Phơi đồ ở ban công an toàn khi người phơi đứng bằng hai chân trên sàn, không phải nhoài qua lan can, không phải đứng lên ghế, và giàn phơi nằm trong lòng ban công. Giàn chìa ra ngoài, sào phải với ra, móc treo vắt trên lan can là những thứ kéo người ta ra phía mép mỗi ngày.
Phơi đồ là việc làm hằng ngày, nên những thói quen nguy hiểm ở đây lặp lại hàng trăm lần mỗi năm. Người ta không ngã vì một lần phơi, mà vì lần thứ một trăm, khi gió giật chiếc áo, chân đang đứng trên ghế nhựa. Bài này đi qua từng kiểu phơi hay gặp ở nhà ống và chung cư, bảng kiểm giàn phơi, việc tự làm, việc nhờ thợ, phút đầu khi đồ rơi hoặc người ngã, và cách đổi thói quen cho người già, cho trẻ phụ việc.
Vì sao phơi đồ là lúc người lớn hay ngã nhất ở ban công
Khi phơi đồ, tay người phơi đưa lên cao, mắt nhìn lên móc, chân không nhìn. Trọng tâm cơ thể dồn lên trên và ra trước. Nếu giàn phơi nằm ngoài lan can hoặc sát mép, người phơi nghiêng ra, bụng tì vào tay vịn, nửa thân trên đã ở ngoài. Một cơn gió giật chiếc chăn ướt nặng, hoặc mũi dép trượt trên sàn ướt, là đủ mất thăng bằng.
Đồ ướt nặng hơn người ta nghĩ. Một chiếc chăn, một bộ rèm vừa giặt kéo tay xuống mạnh. Người phơi đứng trên ghế nhựa để với giàn cao thì ghế chao, chân ghế trượt trên gạch ướt. Sàn ban công lúc phơi hầu như luôn ướt vì nước nhỏ từ đồ.
Thời điểm phơi cũng đáng để ý: sáng sớm vội đi làm, tối muộn sau ca, người phơi mệt hoặc vội. Người già phơi đồ một mình lúc nhà vắng. Trẻ lớn được giao phụ việc phơi. Đúng những lúc ít người để ý nhất. Ngã lúc phơi đồ không nhất thiết là ngã qua lan can; ngã từ ghế xuống sàn ban công cũng đủ gãy tay, đập đầu.
Còn một kiểu tai nạn ít được nhắc: giàn phơi rơi. Giàn quay tay chở quá nhiều đồ ướt, dây cáp đã sờn sẵn, một ngày đứt khi đang hạ. Sào gác hờ trên móc trượt khỏi ngàm khi gió lay. Người đứng ngay dưới, thường là người đang phơi hoặc đứa trẻ đứng cạnh phụ đưa đồ, là người hứng. Vì vậy kiểm giàn phơi không chỉ là chuyện đồ có khô hay không.
Từng kiểu phơi, nguy ở đâu
Nhà Việt có nhiều cách phơi. Đối chiếu kiểu nhà bạn đang dùng với cột giữa và cột phải.
| Kiểu phơi | Nguy ở đâu | Đổi thế nào |
|---|---|---|
| Giàn phơi gắn trần, quay tay hạ xuống | Dây cáp mòn, tay quay ở thấp trẻ nghịch được, giàn rơi khi quá tải | Phơi đúng tải theo hướng dẫn, cất tay quay hoặc khoá, kiểm dây cáp |
| Giàn phơi chìa ra ngoài lan can | Người phơi phải nhoài người, đồ rơi xuống dưới | Chuyển giàn vào trong lòng ban công nếu toà nhà cho phép |
| Sào tre, sào inox gác lên móc cao | Đứng ghế để gác sào, sào trượt rơi trúng người | Dùng gậy móc để gác sào từ dưới đất, móc giữ sào có ngàm |
| Móc treo vắt trên tay vịn lan can | Người phơi với ra ngoài; trẻ học kiểu với ra theo | Bỏ thói quen vắt đồ ra ngoài lan can |
| Giá phơi gấp đặt sàn | Chân giá làm bậc leo cho trẻ, đặt sát lan can | Đặt giá cách lan can, gấp gọn khi không dùng |
| Dây phơi giăng ngang | Dây ở tầm cổ trẻ khi chạy; dây buộc vào lưới an toàn làm lưới chùng | Giăng dây cao hơn đầu người lớn, không buộc vào lưới |
| Phơi trên mái tôn, bậu cửa sổ | Trèo ra mái, ngồi trên bậu | Bỏ hẳn kiểu phơi này |
Nhà ống, nhà nông thôn: phơi ở đâu cho đỡ phải với
Nhà ống trong phố thường có ban công mặt tiền hẹp, sân thượng và đôi khi một ô thoáng nhỏ ở giữa nhà. Ban công mặt tiền hẹp làm người ta có xu hướng phơi ra phía ngoài lan can để đồ có nắng. Sân thượng rộng, nắng cả ngày, thường là chỗ phơi tốt hơn, miễn là tường chắn đủ cao và giàn phơi đặt cách mép, không phải đứng sát tường chắn mà phơi.
