Vách kính nhà tắm làm bằng kính cường lực vẫn có thể vỡ mà không có ai đập vào, thường do một vết mẻ ở cạnh, bản lề siết lệch hoặc va đập từ trước mà không ai để ý. Không đoán trước được chính xác lúc nào kính vỡ, nhưng bạn nhìn được những dấu hiệu làm nó dễ vỡ hơn, dán được lớp phim giữ mảnh vỡ dính lại, và đổi vài thói quen đóng mở để bớt va đập hằng ngày.
Kính cường lực khi vỡ tách thành nhiều mảnh nhỏ, cạnh ít sắc hơn kính thường, đó là lý do nó được dùng cho nhà tắm. Nhưng mảnh nhỏ vẫn cứa được da, nhất là chân trần trên sàn ướt, và cả tấm vỡ cùng lúc khiến người đang tắm bị vây giữa mảnh vỡ. Bài này giải thích vì sao kính tự vỡ, checklist nhìn vách kính nhà bạn, việc tự làm và việc của thợ kính, và phút đầu khi kính vỡ lúc có người bên trong.
Vì sao kính cường lực lại tự vỡ
Kính cường lực được nung nóng rồi làm nguội nhanh để lớp mặt ngoài bị nén chặt, lớp lõi bên trong bị kéo căng. Chính sự căng này làm kính cứng hơn kính thường nhiều lần, và khi vỡ thì toàn bộ năng lượng giải phóng cùng lúc, tấm kính tan thành hạt nhỏ thay vì gãy thành miếng to sắc nhọn. Mặt trái là: chỉ cần một điểm yếu làm thủng lớp mặt nén, cả tấm sẽ vỡ.
Điểm yếu đó thường đến từ cạnh kính. Cạnh và góc là nơi yếu nhất; một cú va của tay nắm, chân ghế nhựa, vòi sen rơi, hay mép gạch khi thợ lắp, có thể để lại vết mẻ rất nhỏ. Vết mẻ đó nằm im nhiều tháng, rồi một hôm cửa đóng mạnh, nước nóng xả vào kính lạnh, hay bản lề lệch kéo kính căng thêm, và kính vỡ. Người trong nhà thấy như kính tự nổ, dù nguyên nhân có từ trước.
Còn một nguyên nhân ít gặp hơn nằm trong chính tấm kính từ lúc sản xuất, là những hạt tạp chất rất nhỏ nở ra theo thời gian. Cái này người dùng không nhìn thấy được và cũng không làm gì được, ngoài việc dán phim để khi vỡ mảnh không rơi ra. Đó là lý do lớp phim an toàn được nhắc nhiều với vách tắm kính.
Checklist nhìn vách kính nhà tắm
Kiểm khi kính khô, đèn sáng, nhìn chếch theo mặt kính để dễ thấy vết.
| Kiểm gì | Nhìn hoặc thử thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Cạnh và góc kính | Nhìn dọc các cạnh, đặc biệt góc dưới chạm sàn và chỗ gần bản lề, sờ nhẹ bằng ngón tay | Có vết mẻ, sứt, vết nứt nhỏ toả ra: ngừng dùng cửa, báo thợ kính xem |
| Khe giữa kính và tường, sàn | Đóng cửa, nhìn xem kính có chạm sát gạch, sàn ở đâu không | Kính cạ gạch, cạ sàn khi đóng mở: gọi thợ chỉnh, không tự kê |
| Bản lề, kẹp kính | Mở cửa, nhìn cánh có xệ, bản lề có gỉ, ốc có lỏng không | Cánh xệ, phải nhấc mới đóng được: gọi thợ chỉnh bản lề |
| Thanh giằng trên | Nhìn thanh nối từ kính lên tường hoặc trần | Lỏng, gỉ, rơi ốc: gọi thợ |
| Tay nắm | Lắc nhẹ tay nắm | Lỏng, xoay được: không treo khăn, không cho trẻ đu; gọi thợ siết |
| Lớp phim an toàn | Nhìn mép kính xem có lớp phim mỏng dán không, có bong mép không | Chưa có: cân nhắc dán; bong mép: dán lại hoặc nhờ thợ |
| Nguồn nhiệt gần kính | Xem đèn sưởi, quạt sưởi có rọi thẳng vào kính không | Đổi hướng quạt sưởi; đèn sưởi gắn trần rọi sát kính thì hỏi thợ |
Nhiều tấm kính có dấu khắc nhỏ ở một góc cho biết là kính cường lực. Nếu nhà bạn có vách kính mà không thấy dấu, không rõ là kính gì, hãy hỏi thợ đã lắp hoặc nhờ thợ kính xem; kính thường dùng làm vách tắm thì khi vỡ nguy hiểm hơn nhiều.
