TuyetDoi.comTuyệt Đối
Gas, lửa và phòng cháy từ thói quen

Bình gas mini an toàn khi ăn lẩu ở nhà: lắp bình, chọn nồi và cất bình thừa

Bình gas mini gây sự cố chủ yếu vì lắp lệch, nồi quá to hắt nhiệt xuống khoang bình và bình thừa cất sai chỗ. Kiểm từng bước trước khi châm lửa.

A father seen from behind placing a small portable stove with its gas canister compartment closed onto a wide dining table, a bright apartment dining room, soft evening lamp light, medium shot

Bình gas mini dùng an toàn được nếu bạn giữ ba điều: lắp bình đúng khớp và gạt cần khoá về đúng vị trí, dùng nồi hoặc vỉ không rộng quá mặt bếp để nhiệt không hắt xuống khoang chứa bình, và cất bình thừa ở chỗ thoáng, xa nguồn nóng, ngoài tầm tay trẻ. Phần lớn sự cố với loại bếp này không do bình kém, mà do cách đặt bếp và cách dùng trong một bữa ăn kéo dài.

Bếp lẩu mini nằm ngay giữa bàn, giữa những người đang ăn, có trẻ nhỏ với tay qua lại, có người lớn rót bia, gắp đồ. Một sự cố ở đó xảy ra ở khoảng cách một sải tay. Phần dưới đi qua lý do bình mini gặp chuyện, bảng kiểm trước khi châm lửa, ba lỗi về nồi và chỗ đặt, việc tự làm được và việc phải giao cho người bán, phút đầu khi bình xì hoặc bắt lửa ở khớp nối, cách cất bình thừa, và cách nói với trẻ, với ông bà khi cả nhà ngồi quanh nồi lẩu.

Vì sao bình gas mini gặp sự cố ngay trên bàn ăn

Khác với bình gas lớn đặt dưới gầm bếp, bình mini nằm ngang ngay trong thân bếp, cách vùng lửa chỉ một tấm vách mỏng. Khi bạn đặt lên một cái nồi rộng hơn mặt bếp nhiều, hoặc một vỉ nướng bằng gang, đá, nhôm dày, sức nóng không bay lên hết mà dội ngược xuống, phả vào khoang chứa bình. Bình nóng lên thì áp suất bên trong tăng. Nhiều loại bếp có cơ cấu tự ngắt khi áp suất cao theo thiết kế của nhà sản xuất, nhưng cơ cấu đó không phải lý do để thử giới hạn của nó suốt hai tiếng ăn lẩu.

Lỗi thứ hai nằm ở khớp nối. Bình mini có rãnh định vị ở cổ bình, phải khớp đúng với ngàm trong bếp rồi mới gạt cần khoá. Lắp vội, lắp lệch rãnh, hoặc cần khoá chưa về hết vị trí thì gas có thể rỉ ra ở cổ bình. Lượng rỉ nhỏ, mùi bị lẫn với mùi đồ ăn, nên người ngồi quanh bàn khó nhận ra cho tới khi có ngọn lửa nhỏ liếm ra ở hông bếp.

Lỗi thứ ba là chính cái bình. Bình bị móp, gỉ ở đáy hoặc ở mối hàn, bình đã nạp lại không rõ nguồn, bình để lâu ngoài nắng, đều làm giảm độ tin cậy của van. Bình mini được làm để dùng một lần; việc sang chiết, nạp lại là việc không nên làm ở nhà và không nên mua lại từ nơi làm việc đó.

Cuối cùng là không gian. Bếp mini đốt gas thì cũng tiêu oxy và sinh khí thải như bếp gas lớn. Ăn lẩu trong phòng nhỏ, đóng kín cửa, bật điều hoà hàng giờ, lại có thêm người ngồi đông, thì không khí trong phòng nặng dần. Phần lớn trường hợp chỉ thấy ngột, nhức đầu, nhưng đó là dấu hiệu nên mở hé cửa, không nên bỏ qua.

