TuyetDoi.comTuyệt Đối
Bếp: lửa, gas, dầu nóng, dao và nồi

Trẻ vào bếp lúc đang nấu: vùng cấm một mét, tay cầm nồi và chỗ cho con ngồi

Trẻ hay chạy vào bếp đúng lúc nồi đang sôi. Cách vạch vùng cấm quanh bếp, quay tay cầm nồi vào trong, chọn chỗ con ngồi nhìn và ai trông con khi nấu.

Low angle at child height: a toddler seen from behind at a small table by the kitchen doorway, an adult cooking beyond, pot handles turned inward, warm evening lamp light

Khi đang nấu, giữ trẻ ngoài một vùng khoảng một mét quanh bếp và lối đi giữa bếp với bồn rửa, quay mọi tay cầm nồi chảo vào phía trong, và cho con một chỗ ngồi cố định nhìn thấy người nấu nhưng không với tới mặt bếp. Trẻ nhỏ vào bếp không phải vì nghịch mà vì muốn ở gần người lớn; cho con một chỗ ở gần mà an toàn có tác dụng hơn mọi lời cấm.

Giờ nấu cơm chiều thường là giờ trẻ đói, mệt và đòi bế nhất trong ngày, cũng là lúc người lớn bận tay nhất. Mục dưới đây giải thích vì sao các tai nạn bếp hay rơi vào khung giờ này, cách vạch vùng cấm cho từng kiểu bếp, danh sách kiểm, việc gì sắp lại được, việc gì cần thợ, và cách nói với con theo từng tuổi.

Vì sao giờ nấu cơm là giờ dễ xảy ra chuyện

Trẻ muốn ở gần người lớn. Trẻ chập chững theo chân bố mẹ khắp nhà, và bếp là nơi người lớn ở lâu nhất buổi chiều. Đẩy con ra, con quay lại; đóng cửa, con đứng khóc ngoài cửa. Sự gắn bó ấy là bình thường, việc của người lớn là tạo cho con một chỗ đứng hay ngồi gần mà không nằm trong vùng nguy hiểm.

Người nấu xoay người liên tục. Nấu ăn là quay từ bếp sang bồn rửa, sang thớt, sang tủ lạnh. Mỗi lần xoay người bưng nồi nước luộc rau hay chảo dầu, người nấu không nhìn xuống chân. Trẻ chạy vào đúng lúc ấy, va vào chân người lớn, và nồi đổ xuống người trẻ. Nhiều ca bỏng không phải trẻ chạm bếp mà là người lớn vấp phải trẻ.

Tay cầm nồi chĩa ra mép bếp là cái tay vịn lý tưởng. Trẻ đứng cao ngang mặt bếp hay đang tập với, thấy cán chảo chĩa ra là nắm. Người lớn đi qua cũng có thể quệt hông vào cán nồi chĩa ra ngoài. Quay cán vào trong là việc nhỏ nhất mà chặn được một tình huống rất nặng.

Bếp nhỏ không có chỗ cho trẻ đứng ngoài. Căn bếp nhà ống hẹp hay bếp căn hộ chữ I chỉ có một lối đi dài. Trẻ đứng đâu cũng nằm trong lối của người nấu. Với kiểu bếp này, vùng cấm phải được tính lại, và nhiều khi cách đúng là chặn cả lối vào bếp lúc nấu.

Checklist vùng cấm và mặt bếp lúc nấu

Đứng ở bếp lúc đang chuẩn bị nấu, đi qua từng dòng. Một số dòng chỉ cần làm một lần, một số là thói quen mỗi bữa.

Kiểm gìNhìn, thử thế nàoChưa đạt thì
Vùng cấm quanh bếpKhoảng một mét trước bếp và lối giữa bếp với bồn rửa có trống không, trẻ có đứng trong vùng đó khôngDán một vạch băng keo màu trên sàn để cả nhà và trẻ lớn cùng thấy ranh giới
Tay cầm nồi chảoNhìn từ phía cửa bếp, có cán nào chĩa ra ngoài mép bếp khôngQuay vào trong hoặc sang vùng bếp phía sau; ưu tiên nấu ở họng bếp phía trong
Lối vào bếpBếp có cửa hay khoảng mở đủ hẹp để lắp cổng chặn khôngLắp cổng chặn loại ép tường hoặc bắt vít tuỳ khung cửa, đóng khi nấu
Chỗ ngồi cho trẻCó một chỗ trẻ ngồi thấy người nấu mà không với tới mặt bếp, ấm, nồi cơm khôngĐặt ghế ăn dặm có đai hay bàn nhỏ ngoài vùng cấm, có đồ chơi riêng của giờ nấu
Người trôngLúc nấu, có người lớn khác trông trẻ không, hay người nấu phải vừa nấu vừa trôngPhân công rõ; nếu chỉ một người, chọn món ít đảo, ít bưng bê trong giờ trẻ thức
Đồ trên sànSàn bếp có túi rau, xô nước, thùng gạo, dây điện khiến người nấu vấp khôngDọn sàn trống trước khi nấu
Ghế đẩu, thang nhỏCó ghế nào trẻ kéo lại gần mặt bếp để trèo được khôngCất ghế ra ngoài bếp hoặc vào chỗ trẻ không kéo được

Vạch băng keo trên sàn nghe đơn giản nhưng có tác dụng với cả người lớn: ai bưng nồi nóng đi qua vạch thì tự nhìn xuống chân. Với trẻ lớn hơn, vạch ấy là ranh giới rõ ràng hơn nhiều so với lời dặn đừng lại gần bếp.

