Tủ dưới bồn rửa bát chỉ nên chứa những thứ ít nguy hiểm, còn nước thông cống, javel, nước tẩy, viên rửa bát và mọi thứ có tính ăn mòn nên chuyển lên tủ cao; nếu buộc phải để dưới, cánh tủ cần chốt mà trẻ không tự mở được. Trẻ biết bò và trẻ chập chững mở tủ dưới bồn rửa trước tiên vì nó vừa tầm, có tay nắm và đầy chai lọ màu sắc.
Đây là chỗ cất đồ tiện nhất trong bếp: gần vòi, khuất mắt, rộng. Vì thế nó cũng là chỗ dồn đủ loại hoá chất gia dụng. Phần dưới đây kiểm từng nhóm thứ trong tủ, giải thích vì sao chúng nguy hiểm với trẻ, cách sắp lại, khi nào cần thợ, và phút đầu khi trẻ lỡ uống, nuốt, hay bị bắn vào mắt.
Vì sao tủ dưới bồn rửa là tủ đáng lo nhất
Vừa tầm trẻ, không cần trèo. Trẻ bò tới, ngồi dậy là nắm được tay nắm tủ. Cánh tủ dưới bồn rửa thường không có khoá, chỉ có nam châm hay bản lề giảm chấn, mở rất nhẹ. Trẻ học mở tủ này trước khi học mở ngăn kéo.
Hoá chất ở đây thường mạnh nhất trong nhà. Nước thông cống, bột thông cống có tính kiềm hoặc axit rất mạnh, gây tổn thương miệng, họng, thực quản ngay khi chạm. Javel, nước tẩy bồn cầu đôi khi cũng được để chung ở đây. Đó là những thứ chỉ một ngụm nhỏ đã nguy hiểm.
Viên rửa bát trông như kẹo. Viên rửa bát dạng nén, dạng túi gel nhiều màu, bóng, vừa miệng trẻ. Túi gel mềm vỡ khi trẻ cắn, bắn chất tẩy đậm đặc vào miệng và mắt. Chai nước rửa chén có mùi chanh, mùi trà xanh, trẻ tưởng là nước uống.
Chai chiết là thứ đánh lừa cả người lớn. Nhiều nhà mua can lớn rồi chiết ra chai nhựa đựng nước uống cũ, chai nước ngọt. Trẻ không đọc được chữ trên nhãn, người lớn vội cũng có thể cầm nhầm. Đây là nguồn gây nhầm lẫn mà người ta hay quên nhất.
Ẩm, rò nước và điện cùng ở một chỗ. Ống xả dưới bồn rửa hay rò rỉ, đáy tủ ẩm mốc. Máy lọc nước, máy nước nóng cạnh bồn thường cắm điện vào ổ đặt ngay trong tủ. Nước và điện ở chung một tủ kín là chuyện cần thợ điện xem.
Checklist tủ dưới bồn rửa
Bày hết mọi thứ trong tủ ra sàn, chia ba nhóm: giữ lại, chuyển lên cao, bỏ đi. Rồi kiểm từng dòng dưới đây.
| Kiểm gì | Nhìn, thử thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Thông cống, javel, tẩy mạnh | Có chai nào thuộc nhóm ăn mòn, tẩy mạnh không | Chuyển hết lên tủ cao có cánh, hoặc tủ có khoá |
| Viên rửa bát | Hộp viên rửa bát mở được không, nắp có khoá không | Cất lên cao; đóng nắp hộp sau mỗi lần lấy |
| Chai chiết | Có chai nước uống, chai nước ngọt đang chứa hoá chất không | Đổ trả về can gốc hoặc dán lại nhãn và cất cao; không chiết vào chai đồ uống nữa |
| Nắp chai | Nắp có vặn chặt, có khoá trẻ em ở những chai có sẵn không | Vặn chặt, giữ đúng nắp gốc của chai |
| Chốt cánh tủ | Trẻ kéo thử cánh tủ có mở được không | Lắp chốt tủ cho trẻ; thử lại bằng cách kéo mạnh như trẻ kéo |
| Ống xả, đáy tủ | Đáy tủ ẩm, mốc, có vệt nước chảy, có mùi hôi không | Lau khô, đặt khay hứng; rò nước thì gọi thợ nước |
| Ổ cắm trong tủ | Có ổ cắm, ổ chia nằm trong tủ, gần chỗ ẩm không | Không tự tháo; gọi thợ điện tính chỗ khác cao, khô |
| Túi ni lông, bọt biển | Túi ni lông dồn trong tủ, miếng rửa bát nhỏ, cước sắt | Gom túi vào hộp có nắp, cất miếng cọ lên cao hơn |
Sau khi kiểm, tủ dưới bồn rửa nên chỉ còn những thứ ít nguy hiểm như rổ, chậu, khăn khô, bọc rác. Chai nước rửa chén đang dùng hằng ngày có thể để trên bậu bồn rửa ở góc trong, xa mép, thay vì dưới tủ.