Bảng kiểm trước khi châm lửa

Bạn có thể cầm bảng này đi kiểm trong lúc bày bàn. Mỗi dòng mất chưa tới nửa phút, và làm trước khi có nồi nước sôi trên bếp thì dễ hơn nhiều so với lúc đang ăn.

Kiểm gìNhìn hoặc thử thế nàoChưa đạt thì
Thân bìnhXoay bình dưới đèn, nhìn đáy, cổ bình và đường hàn; ấn nhẹ thân bìnhMóp, gỉ, phồng thì để riêng, không lắp
Nguồn bìnhBình còn nguyên nắp nhựa đậy van, không có dấu hiệu đã nạp lạiKhông rõ nguồn thì không dùng
Khoang chứa bìnhMở nắp khoang, nhìn bên trong có rác, giấy, vụn đồ ăn, dầu mỡ đọng khôngLau sạch, để khô rồi mới lắp
Rãnh định vịXoay bình cho rãnh ở cổ khớp ngàm, rồi mới đẩy vàoLắp lại từ đầu, không ấn cố
Cần khoáGạt cần về đúng vị trí khoá theo hướng dẫn trên bếp; đóng nắp khoangCần không về hết thì tháo bình ra, không dùng bếp
Mùi và tiếngĐứng gần, ngửi và nghe ở hông bếp trong vài giây trước khi vặn númCó mùi gas hoặc tiếng xì thì gạt cần mở, tháo bình, mang ra chỗ thoáng
Mặt đặt bếpMặt bàn phẳng, chắc, không phải mặt kính mỏng, không có khăn trải buông xuốngĐổi chỗ hoặc gấp khăn trải gọn lại
Khoảng trống quanh bếpKhông có giấy ăn, hộp xốp, chai cồn, bình gas dự phòng trong vòng một sải tayDời đi trước khi châm lửa

Nếu bếp có dấu hiệu đánh lửa không đều, ngọn lửa vàng đỏ, lửa bập bùng ra ngoài vành thay vì xanh đều, thì dừng dùng bếp đó trong bữa này. Ngọn lửa bất thường thường là dấu hiệu của đầu đốt bẩn hoặc hỏng, không phải lỗi của bình.

Nồi, vỉ nướng và chỗ đặt bếp: ba lỗi hay gặp

Nồi to hơn mặt bếp quá nhiều. Nhà có nồi lẩu rộng, muốn dùng cho đông người, đặt lên bếp mini thấy vừa đủ chỗ. Vấn đề là vành nồi phủ qua cả khoang chứa bình. Hãy dùng nồi có đáy không vượt quá mặt bếp nhiều, và nhìn ngang xem vành nồi có che lên nắp khoang bình không. Che thì đổi nồi.

Vỉ nướng dày, đá nướng, khay gang. Những vật này giữ nhiệt rất tốt, đó là lý do người ta thích nướng trên chúng, nhưng cũng là lý do chúng hắt nhiệt xuống thân bếp suốt bữa ăn. Nếu nướng, nên dùng loại vỉ được làm riêng cho bếp mini theo hướng dẫn nhà sản xuất, và không đặt hai bếp sát nhau để nướng chung một tấm lớn.

Đặt bếp sai chỗ. Bếp đặt trên bếp gas lớn, trên bếp từ, cạnh lò nướng điện, hoặc đặt sát mép bàn chỗ trẻ ngồi đều là chỗ sai. Bếp mini cần nằm giữa bàn, trên mặt phẳng, không dưới quạt thổi thẳng vào làm lửa lệch, không dưới tấm che, ô dù, mái bạt thấp nếu ăn ngoài sân. Hai bếp mini đặt cạnh nhau thì để cách nhau, không cho bếp này hắt nhiệt vào hông bếp kia.

Ăn trong phòng đóng kín. Nếu ăn lẩu trong phòng có điều hoà, mở hé một cửa sổ hoặc cửa ra vào. Phòng nhỏ đông người mà mọi người bắt đầu thấy nhức đầu, buồn ngủ bất thường thì tắt bếp, mở cửa rộng, đưa mọi người ra chỗ thoáng.

