TuyetDoi.comTuyệt Đối
Sân, vườn, bể nước và đuối nước quanh nhà

Nắp lu nước an toàn cho trẻ: lu, chum, thùng phuy hứng mưa — đặt ở đâu, đậy thế nào

Lu, chum, thùng phuy hứng mưa là chỗ trẻ dễ chúi đầu vì miệng rộng, thành thấp. Cách chọn chỗ đặt, làm nắp trẻ không đẩy được và dẹp bậc leo quanh lu.

An older woman seen from the side with face turned away tying a rope over the wooden lid of a large glazed water jar in a brick courtyard, eye-level medium shot, bright morning light

Lu, chum, thùng phuy chứa nước an toàn với trẻ khi có ba điều cùng lúc: nắp đủ nặng hoặc được buộc, chốt để trẻ không tự mở; miệng lu cao hơn tầm trẻ cúi vào; và xung quanh không có ghế, bậc, chậu úp nào để trẻ trèo lên. Thiếu một trong ba, cái lu quen thuộc trở thành chỗ nguy hiểm nhất sân.

Nhà ở nông thôn, nhà vùng hay thiếu nước, nhà ống có góc sân sau vẫn giữ thói quen hứng nước mưa, trữ nước giếng vào lu, chum, thùng nhựa lớn hay thùng phuy cũ. Vật chứa này miệng rộng, nước sâu, thành vừa đúng tầm ngực trẻ ba bốn tuổi, nên trẻ rướn người nhìn vào là có thể chúi đầu xuống. Phần dưới đi qua từng loại vật chứa, cách kiểm nắp, chỗ đặt, những việc tự làm được và những lúc nên nhờ thợ.

Vì sao lu nước nguy hiểm hơn nhiều người nghĩ

Thành lu vừa tầm ngực trẻ. Lu, chum thường cao chừng đến ngang hông người lớn, tức là vừa tầm ngực, tầm nách của trẻ ba bốn tuổi. Trẻ đặt tay lên miệng lu, kiễng chân nhìn xuống là trọng tâm vượt qua thành, người lộn vào trong. Lu cao hơn một chút thì trẻ lại kê thêm thứ gì đó để leo.

Miệng hẹp, thành đứng, trơn rêu. Khi đã chúi đầu vào, trẻ không có chỗ bám: thành lu men trơn, thùng nhựa có rêu, miệng hẹp không đủ chỗ xoay người. Người lớn ngã vào còn khó tự ra, với trẻ gần như không thể.

Nước trong lu thường để lâu không ai nhìn. Lu trữ nước mưa có khi cả tuần không ai mở. Nếu nắp bị trẻ đẩy lệch, cũng không ai để ý ngay, khác với xô chậu trong nhà tắm ngày nào cũng có người vào.

Nắp được làm để chặn bụi, không phải chặn trẻ. Nắp gỗ đặt hờ, mâm nhôm úp, tấm tôn che tạm chỉ đủ ngăn lá rơi. Trẻ đẩy một cái là lệch, trẻ trèo lên thì nắp nhựa mỏng có thể gãy hoặc lật cùng trẻ.

Lu sành, thùng phuy, thùng nhựa, bể xây nhỏ: mỗi loại một kiểu nguy cơ

Lu, chum sành men. Nặng, đứng vững, ít khi đổ; nguy cơ nằm ở miệng lu trơn và nắp đặt hờ. Lu sành cũ có thể nứt chân, rỉ nước làm nền quanh lu luôn ướt, trẻ đứng ở đó dễ trượt và chống tay vào miệng lu. Nắp gỗ lâu ngày mục, cong, không còn trùm kín.

Thùng phuy kim loại. Thường là thùng tái sử dụng, cắt bỏ nắp trên để hứng nước. Mép cắt sắc, gỉ, và hầu như không có nắp đi kèm. Thùng cao vừa tầm trẻ năm sáu tuổi, chính là tuổi trẻ bắt đầu tự đi ra sân chơi một mình. Thùng phuy cũ cũng nên hỏi rõ trước đây từng đựng gì; nếu không rõ, không dùng để chứa nước sinh hoạt.

Thùng nhựa lớn. Nhẹ hơn, nắp thường có sẵn nhưng là nắp đặt hoặc nắp vặn mỏng. Thùng nhựa đặt trên bệ cao mà chân bệ yếu có thể đổ khi trẻ bám vào kéo. Nhựa để ngoài nắng lâu năm giòn đi, nắp dễ nứt khi bị đè.

Bể xây nhỏ trong sân. Bể vuông xây gạch cao ngang hông, miệng rộng, thường không có nắp hoặc chỉ gác vài tấm ván. Đây là loại nên xử lý trước tiên vì miệng rộng nhất, trẻ có thể lọt cả người vào. Nắp cho bể kiểu này nên nhờ thợ làm khung cứng.

