Tivi đổ đè trẻ thường vì màn hình đặt trên chân đế nhỏ hoặc trên một chiếc tủ thấp chưa neo, rồi trẻ kéo dây cáp, vịn vào mép màn hình hay trèo lên kệ để với đồ. Cách giữ chắc là treo tivi lên tường đúng kỹ thuật, hoặc nếu đặt trên kệ thì buộc dây chống đổ từ lưng tivi vào tường và neo luôn cái kệ.
Tivi mỏng ngày nay nhẹ hơn tivi đời cũ nhưng mặt rộng và chân đế hẹp, nên dễ ngã về phía trước hơn người ta nghĩ. Phần dưới đây giải thích vì sao, đưa một bảng kiểm cho từng kiểu đặt tivi phổ biến trong nhà Việt, tách việc tự làm với việc của thợ lắp đặt, và nói rõ cách xử trí khi tivi đã đổ.
Tivi ngã theo những cách nào
Kiểu thứ nhất là tivi mỏng đứng trên chân đế của chính nó. Chân đế thường chỉ sâu bằng một gang tay trong khi màn hình rộng cả mét; trẻ chập chững vịn tay vào cạnh dưới để đứng lên, hoặc lấy tay đập vào màn hình khi đang xem hoạt hình, là tivi chúi tới. Kiểu thứ hai là tivi đời cũ, loại có lưng dày, đặt trên tủ ngăn kéo hoặc bàn thấp. Phần nặng của nó nằm phía trước, mặt bàn thì trơn, chỉ cần tủ nghiêng nhẹ là tivi trượt xuống.
Kiểu thứ ba là cả kệ lẫn tivi cùng đổ. Trẻ trèo lên kệ để lấy điều khiển, hộp đồ chơi hay chú gấu đặt cạnh tivi; kệ chưa neo nghiêng ra, tivi rơi theo. Kiểu thứ tư là trẻ kéo dây: dây nguồn hay dây cáp thõng xuống đất, trẻ bò ngang qua, nắm lấy và giật.
Ở cả bốn kiểu, điều làm trẻ lại gần là thứ gì đó hấp dẫn đặt ở chỗ cao: điều khiển, đồ chơi, đồ trang trí sáng màu. Vì vậy việc kiểm không chỉ nhìn cái tivi mà nhìn cả mặt kệ và quanh nó.
Checklist cho từng kiểu đặt tivi
Đứng trước tivi ở tầm mắt trẻ, tức là ngồi xuống sàn, rồi đi lần lượt các dòng.
| Kiểm gì | Nhìn và thử thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Tivi treo tường | Nắm hai cạnh dưới lắc nhẹ: không rung, không lệch, giá treo không cong. Nhìn sau lưng xem ốc có đủ và bắt vào tường đặc không | Có rung, khe nứt quanh vít hay giá treo cong: gọi thợ lắp đặt kiểm lại |
| Tivi đứng trên chân đế | Đẩy nhẹ cạnh trên về phía trước bằng một ngón tay: tivi chao hay nghiêng là dễ đổ | Buộc dây chống đổ từ lưng tivi vào tường hoặc vào mặt sau kệ đã neo |
| Vị trí chân đế trên kệ | Chân đế cách mép trước kệ bao xa | Đẩy tivi lùi sát mép sau, chân đế không thò ra ngoài |
| Kệ hoặc tủ dưới tivi | Kéo ngăn, mở cửa kệ, đẩy nhẹ góc trên | Neo kệ vào tường; kệ có ngăn kéo thì khoá ngăn |
| Dây nguồn, dây cáp | Có đoạn nào thõng xuống sàn hay vắt qua lối đi không | Gom dây ra sau kệ, buộc gọn, dùng máng che dây dọc chân tường |
| Đồ trên mặt kệ | Có điều khiển, đồ chơi, chậu cây, khung ảnh cạnh tivi không | Dời điều khiển vào hộp có nắp ở chỗ cao khác, cất đồ trang trí nặng |
| Tivi đời cũ lưng dày | Đặt trên tủ hay bàn gì, mặt bàn có trơn không | Đặt xuống bàn thấp, rộng, sát tường; hoặc cân nhắc cất hẳn nếu không dùng |
Dây chống đổ tivi thường là hai sợi dây có khoá, một đầu bắt vào lỗ ốc giá treo ở lưng tivi, đầu kia bắt vào tường hoặc mặt sau kệ. Lỗ ốc ở lưng tivi theo hướng dẫn của nhà sản xuất, không khoan thêm vào vỏ tivi.