Việc tự làm được và việc phải giao cho người bán hoặc thợ

Với bếp mini, người dùng làm được khá nhiều việc kiểm và cất. Nhưng mọi chuyện liên quan đến bên trong van, bên trong bếp thì không phải việc của người ở nhà.

ViệcTự làm đượcGiao cho người bán, thợ
Bình móp, gỉ, nghi ròĐể riêng ngoài trời, chỗ thoáng, xa lửaHỏi nơi bán về cách đổi hoặc xử lý bình hỏng
Cần khoá kẹt, không về vị tríNgừng dùng bếp, tháo bình raMang bếp đến nơi sửa chữa hoặc thay bếp mới
Ngọn lửa vàng, không đềuTắt bếp, để nguội, lau mặt bếp bên ngoàiĐầu đốt, ống dẫn bên trong bếp: thợ xử lý
Bình đã hếtĐể nguội, cất riêng, bỏ theo hướng dẫn thu gom của địa phươngKhông đưa cho nơi sang chiết, nạp lại
Bếp đã từng bị bắt lửa ở khoang bìnhNgừng dùng hẳnKhông sửa tạm; thay bếp

Không tự tháo đáy bếp, không chọc vào đầu đốt, không thử nạp gas từ bình lớn sang bình mini. Những việc đó thoạt nhìn đơn giản nhưng là cách phổ biến làm hỏng cơ cấu an toàn của bếp.

Khi bình xì gas hoặc có lửa ở hông bếp

Phút đầu tiên quyết định nhiều nhất. Mục tiêu là cắt nguồn gas nếu làm được an toàn, rồi đưa người ra xa, không cố cứu đồ ăn hay cái bếp.

  1. Nếu chỉ nghe tiếng xì, ngửi thấy mùi và chưa có lửa: vặn núm về tắt, gạt cần khoá mở ra để tách bình khỏi bếp, mở cửa, không bật thêm bếp hay bật lửa nào khác trong phòng.
  2. Nếu có ngọn lửa nhỏ ở hông bếp hoặc khoang bình: chỉ vặn núm tắt nếu tay bạn chạm được mà không đưa qua ngọn lửa. Không nhấc bếp lên, không bê bếp đang cháy chạy ra ngoài, không đổ nước vào bếp.
  3. Đưa trẻ và người già ra khỏi phòng trước, rồi tới những người khác. Ai cũng rời bàn, không ai đứng xem.
  4. Lửa không tắt sau khi vặn núm, hoặc lửa lan sang khăn trải, giấy, đồ đạc: ra ngoài, đóng cửa phòng lại sau lưng nếu được, gọi 114.
  5. Có người bị bỏng: làm mát vùng bỏng bằng nước sạch mát chảy nhẹ, không chườm đá trực tiếp, không bôi kem đánh răng, nước mắm, dầu ăn lên vết bỏng; bỏng rộng, bỏng ở mặt, ở trẻ nhỏ thì gọi 115.

Bình chữa cháy hay chăn dập lửa nếu nhà có thì chỉ dùng khi bạn đã được hướng dẫn cách dùng, và luôn đứng ở phía có lối ra sau lưng. Một lớp sơ cứu có thực hành và một buổi tập phòng cháy ở khu dân cư sẽ giúp bạn làm những việc này bình tĩnh hơn nhiều so với đọc bài.

Cất bình thừa và bình đã dùng

Nhà ăn lẩu thường mua cả lốc bình, mỗi bữa dùng một hai bình, phần còn lại cất đi. Chỗ cất hay gặp nhất là tủ bếp dưới, ngay cạnh bếp gas lớn, hoặc trong ngăn kéo bàn ăn. Cả hai chỗ đều không ổn: tủ dưới bếp nóng lên mỗi lần nấu, còn ngăn kéo bàn ăn nằm đúng tầm tay trẻ.

Chỗ cất nên là nơi khô, thoáng, không có nắng chiếu trực tiếp, không cạnh bếp, lò nướng, bình nóng lạnh, không trên nóc tủ lạnh, không trong cốp xe máy để ngoài nắng. Bình cất đứng hoặc nằm đều được theo hướng dẫn trên bình, nhưng phải còn nắp nhựa đậy van. Nhà có trẻ biết leo thì để ở ngăn cao có cửa.