Checklist từng lu, chum, thùng trong nhà

Đi một vòng sân trước, sân sau, hiên, nhà tắm ngoài. Với mỗi vật chứa, kiểm năm điểm dưới đây.

Kiểm gìNhìn hoặc thử thế nàoĐạt khiChưa đạt thì
Nắp có khôngNhìn trực tiếp, kể cả lu đang để trốngMọi vật chứa có nắp, kể cả lu cạn (mưa sẽ đầy lại)Làm nắp ngay hoặc úp ngược vật chứa không dùng
Nắp có trùm kín miệngĐặt nắp, nhìn khe giữa nắp và miệng luNắp rộng hơn miệng, không có khe trẻ thò tayThay nắp to hơn, không dùng mâm, rổ lật úp
Trẻ đẩy được nắp khôngDùng một tay đẩy ngang nắp với lực vừa phải, như sức trẻNắp không xê dịchBuộc dây, thêm móc cài, hoặc đặt vật nặng có gờ giữ
Nắp chịu được người trèo lên khôngẤn mạnh hai tay vào giữa nắpNắp không võng, không nứtThay nắp cứng hơn; tạm thời chặn lối tới lu
Xung quanh có bậc leo khôngNhìn vòng quanh lu khoảng một sải tayKhông ghế, chậu úp, gạch xếp, xô úp, bờ tường thấp sát luDời hết đi, kể cả chậu cây
Vòi xả, gáo múc để đâuXem cách người nhà lấy nước hằng ngàyLấy nước bằng vòi, không phải mở nắp mỗi lầnGắn vòi xả dưới chân lu để ít mở nắp

Một chi tiết hay sót: thùng phuy hay thùng nhựa lớn đặt dưới máng xối thường có tấm lưới chắn rác thay vì nắp. Lưới đó võng xuống khi có sức nặng, trẻ đặt tay hay ngồi lên là chìm theo, nên cần nắp cứng phía trên hoặc lưới căng trên khung chắc.

Chỗ đặt lu: những vị trí nên tránh

Cạnh lối đi trẻ chơi hằng ngày. Lu ở góc sân trẻ hay chạy nhảy sẽ bị trẻ để ý mỗi ngày. Nếu được, dời lu ra sau nhà, vào khu có cửa hoặc cổng nhỏ người lớn đóng được.

Sát bậc thềm, bờ tường thấp, bồn hoa xây. Những bậc này thành sẵn chỗ để trẻ trèo lên ngang miệng lu. Khoảng cách giữa lu và bất kỳ thứ gì trẻ leo được nên đủ xa để trẻ không bước thẳng từ đó sang.

Dưới mái hiên tối, khuất tầm nhìn. Lu khuất sau góc nhà, sau đống củi, sau xe máy là lu người lớn không nhìn thấy từ trong nhà. Chỗ đặt tốt là nơi đứng trong bếp hay phòng khách có thể liếc ra thấy.

Lu chôn một nửa xuống đất. Một số nhà chôn lu cho mát nước, miệng lu chỉ cao hơn mặt đất một chút, gần giống bể ngầm. Lu kiểu này phải xem như bể ngầm: nắp cứng có khoá, không có ngoại lệ.

Trong nhà tắm ngoài, nhà tắm chung sân. Nhiều nhà ở quê có gian tắm riêng ngoài sân, trong đặt một lu hoặc bể nhỏ để dội. Cửa gian này thường không cài, trẻ tự vào được. Nếu không dời lu được, gắn chốt cửa gian tắm ở tầm cao người lớn và giữ thói quen cài lại sau mỗi lần dùng.

Tự làm được và phải nhờ thợ

Hầu hết việc với lu nước người nhà tự làm được trong một buổi; một số việc nên nhờ người có dụng cụ.

ViệcTự làm đượcNên nhờ thợ
NắpBuộc dây chéo qua nắp vào móc hoặc quai lu; đặt vật nặng có gờ giữĐóng nắp gỗ dày có bản lề và móc cài; làm nắp tôn có khung
Chỗ đặtDời lu nhỏ, thùng nhựa ra khu có cửa đóngDi chuyển lu, chum lớn nặng; xây bệ nâng lu lên cao hơn
Lấy nướcĐặt gáo, ca cố định ở chỗ khác để không cần mở nắpKhoan, gắn vòi xả chân thùng, đấu ống từ máng xối vào thùng kín
Vật chứa không dùng nữaĐổ nước, lật úp, đục lỗ đáy thùng hỏngĐập bỏ bể xây nhỏ, lấp hố lu chôn
Rêu trơn quanh chân luCọ rửa, rải lớp sỏi nhỏLáng lại nền, làm rãnh thoát nước quanh lu

Một lưu ý: khi buộc dây qua nắp, dùng dây chắc và gút kiểu người lớn mới tháo được, chứ không thắt nơ. Đầu dây thừa quấn gọn, không để thòng xuống vì trẻ thích kéo dây.