Những lỗi hay gặp khi đặt tivi trong nhà có trẻ
Treo tivi trên vách thạch cao mà không bắt vào khung. Vách thạch cao trông giống tường nhưng phía sau rỗng. Giá treo chỉ bắt vào tấm thạch cao có thể giữ được một thời gian rồi bung khi có ai vịn vào. Đây là việc của thợ lắp đặt: họ tìm khung xương hoặc dùng phụ kiện chuyên cho vách nhẹ.
Kê tivi trên tủ cao để người lớn ngồi sofa xem cho thẳng. Tủ càng cao trọng tâm càng cao, trẻ càng có nhiều ngăn để trèo. Nếu nhà có trẻ dưới năm tuổi, đặt tivi thấp trên kệ dài sát tường hoặc treo lên tường an toàn hơn.
Để điều khiển trên nóc tivi hay cạnh tivi. Trẻ học rất nhanh rằng điều khiển là thứ bật được hoạt hình. Đặt nó ở chỗ cao khác hẳn tivi để trẻ không có lý do trèo kệ.
Chạy dây nối dài từ ổ cắm xa tới tivi ngang qua phòng. Dây vắt ngang lối vừa gây vấp ngã cho người già, vừa là tay nắm để trẻ kéo. Nếu thiếu ổ cắm gần tivi thì nhờ thợ điện lắp thêm, không kéo dây dài lâu dài.
Tin rằng tivi nhẹ thì không sao. Tivi mỏng nhẹ hơn trước nhưng góc cạnh cứng, rơi từ độ cao kệ vẫn gây chấn thương đầu ở trẻ nhỏ. Cái nhẹ chỉ làm nó dễ bị kéo đổ hơn.
Tivi trong phòng ngủ và tivi ở nhà ông bà
Phòng khách không phải chỗ duy nhất có tivi. Nhiều gia đình đặt thêm tivi nhỏ trong phòng ngủ, trên tủ đầu giường hoặc trên bàn trang điểm, để ru con xem hoạt hình trước khi ngủ. Chỗ này thường bị bỏ qua vì tivi nhỏ trông vô hại. Nhưng tủ đầu giường thấp, nhẹ, có ngăn kéo, đặt ngay cạnh giường mà trẻ hay đứng lên nhún nhảy, chính là chỗ dễ đổ. Tivi nhỏ trong phòng ngủ nên treo lên tường hoặc buộc dây chống đổ như tivi phòng khách, và dây nguồn không để vắt qua đầu giường.
Nhà ông bà thì hay còn tivi lưng dày đặt trên tủ chè hay tủ ly cao, vì người lớn tuổi quen xem ở độ cao đó và không muốn bỏ tivi còn chạy tốt. Khi cháu về chơi vài ngày, cách nhẹ nhàng là đề nghị dời tivi xuống chiếc bàn thấp sát tường trong thời gian cháu ở, hoặc cùng ông bà kê lại cho thật sát vào trong. Nói lý do bằng chuyện của cháu, không chê đồ đạc của ông bà, thì việc dời thường được đồng ý ngay.
Phòng trọ, nhà thuê có tivi gắn sẵn của chủ nhà thì kiểm giá treo như tivi nhà mình. Thấy rung hay nứt quanh vít, báo chủ nhà sửa và trong lúc chờ thì không cho trẻ chơi ngay dưới tivi.
Tự làm và gọi thợ
Phân việc rõ để không ai phải leo trèo hay khoan vào chỗ không nên khoan.
| Việc | Tự làm được | Phải gọi thợ |
|---|---|---|
| Dời tivi lùi sát mép sau kệ | Có, hai người cùng nhấc | Không cần |
| Gom dây, dùng máng che dây | Có, không cắt, không nối dây | Không cần |
| Buộc dây chống đổ vào kệ đã neo | Có, theo hướng dẫn kèm theo | Khi lưng tivi không có lỗ ốc phù hợp |
| Treo tivi lên tường | Không nên tự làm nếu không quen khoan, đo tải | Thợ lắp đặt, nhất là tường thạch cao |
| Thêm ổ cắm gần tivi | Không | Thợ điện |
| Giá treo cong, vít lỏng, tường nứt quanh vít | Tháo bớt đồ, không cho trẻ lại gần | Thợ lắp đặt kiểm và làm lại |
Trong lúc chờ thợ, nếu tivi treo có dấu hiệu lỏng, cách tạm an toàn nhất là hạ tivi xuống, đặt nằm ở chỗ trẻ không vào được. Không cố kê chêm thêm cho giá treo.
Khi tivi đã đổ: làm gì trong phút đầu
Người lớn thường lao vào nhấc tivi ra ngay. Đúng, nhưng có vài điều cần để ý.
- Nhấc tivi thẳng lên khỏi người trẻ, không kéo trượt. Nếu tivi vỡ màn hình, cẩn thận mảnh kính và đặt tivi ra xa.
