Lưới ban công chung cư chỉ làm được việc của nó khi các sợi còn căng, móc neo còn chắc, mép lưới không hở với tường và lan can, và nếu có khung bảo vệ thì ô mở phải có khoá mà người lớn lấy chìa trong vài giây. Lưới lắp xong không phải xong một lần; nó chùng, gỉ và hở dần theo nắng mưa.
Nhiều gia đình ở chung cư lắp lưới ngay khi con biết đi rồi quên luôn. Bài này không bàn chọn loại lưới hay cách thi công, mà giúp bạn kiểm cái lưới hay khung đã có: vì sao lưới mất tác dụng, bảng kiểm bằng mắt và tay, việc tự làm, việc gọi đơn vị lắp, những điều cần hỏi ban quản lý toà nhà, và vì sao lưới không thay được cánh cửa đóng.
Lưới hỏng âm thầm như thế nào
Lưới an toàn phổ biến ở chung cư là các sợi cáp thép mảnh bọc nhựa, căng dọc từ trần xuống sàn hoặc xuống mép lan can. Sức giữ của nó nằm ở độ căng: sợi căng thì khe giữa hai sợi giữ nguyên, trẻ đẩy không lách được. Theo thời gian, nắng làm lớp nhựa giòn, nhiệt độ ngày đêm làm sợi giãn co, các con ốc tăng đơ lỏng dần. Sợi chùng thì hai sợi kề nhau kéo ra được thành khe rộng.
Chỗ yếu thứ hai là điểm neo. Mỗi sợi bám vào trần và sàn bằng một thanh ray hoặc móc bắt vít. Ở ban công hứng mưa, chân vít gỉ, lớp vữa trần bở ra quanh lỗ khoan. Mắt nhìn từ dưới lên rất khó thấy, cho tới khi một đầu ray bung ra.
Chỗ yếu thứ ba là mép. Lưới được căng giữa hai bức tường, nhưng tường không thẳng, góc ban công có gờ, có ống thoát nước, có cục nóng điều hoà. Khe giữa sợi ngoài cùng và tường hay rộng hơn khe giữa các sợi. Với khung sắt bảo vệ thì chỗ yếu là ô mở: khoá gỉ, chìa thất lạc, hoặc ô mở để không khoá cho tiện phơi đồ.
Bảng kiểm lưới cáp đã lắp
Kiểm vào ban ngày, nhìn kỹ từ dưới sàn lên tới trần. Đừng trèo lên ghế hay lan can để nhìn điểm neo trên cao; dùng điện thoại chụp phóng to.
| Kiểm gì | Nhìn và thử thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Độ căng từng sợi | Dùng hai ngón tay kéo hai sợi kề nhau ra hai bên, ở giữa chiều cao | Kéo ra thành khe lọt đầu trẻ thì gọi đơn vị lắp căng lại |
| Khe giữa các sợi | Đo bằng thước khi sợi ở trạng thái tự nhiên | Thường khuyên khoảng 5 cm hoặc nhỏ hơn; rộng thì hỏi đơn vị lắp thêm sợi |
| Lớp vỏ nhựa | Nhìn chỗ nứt, bong, sợi thép lộ ra | Vỏ nứt nhiều thì sợi dễ gỉ, gọi thay |
| Điểm neo trên trần | Chụp ảnh phóng to: vết gỉ, vữa bong, ray lệch | Có dấu hiệu là gọi kiểm ngay |
| Điểm neo dưới sàn hoặc lan can | Nhìn chân vít, lay nhẹ thanh ray bằng tay | Lỏng, gỉ thì gọi đơn vị lắp |
| Khe mép với tường, ống, gờ | Đo khe ở hai đầu lưới, quanh ống thoát nước | Rộng hơn khe giữa sợi thì gọi bổ sung |
| Vật kê trong vùng lưới | Nhìn chân lưới: chậu, ghế, thùng | Dời đi; trẻ đứng lên vật kê vẫn với được đỉnh lưới thấp |
| Lưới làm thang | Lưới ngang hay lưới đan ô vuông có chỗ đặt chân không | Có thì nói với đơn vị lắp; trong lúc chờ không để trẻ ra một mình |
Sau mùa mưa bão, sau đợt nắng gắt kéo dài, hoặc sau khi thợ sửa điều hoà vừa làm việc ở ban công, kiểm lại một lượt. Thợ ở ngoài hay tháo một hai sợi để đưa máy ra vào rồi căng lại không đủ.
