cắm ra xem.

Có nên cho trẻ sạc điện thoại qua đêm trên giường?

Không nên. Cục sạc và điện thoại nóng lên khi sạc, để trên chăn gối thì nhiệt không thoát ra được. Sạc trên mặt bàn cứng, xa giường, và tốt nhất là sạc ban ngày.

Trẻ bị điện giật nhẹ, trông vẫn bình thường, có cần đi khám?

Nên đi khám. Điện giật có thể ảnh hưởng tới nhịp tim mà nhìn bên ngoài không thấy. Gọi 115 ngay nếu trẻ lả đi, khó thở, đau ngực hoặc có vết bỏng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138