Tủ dưới bồn rửa ở từng kiểu bếp
Căn hộ có máy rửa bát thường đặt hộp viên rửa bát ngay cạnh máy, trong tủ dưới bồn hay ngăn kéo sát đó. Cửa máy rửa bát mở ra là ngang tầm trẻ, khay chứa chất tẩy còn cặn, lưỡi dao, nĩa cắm chĩa lên trong giỏ bát. Đóng cửa máy ngay sau khi xếp hay lấy bát, đặt dao cán quay lên, và cất hộp viên lên cao.
Nhà ống và nhà thuê hay có bồn rửa không có tủ, chỉ có kệ hở hay chậu đặt trên chân sắt. Không có cánh thì không có chốt, nên mọi hoá chất phải lên cao hết. Phía dưới để rổ rá, chậu, đồ ít nguy hiểm, hoặc che bằng rèm vải chỉ để gọn mắt chứ không phải để chặn trẻ.
Ở nhà nông thôn, chỗ rửa bát nhiều khi ở ngoài sân, cạnh giếng hay bể nước, dưới đó là can nước rửa, chai dầu hoả, chai thuốc trừ sâu cất tạm. Chỗ này vừa có hoá chất vừa gần nguồn nước, nên vừa là chuyện ngộ độc vừa là chuyện đuối nước với trẻ nhỏ. Hoá chất nông nghiệp tuyệt đối không cất cùng khu rửa bát, cần một tủ khoá riêng.
Nhà có ông bà ở cùng thì có thêm một nhóm: thuốc của ông bà để cạnh bồn rửa cho tiện uống với nước. Hộp chia thuốc nhiều ngăn màu sắc cũng hấp dẫn trẻ như viên rửa bát. Chuyển hộp thuốc lên cao hoặc vào phòng ông bà.
Tự làm được và việc cần thợ
Dọn và chốt là việc của nhà. Đường nước rò, ổ điện trong tủ ẩm là việc của thợ.
| Việc | Tự làm được | Phải gọi thợ |
|---|---|---|
| Phân loại, dời đồ | Toàn bộ | Không cần thợ |
| Chốt tủ | Chốt dán, chốt kẹp tay nắm, khoá dây | Chốt từ tính ẩn bên trong cần bắt vít: thợ mộc nếu không có dụng cụ |
| Đường xả rò | Đặt khay hứng, lau khô | Thay ống xả, siết lại mối nối: thợ nước |
| Ổ cắm, máy lọc nước | Rút phích khi cần kiểm, không chạm tay ướt | Chuyển ổ cắm lên cao, lắp ổ có nắp che nước: thợ điện |
| Tủ mục, cánh lệch | Lau khô, mở cánh cho thoáng | Thay đáy tủ, chỉnh cánh: thợ mộc |
Đừng chờ thợ rồi mới làm phần dọn. Phần dọn giảm gần hết nguy cơ với trẻ ngay trong buổi tối. Khi gọi thợ điện tới xem ổ cắm trong tủ, nhờ người ta xem luôn ổ cắm cạnh bồn rửa phía trên mặt đá, vì đó cũng là chỗ hay bị nước bắn. Còn với thợ nước, nói rõ bạn đã thấy rò ở đâu, lúc nào, để người ta không phải tháo cả hệ thống ra tìm.
Khi trẻ lỡ uống, nuốt hay bị bắn hoá chất: phút đầu
Những bước sau chỉ là định hướng để không làm sai. Không đoán mức độ nặng nhẹ ở nhà; hoá chất tẩy rửa luôn cần nhân viên y tế đánh giá.
- Lấy chai, viên, túi khỏi tay và miệng trẻ; nhẹ nhàng lau sạch phần còn trong miệng bằng khăn ẩm.
- Không móc họng, không cho uống nước muối, sữa hay bất kỳ thứ gì để gây nôn; chất ăn mòn đi lên lần nữa sẽ làm tổn thương thêm.
- Giữ lại chai, hộp, vỏ túi để nhân viên y tế biết trẻ đã uống thứ gì.
- Gọi 115 ngay, kể cả khi trẻ trông vẫn bình thường; nói rõ tên sản phẩm, lượng ước chừng, thời gian.
- Nếu hoá chất bắn vào mắt: rửa mắt bằng nước sạch chảy nhẹ trong thời gian dài, để mắt mở, rồi đưa đi khám ngay.
- Nếu dính da: cởi quần áo dính, rửa da dưới nước sạch nhiều lần.
- Theo dõi trẻ trên đường: khó thở, chảy nước dãi, nôn, khóc khi nuốt là dấu hiệu cần báo ngay cho nhân viên y tế.