Ô thoáng giữa nhà có giàn phơi gắn trên cao, nhìn xuống giếng trời bên dưới. Đây là chỗ người phơi phải nghiêng người qua lan can hành lang để kéo giàn, và đồ rơi thì rơi thẳng xuống tầng trệt. Nếu nhà bạn phơi kiểu này, ưu tiên giàn có tay quay đặt ở phía trong, người phơi không cần thò người ra.
Nhà nông thôn thường phơi ở sân, trên dây căng giữa hai cột, hoặc trên mái bằng. Phơi ở sân thì nguy cơ ngã thấp, nhưng dây phơi căng ngang lối đi tầm cổ trẻ, và cột phơi bằng tre mục có thể đổ. Phơi trên mái bằng không lan can thì có cùng những rủi ro như sân thượng: đi lùi khi giũ đồ là bước hụt qua mép.
Bảng kiểm khu phơi đồ
Đứng ở chỗ bạn hay phơi, làm động tác phơi một chiếc áo thật chậm, rồi kiểm từng mục.
| Kiểm gì | Nhìn và thử thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Với tới giàn mà không cần ghế | Đứng bằng hai chân, giơ tay lên | Hạ giàn, dùng gậy móc, không dùng ghế |
| Không cần nhoài qua lan can | Thử phơi ở móc xa nhất | Bỏ móc đó, dời giàn vào trong |
| Sàn chỗ đứng | Có thảm bám, có chỗ thoát nước | Đặt thảm chống trơn, khơi lỗ thoát |
| Dây cáp giàn quay tay | Nhìn chỗ sờn, xoắn, gỉ | Gọi thợ thay; không phơi đồ nặng |
| Điểm bắt giàn vào trần | Nhìn vết nứt quanh vít, giàn có lệch | Gọi thợ kiểm |
| Tay quay, nút điều khiển | Trẻ có với tới không | Cất hoặc khoá |
| Giá phơi, ghế để quanh | Có vật nào thành bậc leo sát lan can | Dời vào trong |
| Dây điện, ổ cắm gần chỗ phơi | Nước từ đồ có nhỏ lên không | Dời chỗ phơi, nhờ thợ điện xử lý ổ |
Giàn phơi điện có đèn, quạt sấy là thiết bị điện đặt ở chỗ ẩm. Mọi chuyện về dây, nguồn, ổ cắm của nó là việc của thợ điện hoặc đơn vị lắp đặt.
Việc tự làm được và việc gọi thợ
Đổi thói quen phơi là việc của người ở, gần như không tốn gì. Phần đụng tới trần, dây cáp, điện thì để thợ.
- Tự làm: bỏ móc vắt lan can, dùng gậy móc thay ghế, đặt thảm chống trơn, dời giá phơi khỏi lan can, phơi đồ nặng thành nhiều lượt nhỏ.
- Tự làm: hẹn giờ phơi lúc có người ở nhà cho người già, phân việc phơi chăn rèm cho người khoẻ trong nhà.
- Tự làm: không phơi khi trời gió giật mạnh, có giông; thu đồ trước khi mưa bão thay vì chạy ra giữa gió.
- Gọi thợ: thay dây cáp giàn quay tay, siết lại điểm bắt vào trần, chuyển giàn vào trong lòng ban công.
- Gọi thợ điện: ổ cắm, dây điện gần chỗ phơi bị nước nhỏ vào, giàn phơi điện có dấu hiệu lạ.
- Hỏi ban quản lý: chung cư thường có quy định về việc phơi đồ chìa ra ngoài mặt toà nhà.
Đổi thói quen khó hơn đổi giàn phơi. Một mẹo đơn giản là bỏ hẳn những chiếc móc dùng để vắt ra lan can: không còn móc thì không còn thói quen. Thêm vài chiếc kẹp và móc vào giàn trong, đủ để không ai thấy thiếu chỗ phơi.
Nếu nhà bạn đang phơi chìa ra ngoài, việc chuyển giàn vào trong là việc đáng làm đầu tiên. Nó bỏ được cùng lúc thói quen nhoài người, chuyện đồ rơi xuống dưới, và chỗ người dưới đường bị đồ rơi trúng.