Vùng cấm cho từng kiểu bếp

Bếp chữ L và chữ U trong căn hộ có góc trong, người nấu đứng giữa. Vùng cấm ở đây là cả khoảng giữa hai cạnh, nên chỗ cho trẻ nên ở ngoài khoảng mở của chữ L, chỗ trẻ nhìn thấy mặt người nấu. Bếp có đảo bếp: không cho trẻ ngồi trên ghế cao ở đảo khi bếp chính đang nấu ở phía đối diện nếu đảo hẹp, vì trẻ với người qua đảo được.

Bếp nhà ống thường kéo dài theo một vách, nối với phòng ăn. Lắp cổng chặn ngay ở ranh giới giữa bếp và phòng ăn là cách hiệu quả nhất lúc nấu; trẻ vẫn thấy, vẫn nghe người lớn, nhưng không vào được. Nếu bếp không có khung để lắp, dùng một bàn ăn nhỏ làm chỗ ngồi cho trẻ ở đầu phòng ăn, xa bếp.

Bếp nông thôn có bếp kiềng, bếp than hay bếp củi đặt thấp sát sàn, nguy cơ lớn hơn hẳn vì nồi ngang tầm trẻ. Ở đây vùng cấm phải rộng hơn, có rào thấp hay một tấm chắn, và tuyệt đối không để trẻ bò, ngồi chơi trong gian bếp khi bếp đang đỏ lửa.

Dù bếp kiểu nào, ranh giới vùng cấm phải giống nhau mỗi ngày. Hôm cho vào, hôm cấm khiến trẻ thử ranh giới mãi. Khi có khách hay ngày giỗ, Tết đông người nấu, vùng cấm càng phải giữ chặt vì nhiều người cùng bưng bê.

Những khoảnh khắc trong bữa nấu cần chặn trẻ chặt nhất

Chắt nước luộc ở bồn rửa. Người lớn bưng nồi luộc rau, luộc mì từ bếp sang bồn rửa, hai tay bận, mắt nhìn nồi. Đây là quãng đường ngắn nhưng nguy hiểm nhất trong bữa nấu nếu trẻ đang chạy quanh. Trước khi nhấc nồi, nhìn xem trẻ ở đâu, đóng cổng chặn hoặc nhờ người giữ con.

Lúc thả đồ vào chảo dầu. Dầu bắn ra xa hơn người ta nghĩ, nhất là khi thả cá, thịt còn ướt. Trẻ đứng ở mép vùng cấm vẫn có thể bị giọt dầu bắn tới mặt. Lúc chiên rán, đưa trẻ ra hẳn ngoài bếp, không chỉ ra ngoài vạch.

Bưng nồi canh, nồi lẩu lên mâm. Quãng từ bếp ra bàn ăn đi qua chỗ trẻ đang chờ cơm. Múc canh ra bát tô ở bếp rồi mang ra, hoặc để trẻ ngồi yên ở ghế trước khi bưng, giúp tránh cảnh trẻ chạy cắt ngang chân người bưng.

Khi mở nồi áp suất, nồi hấp. Hơi nóng phụt lên khi xả van hay mở nắp. Trẻ tò mò đứng xem hay bị hơi phả vào mặt. Đây cũng là lúc người lớn nên đứng lệch sang bên, không cúi mặt trên nồi.

Tự làm được và việc cần thợ

Gần như toàn bộ việc ở bài này là thói quen và đồ dời được. Có vài việc dính tới tường, khung cửa và đường gas, điện thì nhờ người có nghề.

ViệcTự làm đượcPhải gọi thợ
Vùng cấmDán vạch, dọn sàn, cất ghế đẩuKhông cần thợ
Cổng chặnLắp loại ép giữa hai vách theo hướng dẫn nhà sản xuấtLoại bắt vít vào tường gạch, khung cửa gỗ: nhờ thợ nếu không có dụng cụ
Họng bếp phía trongThói quen ưu tiên nấu ở họng phía sauĐổi bếp hay dời bếp: đường gas do đơn vị cung cấp gas, điện do thợ điện
Chỗ ngồi cho trẻKê ghế ăn dặm, bàn nhỏ ngoài vùng cấmKhông cần thợ
Chắn bếp thấp ở nông thônKê tạm vật nặng chắc chắn làm ràoLàm rào cố định hay xây bệ cao: thợ nề, thợ cơ khí

Một số gia đình dùng tấm chắn bếp gắn ở mép mặt bếp để trẻ không với tới nồi. Nếu dùng, chọn loại lắp đúng hướng dẫn và không để tấm chắn làm cán nồi chĩa ra ngoài hơn.