Khi thấy trẻ ở trong lu nước

Lu, chum thường đủ nông để người lớn đứng ngoài với tay vào được. Thứ tự dưới đây chỉ là định hướng; nên học lớp sơ cứu để biết làm đúng.

  1. Kéo trẻ ra khỏi lu ngay, đỡ đầu và cổ khi nhấc ra. Nếu lu lớn, có thể nghiêng hoặc lật lu để nước chảy ra nhanh hơn, miễn là không đè lên trẻ.
  2. Gọi to người xung quanh, nhờ người gọi 115.
  3. Đặt trẻ nằm ngửa trên nền phẳng, xem trẻ có thở, có phản ứng không. Người đã học sơ cứu làm theo đúng những gì đã học trong lúc chờ cấp cứu.
  4. Không dốc ngược trẻ, không vác chạy vòng để xốc nước ra, không ấn bụng.
  5. Dù trẻ đã tỉnh, khóc, ho được, vẫn đưa trẻ đi cơ sở y tế để được theo dõi.

Sau sự cố, nhiều gia đình đập bỏ luôn lu. Không cần làm vậy nếu nắp và chỗ đặt đã được xử lý đúng; quan trọng là không để lu nào trong nhà còn nắp đặt hờ.

Dạy trẻ và nhờ ông bà giữ nắp

Trẻ ba bốn tuổi hiểu được quy tắc đơn giản: "Lu là của người lớn, con không mở nắp, không trèo lên". Có thể cho trẻ đứng cạnh khi người lớn múc nước, giải thích nước sâu tới đâu bằng cách thả một cây gậy xuống cho trẻ thấy, rồi đậy nắp lại trước mặt trẻ. Trẻ năm sáu tuổi có thể được giao việc "kiểm nắp lu" mỗi chiều, nhưng chỉ là nhìn và báo, không phải tự buộc dây.

Ông bà thường là người dùng lu nhiều nhất, múc nước tưới cây, rửa chân, và quen để nắp hờ cho tiện. Thay vì nhắc mãi, con cháu có thể gắn vòi xả để bà không phải mở nắp, hoặc đổi sang nắp có bản lề, mở bằng một tay rồi cài lại dễ dàng. Thiết kế khiến việc đậy nắp dễ hơn việc bỏ nắp hở là cách nhắc hiệu quả nhất.

Khi trẻ về quê chơi nhà ông bà, người lớn nên dành mười phút đi một vòng sân trước khi trẻ ra chơi, đếm số lu, nhìn nắp, dời ghế. Nhà quen nhưng trẻ thì mới, và trẻ lớn lên từng tháng, chỗ hôm Tết còn an toàn tới hè đã thành chỗ trẻ với tới.

Câu hỏi thường gặp

Lu nước để không, chưa có nước, có cần đậy không?

Cần. Lu để trống ngoài trời chỉ cần một trận mưa là có nước, và lúc đó không ai nhớ ra. Lu không dùng nữa thì tốt nhất lật úp hoặc đục lỗ đáy cho nước không đọng được.

Nắp lu bằng tấm tôn đặt lên có đủ không?

Tấm tôn phẳng đặt hờ chặn được lá và nắng, nhưng trẻ đẩy dễ, mép lại sắc. Nếu dùng, tấm phải rộng hơn miệng lu, có vật nặng giữ hoặc dây buộc, và mép được bọc hay gập lại cho khỏi cắt tay.

Trẻ mấy tuổi thì đủ cao để với tới miệng lu?

Tuỳ chiều cao lu và trẻ, nhưng nhiều trẻ khoảng hai ba tuổi đã chạm tay được vào miệng lu cỡ thường, và chỉ cần kê một cái chậu úp là nhìn được vào trong. Vì vậy nên coi mọi lu trong nhà là trong tầm trẻ.

Thùng nhựa có nắp vặn thì có an toàn không?

Thùng có nắp vặn chặt an toàn hơn nhiều so với lu nắp đặt hờ, miễn là nắp luôn được vặn lại sau mỗi lần dùng. Kiểm thêm thùng có đứng vững không, vì thùng đầy nước nếu đổ có thể đè trẻ.

Nuôi cá trong lu để diệt lăng quăng có ảnh hưởng gì tới an toàn?

Cá trong lu là thứ trẻ rất muốn nhìn, nên lu có cá cần nắp chắc hơn bình thường. Nếu muốn trẻ được ngắm cá, người lớn mở nắp cho trẻ xem khi đang đứng cạnh, xem xong đậy lại ngay.

Có nên rào quanh khu đặt lu không?

Nếu sân có nhiều lu hoặc bể trữ, gom chúng vào một khu có rào thấp và cổng cài là cách gọn. Với một hai cái lu, nắp chắc và bỏ bậc leo xung quanh thường là đủ, cộng với người lớn để mắt khi trẻ chơi ở sân.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138