- Rút phích tivi bằng tay khô nếu dây bị giật căng hay vỏ tivi vỡ lộ bên trong; không chạm vào phần vỏ vỡ.
- Gọi 115 nếu tivi rơi vào đầu, cổ, ngực của trẻ, trẻ ngất, lơ mơ, nôn, co giật, chảy máu nhiều, hoặc bạn không chắc. Không chờ xem có nặng thêm không.
- Không lắc trẻ để gọi tỉnh, không vội bế bổng nếu nghi chấn thương cổ; để trẻ nằm yên, giữ ấm, theo dõi nhịp thở.
- Trẻ có vẻ ổn sau va chạm vào đầu vẫn nên được đưa đi khám và theo dõi sát trong những giờ tiếp theo, vì dấu hiệu chấn thương đầu đôi khi lộ ra muộn.
Cách đánh giá và xử trí trẻ bị chấn thương đầu, cách hỗ trợ khi trẻ ngừng thở cần học ở lớp sơ cứu có thực hành.
Dạy trẻ và giữ thói quen
Trẻ dưới ba tuổi chưa nhớ được luật, nên phần lớn việc nằm ở cách đặt đồ. Từ ba tuổi, đặt một câu luật đơn giản: "Muốn xem tivi thì gọi bố mẹ bật, không tự trèo lấy điều khiển." Khen khi trẻ gọi người lớn thay vì tự leo. Trẻ lớn hơn chơi trò chơi điện tử có tay cầm thì dặn không giật dây tay cầm mạnh khi đang ngồi gần kệ.
Khi có khách mang trẻ nhỏ tới chơi, liếc qua kệ tivi một lần: đồ chơi khách mang theo hay đặt tạm lên mặt kệ. Khi về nhà ông bà, nhà người quen, để ý cách họ đặt tivi; tivi đời cũ lưng dày trên tủ cao vẫn còn khá phổ biến ở nhiều nhà.
Một chi tiết nhỏ hay bị quên là thùng carton của tivi mới. Trẻ thích chui vào, trèo lên thùng rồi với sang kệ. Trong những ngày vừa mua tivi, khi còn chưa kịp treo hay buộc dây, nhà thường để tivi tạm trên chân đế ở một góc, thùng xốp bên cạnh: đó là quãng thời gian nguy nhất. Lắp xong trong ngày, dọn thùng ngay, hoặc đặt tivi tạm nằm trên tấm đệm mềm trong phòng đóng cửa cho tới khi lắp.
Mỗi lần dọn nhà cuối năm, mua tivi mới hay dời kệ, kiểm lại dây chống đổ và giá treo. Một người trong nhà nhận phần việc này cho rõ, thường là người đã lắp hoặc người hay dọn phòng khách.
Câu hỏi thường gặp
Tivi treo tường có còn nguy cơ đổ không?
Tivi treo đúng kỹ thuật vào tường đặc gần như không đổ. Nguy cơ còn lại là giá treo bắt vào vách rỗng hoặc vít lỏng theo thời gian. Lắc nhẹ cạnh dưới thấy rung, lệch thì gọi thợ lắp đặt kiểm.
Dây chống đổ tivi buộc vào đâu nếu không muốn khoan tường?
Có thể buộc vào mặt sau của kệ tivi, nhưng khi đó chính cái kệ phải đã được neo hoặc rất nặng, thấp, rộng. Buộc tivi vào một chiếc kệ chưa neo thì cả hai vẫn đổ cùng nhau.
Tivi đời cũ không dùng nữa nên làm gì?
Nếu không dùng thì cất hẳn hoặc đem đi đúng nơi nhận đồ điện tử cũ. Để tivi lưng dày trên tủ cao làm đồ trang trí là giữ lại một món nặng ở vị trí dễ đổ nhất trong nhà.
Trẻ hay đập tay vào màn hình thì có sao không?
Đập tay vào tivi đứng trên chân đế có thể làm nó nghiêng và đổ. Ngoài việc buộc dây chống đổ, nên cho trẻ ngồi xem ở khoảng cách xa hơn tầm với, ví dụ trên tấm thảm đặt cách kệ một khoảng.
Có cần ngắt điện tivi khi không dùng để an toàn cho trẻ không?
Ngắt hẳn giúp tiết kiệm điện và tránh trẻ tự bật, nhưng việc chính để chống đổ vẫn là cố định tivi và kệ. Rút phích bằng tay khô, nắm vào đầu phích, không giật dây.
Kệ tivi dài thấp có cần neo không?
Kệ dài thấp khó lật hơn tủ cao, nhưng nếu kệ nhẹ, có ngăn kéo hoặc đặt tivi lớn trên một đầu thì vẫn nên neo. Thử kéo ngăn và đẩy góc trên, thấy chao là neo.