Khi nồi nóng đổ vào trẻ: phút đầu

Nếu chuyện xảy ra, người lớn thường hoảng vì tự trách. Giữ được bình tĩnh trong một phút là giúp con nhiều nhất.

  1. Tắt bếp, đưa trẻ ra khỏi vùng nước, dầu đổ.
  2. Cởi quần áo thấm nước nóng; chỗ vải dính vào da thì để nguyên.
  3. Làm mát vùng bỏng dưới nước sạch mát, chảy nhẹ; không dùng đá.
  4. Không bôi bất cứ thứ gì lên vết bỏng.
  5. Gọi 115 nếu vết bỏng rộng, ở mặt, cổ, ngực, bộ phận sinh dục, hay trẻ còn rất nhỏ.

Sau khi đã xử lý cho trẻ, đừng vội dọn ngay chỗ nước, dầu đổ trong lúc tay còn run; tắt bếp, đóng cổng chặn, để sàn đó đến khi có người khác giúp, tránh thêm một cú trượt ngã.

Phần xử lý bỏng chi tiết hơn, gồm các mẹo dân gian sai và khi nào phải đi viện ngay, có ở bài riêng về bỏng nước sôi, bỏng dầu trong bếp của cùng chuyên mục. Một buổi học sơ cứu có thực hành là cách chuẩn bị tốt nhất cho người nấu chính trong nhà.

Nói với con theo từng tuổi

Dưới hai tuổi: không dựa vào lời nói. Cổng chặn, ghế có đai, người trông. Bạn vẫn nói với con khi đặt con ngồi: mẹ nấu cơm, con ngồi đây chơi với mẹ, để con quen nghe câu ấy gắn với chỗ ngồi.

Từ hai đến bốn tuổi: dạy một từ chung cho vùng cấm, ví dụ vạch đỏ. Trẻ ở tuổi này thích luật chơi rõ ràng. Mẹ đang nấu thì con đứng ngoài vạch đỏ; con muốn vào thì gọi, mẹ ra. Khen con khi con đứng đúng chỗ, vì khen hiệu quả hơn nhắc lúc con sai.

Từ năm tuổi trở lên: con có thể giúp việc bếp không dính lửa ở bàn ăn ngoài vùng cấm, như nhặt rau, xếp bát, trộn đồ nguội. Việc ở bếp có lửa nên đợi khi con lớn hơn, cao đủ, và luôn có người lớn đứng cạnh.

Với ông bà trông cháu và nấu cơm cùng lúc, việc khó nhất là vừa đứng bếp vừa để mắt cháu. Con cháu có thể chuẩn bị sẵn cổng chặn và chỗ ngồi, để ông bà chỉ việc đặt cháu vào là nấu được yên tâm. Nói với ông bà rằng cổng là để ông bà đỡ mệt chạy theo cháu, không phải vì không tin ông bà trông.

Câu hỏi thường gặp

Vùng cấm quanh bếp nên rộng bao nhiêu?

Nhiều hướng dẫn an toàn gia đình hay dùng mốc khoảng một mét quanh bếp. Với bếp nhỏ, quan trọng hơn con số là trẻ không đứng ở lối người nấu đi lại giữa bếp, bồn rửa và bàn, và trẻ không với tới mặt bếp, kể cả khi đứng trên ghế.

Trẻ khóc đòi bế lúc mẹ đang nấu thì làm sao?

Không bế trẻ khi đang đứng bếp có lửa hay bưng đồ nóng. Có thể tắt bếp vài phút, bế con dỗ rồi đặt vào chỗ ngồi; chuẩn bị đồ ăn nhẹ hay đồ chơi riêng chỉ dùng giờ nấu; hoặc nấu sớm hơn khi con còn đang ngủ hay có người khác trông.

Có nên địu con khi nấu ăn không?

Không nên địu hay bế trẻ khi đứng bếp có lửa hoặc bưng nồi nóng. Trẻ ở trên địu ngang tầm mặt bếp, với tay ra được, và hơi nóng, dầu bắn lên mặt trẻ trước khi người lớn kịp phản ứng.

Cổng chặn cửa bếp loại nào phù hợp?

Cổng ép giữa hai vách không cần khoan, hợp với nhà thuê, nhưng cần lắp chặt đúng hướng dẫn và kiểm định kỳ xem có lỏng. Cổng bắt vít chắc hơn. Cổng chặn ở đầu cầu thang thì luôn nên là loại bắt vít, không dùng loại ép.

Trẻ mấy tuổi thì được vào bếp phụ nấu?

Trẻ có thể phụ những việc không dính lửa, dao sắc ở bàn ngoài vùng cấm từ khá sớm. Việc ở bếp có lửa nên chờ khi trẻ đủ cao để nhìn rõ mặt bếp, đủ lớn để nghe và làm theo hướng dẫn, và luôn có người lớn đứng cạnh.

Quay tay cầm nồi vào trong có làm vướng họng bếp bên cạnh không?

Có thể, nhất là với bếp đôi. Khi đó quay cán sang phía mặt đá trống ở bên hoặc chéo vào trong, miễn không chĩa ra mép trước. Nếu chỉ nấu một món, chọn họng bếp phía trong hoặc phía xa lối đi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138