Không tự cho trẻ uống bất kỳ thuốc hay thứ gì theo mách bảo. Một lớp sơ cứu có thực hành sẽ giúp bạn biết thêm cách xử lý ngộ độc trong lúc chờ xe cấp cứu.
Dạy trẻ, nhắc người cao tuổi và giữ thói quen
Trẻ dưới ba tuổi không phân biệt được chai nước rửa chén với chai nước uống. Việc của người lớn là cất và chốt. Từ khoảng ba tuổi, dạy một câu: chai trong tủ bếp là đồ lau rửa, không phải đồ uống, con muốn uống thì hỏi mẹ. Câu ngắn, lặp lại, nói khi trẻ đang ở cạnh tủ.
Trẻ lớn hơn, tuổi tiểu học, khi tập rửa bát có thể được dạy cách lấy đúng lượng nước rửa, đóng nắp, cất lại, và không bao giờ tự pha trộn hai loại hoá chất. Việc pha trộn javel với chất tẩy khác sinh khí độc, kể cả người lớn cũng hay mắc.
Ông bà có khi chiết nước rửa chén, dầu hoả hay xăng vào chai nhựa cũ cho tiện. Thay vì nói đó là sai, con cháu có thể mua chai đựng chuyên dụng, dán nhãn to dễ đọc, và nói là để ông bà khỏi nhầm khi mắt kém. Người lớn tuổi mắt kém cũng hay đọc nhầm nhãn, nên chai hoá chất nên khác hẳn hình dạng chai đồ uống.
Khi trẻ đến chơi nhà người khác, nhà ông bà nội ngoại hay nhà họ hàng, tủ dưới bồn rửa ở đó thường không có chốt vì nhà không có trẻ nhỏ. Trong những buổi như vậy, người lớn đi cùng nên liếc qua tủ bếp nhà chủ, nhờ chủ nhà cho dời tạm những chai mạnh lên cao, hoặc giữ trẻ ở phòng khách. Lời nhờ nhẹ nhàng, nói là con đang tuổi mở tủ, thường được chủ nhà vui vẻ làm ngay.
Thói quen giữ lâu: người mua hoá chất về là người cất lên cao ngay, không đặt tạm dưới bồn rửa. Mỗi khi trẻ lớn thêm, biết kéo ghế, biết mở chốt, kiểm lại một vòng tủ dưới và tủ trên.
Câu hỏi thường gặp
Chốt tủ cho trẻ loại nào hợp với tủ dưới bồn rửa?
Chốt dán bên trong cánh, chốt kẹp hai tay nắm và khoá dây đều dùng được. Loại tốt là loại người lớn mở bằng một tay mà trẻ kéo mạnh không bung. Thử bằng cách kéo cánh tủ thật mạnh như trẻ kéo, nhiều lần, trước khi tin.
Nước rửa chén có độc với trẻ không?
Nước rửa chén thông thường ít nguy hiểm hơn thông cống hay javel nhưng vẫn gây kích ứng miệng, nôn, khó chịu, và nguy hiểm hơn nếu trẻ sặc vào đường thở. Trẻ uống bất kỳ loại hoá chất tẩy rửa nào cũng nên gọi 115 để được hướng dẫn.
Trẻ cắn vỡ viên rửa bát dạng túi gel thì làm gì?
Lấy phần còn lại khỏi miệng trẻ, lau miệng bằng khăn ẩm, không gây nôn, rửa mắt nếu bị bắn vào, giữ lại vỏ hộp và gọi 115 ngay. Loại túi gel đậm đặc có thể gây tổn thương miệng, đường thở và mắt.
Có nên để nước thông cống dưới bồn rửa để tiện dùng không?
Không nên với nhà có trẻ nhỏ. Thông cống là một trong những hoá chất mạnh nhất trong nhà. Cất ở tủ cao có cánh, đóng nắp kỹ, dùng xong cất lại ngay. Tốt nhất là dùng theo đúng hướng dẫn trên bao bì và không pha trộn với chất khác.
Ổ cắm máy lọc nước nằm trong tủ dưới bồn rửa có sao không?
Ổ cắm ở chỗ ẩm, gần ống nước rò là chỗ cần thợ điện xem. Bạn không tự chuyển ổ. Trong lúc chờ, giữ đáy tủ khô, không để hoá chất đổ quanh ổ cắm, và lắp chốt tủ để trẻ không mở được.
Chiết hoá chất sang chai nhỏ cho dễ dùng có được không?
Nếu cần chia nhỏ, dùng chai chuyên dụng, không dùng chai đồ uống, dán nhãn rõ và cất cao. Chai nước uống chứa hoá chất là nguyên nhân hay gặp khiến cả trẻ lẫn người lớn uống nhầm.