Khi đồ rơi xuống, khi người ngã lúc phơi
Hai chuyện hay gặp nhất là đồ rơi và ngã từ ghế. Phút đầu như sau.
- Đồ rơi xuống tầng dưới hoặc ra đường: để đó, xuống nhặt sau. Không với, không thò người ra.
- Đồ rơi mắc trên mái, lưới, cục nóng điều hoà: không trèo ra lấy; nhờ nhà bên hoặc thợ có đồ bảo hộ.
- Người ngã từ ghế xuống sàn: bảo người đó nằm yên, hỏi chỗ đau; đau dữ dội, không cử động được tay chân, đập đầu lơ mơ thì gọi 115, không đỡ dậy vội.
- Giàn phơi rơi trúng người: đưa giàn ra khỏi người nhẹ nhàng nếu nhấc được an toàn; vết thương chảy máu nhiều, đau đầu, nôn thì gọi 115.
- Nếu ai ngã qua lan can: gọi 115 ngay; cần tiếp cận chỗ khó thì gọi 114.
Sau khi mọi người đã ổn, quay lại xem vì sao chuyện xảy ra: ghế nào, móc nào, giàn nào. Sửa chỗ đó trước lần phơi kế tiếp, không để thành chuyện "lần sau cẩn thận hơn".
Nhận biết dấu hiệu nặng sau ngã và cách giữ người bị nạn chờ cấp cứu được dạy kỹ ở các lớp sơ cứu; học một lần có thực hành là nhớ lâu hơn đọc nhiều lần.
Trẻ phụ phơi đồ, người già phơi đồ
Trẻ phụ việc: Phụ phơi đồ là việc tốt cho trẻ, nhưng giao đúng phần: trẻ đưa đồ, kẹp đồ ở giàn thấp, gấp đồ khô. Không giao trẻ đứng ghế, không giao trẻ phơi ở giàn sát lan can. Nói với trẻ: "Phơi đồ thì chân trên sàn, tay không ra ngoài lan can".
Người già: Ông bà hay giữ thói quen phơi đồ cả đời, phơi chăn trên lan can, đứng ghế với sào. Thay vì cấm, đổi đồ cho dễ: hạ giàn, có gậy móc, thảm bám. Rồi rủ ông bà phơi thử cùng con cháu một lần, để ông bà tự thấy cách mới dễ hơn.
Người lớn khoẻ trong nhà: Nhận phần đồ nặng: chăn, rèm, đồ phơi mùa đông. Phơi lúc có hai người là cách đơn giản để không ai phải với.
Ai kiểm giàn: Người hay phơi nhất để ý dây cáp mỗi khi hạ giàn. Thấy sờn, kêu, giàn hạ không đều là báo ngay để gọi thợ.
Câu hỏi thường gặp
Giàn phơi gắn trần bao lâu thì phải thay dây cáp?
Không có mốc chung; tuỳ tải phơi mỗi ngày, độ ẩm và chất lượng dây. Khi hạ giàn mà thấy dây sờn, xoắn, gỉ, giàn hạ lệch một bên hoặc có tiếng kêu lạ thì ngừng phơi đồ nặng và gọi thợ.
Có nên đứng lên ghế để phơi đồ không?
Không nên. Ghế nhựa, ghế đẩu trên sàn ban công ướt rất dễ trượt, chao. Hạ giàn xuống tầm tay hoặc dùng gậy móc để gác sào, treo móc từ dưới sàn.
Giàn phơi chìa ra ngoài lan can có nên giữ không?
Nếu có thể, chuyển giàn vào trong lòng ban công. Giàn ngoài lan can buộc người phơi nhoài người, đồ dễ rơi xuống dưới, và nhiều chung cư không cho phép. Hỏi ban quản lý trước khi thay đổi.
Phơi đồ khi trời có gió giật có sao không?
Gió giật kéo đồ ướt mạnh, làm người phơi mất thăng bằng hoặc vô thức với theo đồ. Khi trời giông, gió mạnh, nên phơi trong nhà hoặc chờ gió dịu, thu đồ trước khi gió lên.
Trẻ mấy tuổi thì phụ phơi đồ được?
Trẻ mẫu giáo đã phụ đưa đồ, kẹp đồ ở giàn thấp được. Điều quan trọng là phần việc giao cho trẻ không cần ghế, không ở sát lan can, và có người lớn ở cạnh.
Đồ phơi rơi lên cục nóng điều hoà thì lấy thế nào?
Không trèo ra ngoài lan can để lấy. Nếu không với được bằng gậy từ trong ban công khi đứng vững trên sàn, để đó và nhờ thợ có đồ bảo hộ lấy khi đến bảo dưỡng.