Thói quen đóng mở làm kính bớt chịu lực
Đóng cửa kính bằng tay, không để tự sập. Cánh kính nặng, đẩy mạnh cho tự đóng là bắt bản lề và cạnh kính chịu cú dội mỗi ngày. Giữ tay nắm tới khi cánh khép hẳn.
Không treo đồ nặng lên tay nắm và thanh giằng. Khăn ướt, giỏ đồ tắm, áo choàng treo lên tay nắm kéo lệch cánh dần. Treo ở móc trên tường.
Không để vật cứng va vào cạnh kính. Ghế nhựa, xô nhôm, vòi sen kim loại để ở góc sát kính là những thứ hay va vào cạnh. Đặt chúng xa cạnh kính, treo vòi sen lên giá.
Không tì người, không cho trẻ đu. Người già vịn vào cánh kính để đứng lên, trẻ đu tay nắm như xà, đều là lực ngang mà vách kính không thiết kế để chịu. Người già cần tay vịn gắn tường thật, đó là việc của thợ.
Xả nước nóng vào kính lạnh từ từ. Mùa đông, kính lạnh mà xả ngay dòng nước rất nóng vào một chỗ có thể làm kính chịu chênh nhiệt. Mở nước ấm trước, hướng vòi sen vào người chứ không hướng vào kính.
Những lúc kính hay bị làm yếu đi mà không ai biết
Lúc lau kính là lúc nhiều vết xước, vết mẻ được tạo ra. Có người dùng lưỡi dao cạo để cạo cặn vôi trên mặt kính, dùng miếng cọ kim loại, hoặc gõ cán gạt nước vào cạnh kính để rũ nước. Mặt kính bị xước sâu và cạnh bị gõ nhiều lần đều làm lớp mặt nén yếu đi. Dùng khăn mềm, gạt cao su, nước tẩy cặn loại dịu, và không bao giờ gõ dụng cụ vào cạnh kính.
Lúc sửa nhà là lúc thứ hai. Thợ khoan tường gần vách kính để treo kệ, thay vòi sen, ốp lại gạch, dễ để mũi khoan, búa, mảnh gạch chạm vào cạnh kính. Trước khi thợ làm gần kính, che cạnh kính bằng bìa cứng dán băng dính, và nhắc thợ biết đó là kính cường lực.
Lúc chuyển đồ cũng vậy: kê máy giặt, đưa bồn tắm hay tủ vào nhà tắm qua cửa kính, cạnh tủ chạm vào cạnh kính một cái là đủ để lại vết. Sau mỗi lần như vậy, nhìn lại cạnh kính theo bảng ở trên một lượt, vì vết mẻ hôm nay có thể là lý do tấm kính vỡ nhiều tháng sau.
Tự làm và việc của thợ kính
Ranh giới ở đây là tấm kính và phụ kiện giữ nó: nhìn và dán là của bạn, chỉnh và thay là của thợ.
- Tự làm được: nhìn kiểm theo bảng trên mỗi khi lau kính; dời đồ cứng ra xa cạnh kính; đổi thói quen đóng cửa; lau khô chân kính để gỉ không ăn vào bản lề.
- Tự làm được hoặc nhờ thợ: dán phim an toàn lên mặt kính phía ngoài. Phim không làm kính khó vỡ hơn nhưng giữ phần lớn mảnh vỡ dính lại thay vì rơi xuống sàn. Người khéo tay dán được, nhưng thợ dán sẽ phẳng và kín mép hơn, mà mép phim bong là chỗ nước vào làm phim tróc dần.
- Phải gọi thợ kính: chỉnh bản lề, thay kẹp kính, siết thanh giằng; xử lý kính cạ sàn, cạ tường; xem vết mẻ ở cạnh; thay tấm kính; lắp tay vịn cho người già.
- Không tự làm: tháo cánh kính, tự mài cạnh kính, kê nêm giấy hay gỗ dưới kính cho khỏi xệ.
Nếu thấy vết nứt trên kính, dù nhỏ, đừng tiếp tục dùng cửa đó và đừng thử ấn vào xem có chắc không. Dán băng dính to bản theo hình chữ X lên mặt kính để giữ mảnh nếu nó vỡ trong lúc chờ thợ, và không cho trẻ vào nhà tắm đó.
Kính vỡ khi đang có người trong nhà tắm
Người đang tắm thường chân trần, người ướt; mảnh kính rơi khắp sàn. Thứ tự dưới đây để không bị thương thêm.
- Người trong nhà tắm: đứng yên, không bước, không chạy ra. Gọi người nhà. Nếu cần, khoá vòi nước ở tầm tay.
- Người bên ngoài: đi dép đế dày hoặc giày, mang khăn lớn, dép cho người bên trong. Trải khăn lên sàn tạo lối đi, đưa người ra từng bước.