Khung sắt bảo vệ có ô mở: kiểm thêm những gì
Một số căn hộ và nhà ống dùng khung sắt thay lưới. Khung chắc hơn nhưng có những chuyện riêng.
| Kiểm gì | Nhìn và thử thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Ô mở | Mở thử ô mở, xem khoá còn dùng được | Khoá gỉ, kẹt thì gọi thợ thay |
| Chìa khoá ô mở | Hỏi cả nhà: chìa ở đâu | Để chìa ở chỗ cố định gần ô, ngoài tầm với trẻ, mọi người lớn đều biết |
| Khe song | Đo như khe lan can | Rộng thì nhờ thợ thêm song |
| Nan ngang | Có chỗ đặt chân để leo không | Có thì nhờ thợ che phía trong |
| Chân bắt vào tường | Nhìn gỉ, vết nứt quanh chân | Gọi thợ gia cố |
Khung sắt nặng và chắc hơn lưới, nên người ta ít kiểm nó. Nhưng khung hàn bắt vào tường ngoài trời chịu nắng mưa cả năm; vết gỉ ở mối hàn, ở chân bắt vít là chỗ cần nhìn sau mỗi mùa mưa.
Ô mở không phải để phơi đồ hay đưa đồ lên xuống hằng ngày. Ô mở dùng thường xuyên thì sẽ có ngày quên khoá. Nếu cần chỗ phơi, tính chuyện phơi ở trong vùng khung thay vì mở ô ra ngoài.
Những việc nên hỏi ban quản lý toà nhà
Ở chung cư, ban công là phần riêng của căn hộ nhưng mặt ngoài là của toà nhà. Trước khi lắp mới hay sửa, hỏi rõ để không phải tháo ra lắp lại.
- Toà nhà có cho phép lắp lưới, khung bảo vệ không, kiểu nào, màu nào.
- Có quy định gì về ô mở, lối thoát ra phía ngoài trong trường hợp khẩn cấp.
- Khi lắp có cần đăng ký, có giờ thi công, có cần người của toà nhà giám sát không.
- Ai chịu trách nhiệm khi điểm neo khoan vào trần, mép sàn ảnh hưởng tới căn hộ khác.
- Toà nhà có danh sách đơn vị đã từng thi công cho cư dân để tham khảo không.
Câu trả lời của ban quản lý thay đổi theo từng toà nhà. Hỏi bằng văn bản hoặc tin nhắn để có cái lưu lại. Nếu toà nhà chưa có quy định rõ, nói chuyện với các hộ cùng tầng; nhiều nhà có trẻ nhỏ cùng muốn lắp thì việc thống nhất một kiểu lưới với ban quản lý thường nhanh hơn từng nhà đi xin riêng.
Vì sao lưới không thay được cánh cửa đóng
Lưới và khung bảo vệ là lớp chắn thứ hai. Chúng được làm để đỡ khi lớp thứ nhất, tức cửa ban công đóng và trẻ không ra một mình, bị lọt. Nếu nhà bạn coi lưới là lý do để mở cửa ban công cả ngày cho trẻ ra chơi, thì lưới phải gánh mọi giờ trong ngày, mọi lần trẻ trèo, mọi sợi hơi chùng. Lớp chắn nào gánh một mình cũng sẽ có lúc hở.
Nên giữ cả hai lớp: cửa ra ban công đóng, có chốt cao; lưới hoặc khung được kiểm. Trẻ ra ban công đi cùng người lớn. Ban công không phải chỗ chơi của trẻ nhỏ, dù có lưới. Thêm một điều ít ai nghĩ tới: lưới làm người lớn bớt dè chừng khi phơi đồ, dựa lan can. Người lớn trượt chân hay với ra ngoài vẫn có thể bị thương dù lưới giữ được người.
Cũng đừng để lưới thành lý do bỏ qua những việc khác ở ban công. Vật kê vẫn phải dời, vì trẻ đứng trên chậu cây có thể với tới đỉnh lưới nếu lưới chỉ căng tới tay vịn lan can chứ không lên tận trần. Cục nóng điều hoà vẫn phải có khung che, vì thợ sửa điều hoà hay phải tháo lưới ở chỗ đó. Và cửa sổ của các phòng khác nhìn ra cùng mặt nhà vẫn cần chốt riêng; lưới ở ban công không che được cửa sổ phòng ngủ bên cạnh.