Bình đã lắp vào bếp nhưng chưa dùng hết: tháo ra sau khi bếp nguội, đậy lại nắp nếu còn, cất như bình mới. Đừng để bình nằm trong bếp nhiều ngày, nhất là khi bếp cất trong tủ kín.

Bình đã hết: để nguội, không đục, không đốt, không ném vào bếp than hay đống lửa khi dọn vườn. Bỏ riêng theo cách địa phương hướng dẫn thu gom, không lẫn với rác đem đốt.

Nói với trẻ và nhắc ông bà khi cả nhà ngồi quanh nồi lẩu

Với trẻ từ hai đến bốn tuổi, quy tắc ngắn và lặp lại hiệu quả hơn giải thích: "Cái bếp ở giữa bàn là của bố mẹ, con không chạm, không với qua." Cho trẻ ngồi ở phía xa bếp, có người lớn ngồi cạnh, và gắp đồ cho trẻ thay vì để trẻ tự nhúng.

Trẻ năm, sáu tuổi trở lên thì giải thích thêm một câu về vì sao: "Bình gas nằm trong bếp, nóng quá thì nguy, nên không ai được úp gì lên bếp." Trẻ lớn hơn có thể được giao việc kiểm: nhìn xem khăn giấy có để gần bếp không. Trẻ thích được giao việc thật hơn là bị cấm.

Với ông bà, chuyện hay gặp là quen dùng bếp than, bếp củi, nên coi bếp mini là đồ dễ, có khi úp cả nồi to lên cho nhanh sôi. Thay vì nói "bà làm sai", con cháu có thể chủ động lắp bếp, chọn nồi, và nhờ ông bà trông phần ăn. Nếu ông bà mắt kém, chữ hướng dẫn trên bếp nhỏ, hãy chỉ tận tay vị trí cần khoá một lần.

Người phụ trách nên là một người cố định trong bữa ăn: người đó lắp bình, châm lửa, tắt bếp và tháo bình sau bữa. Có một người nhận việc thì không ai nghĩ "chắc người khác đã tắt rồi".

Câu hỏi thường gặp

Bình gas mini có tự nổ khi để trong nhà không?

Bình còn nguyên, cất ở chỗ khô thoáng, xa nguồn nóng thì không tự nổ. Nguy cơ tăng khi bình bị nung nóng, móp, gỉ, hoặc đã bị nạp lại không rõ nguồn.

Có nên dùng nồi to để ăn lẩu đông người trên bếp mini không?

Không nên dùng nồi có vành che lên khoang chứa bình. Đông người thì dùng hai bếp với hai nồi vừa, đặt cách nhau, thay vì một nồi lớn trên một bếp.

Ăn lẩu bằng bếp gas mini trong phòng điều hoà có sao không?

Được nếu phòng không quá nhỏ và có một cửa mở hé để không khí lưu thông. Thấy ngột, nhức đầu, buồn ngủ bất thường thì tắt bếp và mở cửa rộng.

Bình gas mini đã dùng một nửa có cất lại được không?

Được, tháo khỏi bếp sau khi bếp nguội, đậy nắp van nếu còn, cất ở chỗ thoáng, khô, xa bếp và ngoài tầm tay trẻ. Không để bình nằm trong bếp nhiều ngày.

Có nên mua bình gas mini đã nạp lại cho rẻ không?

Không nên. Bình mini được làm để dùng một lần; bình nạp lại không đảm bảo van và độ kín, và không có cách nào để người dùng tự kiểm được bên trong.

Lửa bùng ở hông bếp thì có nên nhấc bếp ném ra ngoài không?

Không. Nhấc bếp đang cháy dễ làm đổ nồi, bỏng người và lửa lan rộng hơn. Vặn núm tắt nếu chạm được an toàn, đưa mọi người ra xa, lửa không tắt thì gọi 114.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138