- Đưa trẻ và vật nuôi ra khỏi khu vực, đóng cửa nhà tắm lại.
- Vết cắt nhỏ: rửa dưới nước sạch, nhìn kỹ xem còn mảnh kính không, ấn khăn sạch để cầm máu. Mảnh kính găm sâu thì không tự rút ra, giữ yên và đi cơ sở y tế.
- Gọi 115 nếu máu chảy nhiều không cầm sau khi ấn chặt, vết cắt sâu ở cổ tay, bàn chân, hoặc người bị thương choáng, xanh xao.
- Dọn mảnh vỡ khi đã mang giày và găng: quét bằng chổi, dùng băng dính to bản dán nhặt mảnh nhỏ trong khe gạch, lau sàn bằng khăn ướt rồi bỏ khăn. Gói mảnh vỡ trong hộp cứng trước khi vứt.
Cách cầm máu cho vết thương sâu, cách băng ép là những thứ nên học ở lớp sơ cứu có thực hành; đọc không giúp được nhiều khi đang hoảng.
Dạy trẻ và nhắc người cao tuổi
Trẻ từ khoảng ba tuổi có thể nhớ hai điều: không đóng sầm cửa kính, không đu tay nắm. Trẻ lớn hơn thì thêm một điều nữa: nếu nghe tiếng kính vỡ, đứng yên, gọi bố mẹ, không chạy tới nhìn. Với trẻ còn nhỏ hơn, người lớn đóng mở cửa kính hộ và không để trẻ chơi một mình trong cabin tắm.
Người cao tuổi hay vịn tay vào cánh kính hoặc tay nắm khi bước qua gờ cabin. Thay vì dặn đừng vịn, hỏi ông bà muốn có chỗ vịn ở đâu, rồi nhờ thợ lắp tay vịn gắn tường đúng chỗ đó. Khi có chỗ vịn chắc chắn, tự nhiên không ai vịn vào kính nữa. Trong nhà nên có một người để ý vách kính mỗi khi lau, nhìn cạnh, bản lề, tay nắm theo bảng trên; chỉ mất một phút.
Nếu nhà có trẻ chập chững, cabin tắm kính không nên là chỗ để trẻ chơi nước một mình, vừa vì kính vừa vì sàn trơn. Tắm cho trẻ thì người lớn ngồi bên ngoài cánh cửa mở, hoặc dùng thau tắm ở chỗ khác.
Câu hỏi thường gặp
Kính cường lực nhà tắm có tự vỡ được không?
Có thể. Nguyên nhân hay gặp là vết mẻ ở cạnh do va đập, bản lề lệch làm kính chịu lực, chênh nhiệt đột ngột, hoặc tạp chất nằm sẵn trong kính. Không đoán được lúc vỡ, nhưng kiểm cạnh, bản lề và dán phim giúp giảm rủi ro và hạn chế mảnh rơi.
Dán phim an toàn có làm kính nhà tắm không vỡ nữa không?
Không. Phim không làm kính cứng hơn, nhưng khi kính vỡ, phần lớn mảnh vỡ dính lại vào phim thay vì rơi xuống sàn. Với nhà tắm, nơi người đứng chân trần, đó là khác biệt lớn về mức nguy hiểm.
Làm sao biết vách tắm nhà mình là kính cường lực hay kính thường?
Nhiều tấm kính cường lực có dấu khắc nhỏ ở một góc. Nếu không thấy dấu, hỏi thợ đã lắp hoặc nhờ thợ kính xem. Kính thường khi vỡ thành mảnh lớn sắc nhọn, không phù hợp làm vách tắm.
Thấy vết nứt nhỏ trên vách kính thì có dùng tiếp được không?
Không nên. Vết nứt ở kính cường lực cho thấy lớp chịu lực đã bị phá, kính có thể vỡ cả tấm bất cứ lúc nào. Dán băng dính hình chữ X để giữ mảnh, không cho trẻ vào và gọi thợ kính.
Kính vỡ khi đang tắm chân trần thì làm gì?
Đứng yên, không bước, gọi người nhà mang dép đế dày và khăn lớn vào. Người bên ngoài trải khăn tạo lối và đưa người ra từng bước. Vết cắt chảy máu nhiều hoặc mảnh kính găm sâu thì đi cơ sở y tế hoặc gọi 115.
Cửa kính nhà tắm bị xệ có tự chỉnh được không?
Không nên tự chỉnh. Bản lề kính chịu cả trọng lượng cánh kính, chỉnh sai làm kính chịu lực lệch thêm và dễ vỡ. Việc của bạn là thôi đóng mạnh, không treo đồ, rồi gọi thợ kính chỉnh.