Khi thấy lưới bung, sợi đứt hoặc trẻ đang trèo lưới
Lưới hỏng thường lộ ra trong một khoảnh khắc: một sợi đứt kêu tách, một đầu ray tụt xuống, hay bạn bắt gặp trẻ đang đu trên lưới. Phút đầu như sau.
- Nếu trẻ đang trèo hoặc đu lưới: đến gần im lặng từ phía sau, ôm gọn trẻ rồi mới nói; không quát từ xa.
- Đưa trẻ vào trong, đóng cửa ban công, cài chốt cao. Từ lúc này ban công đóng với trẻ cho tới khi lưới được sửa xong.
- Không tự trèo lên ghế, lan can để buộc lại sợi đứt hay đóng lại ray; người lớn ngã ở ban công tầng cao cũng là ngã cao.
- Chụp ảnh chỗ hỏng, gọi đơn vị đã lắp hoặc thợ có dụng cụ làm việc trên cao, báo ban quản lý nếu điểm neo ảnh hưởng tới phần chung của toà nhà.
- Nếu có người đã ngã hoặc bị thương, gọi 115; cần hỗ trợ tiếp cận chỗ khó thì gọi 114.
Trong những ngày chờ sửa, ai trong nhà ra ban công phơi đồ thì đóng cửa sau lưng. Trẻ hỏi vì sao không được ra, nói thật: "Lưới đang hỏng, bao giờ sửa xong mình ra cùng nhau".
Nói với trẻ, nhắc người lớn
Với trẻ: Lưới là để giữ, không để trèo, không để đu. Không thò tay, thò đầu qua khe lưới. Đồ rơi ra ngoài lưới thì gọi người lớn, không tự với.
Với người lớn trong nhà: Không treo đồ nặng lên sợi lưới, không buộc dây phơi vào lưới, không dùng lưới làm chỗ gác sào. Mọi thứ treo thêm làm sợi giãn nhanh hơn.
Với thợ đến làm ở ban công: Dặn trước là lưới nào tháo ra phải căng lại đúng như cũ; sau khi thợ về, kiểm lại độ căng và khe mép ngay.
Ai giữ việc kiểm: Một người nhận việc nhìn lưới mỗi khi phơi đồ, kéo thử hai sợi bất kỳ. Thấy chùng, gỉ là báo ngay, không chờ.
Với khách và người trông trẻ: Nói rõ lưới chỉ là lớp phụ, quy tắc chính vẫn là cửa ban công đóng. Người mới đến nhà hay nghĩ có lưới thì để trẻ ra chơi ngoài ban công thoải mái; một câu nói trước tránh được chuyện đó.
Câu hỏi thường gặp
Lưới an toàn ban công bao lâu thì phải căng lại?
Không có một mốc chung cho mọi nhà; tuỳ nắng mưa, loại lưới và cách lắp. Cách biết là thử bằng tay: kéo hai sợi kề nhau ra hai bên, nếu tạo thành khe lọt đầu trẻ thì đã đến lúc gọi đơn vị lắp căng lại.
Khe giữa các sợi lưới bao nhiêu là an toàn cho trẻ?
Thường được khuyên khoảng 5 cm hoặc nhỏ hơn ở trạng thái căng. Quan trọng không kém là khe khi bị kéo: sợi căng giữ khe gần như không đổi, sợi chùng thì khe mở rộng.
Có lưới rồi có cần đóng cửa ban công không?
Có. Lưới là lớp chắn thứ hai. Cửa ra ban công đóng, có chốt cao để trẻ không ra một mình vẫn là lớp chắn chính. Hai lớp cùng có thì lỗ hở của lớp này được lớp kia đỡ.
Khung sắt bảo vệ có cần ô mở không?
Nhiều nơi khuyên khung bảo vệ nên có ô mở được từ bên trong để dùng khi khẩn cấp, chìa để chỗ cố định cả nhà biết. Quy định cụ thể tuỳ toà nhà và địa phương; hỏi ban quản lý hoặc cảnh sát PCCC khi cần.
Có tự căng lại lưới ban công được không?
Việc căng lại liên quan tới điểm neo trên cao và lực kéo của sợi cáp. Người ở không nên đứng lên ghế, lan can để tự làm; gọi đơn vị lắp có dụng cụ và đồ bảo hộ.
Lưới ban công có làm trẻ leo dễ hơn không?
Lưới căng dọc ít chỗ bám. Lưới đan ô hay lưới căng ngang có thể thành chỗ đặt chân. Nếu nhà bạn có kiểu này, hỏi đơn vị lắp cách che và giữ quy tắc trẻ không ra ban công một mình.