TuyetDoi.comTuyệt Đối
Sân, vườn, bể nước và đuối nước quanh nhà

Trẻ đuối nước trong nhà: phút đầu khi thấy con trong xô, lu, bể — làm gì, tránh gì

Thấy trẻ trong xô, lu, bể nước ở nhà, phút đầu quyết định nhiều. Thứ tự việc nên làm, việc làm theo phản xạ nhưng sai, khi nào vẫn phải đi viện, vì sao nên học sơ cứu.

A small group of adults seen from behind kneeling on mats in a bright community hall, practising first aid on a training mannequin, wide shot, daylight from tall windows

Thấy trẻ dưới nước trong nhà, việc đầu tiên là đưa trẻ ra khỏi nước, rồi gọi người và nhờ gọi 115 ngay, trong khi người đã học sơ cứu làm những gì đã được dạy. Không dốc ngược, không xốc chạy vòng, không ấn bụng cho nước ra: những việc đó làm mất thời gian mà không giúp gì. Kể cả khi trẻ tỉnh lại, vẫn đưa đi cơ sở y tế.

Đây là bài không ai muốn phải dùng. Nhưng phút đầu sau khi phát hiện trẻ dưới nước thường diễn ra trong hoảng loạn, và người lớn làm theo phản xạ hoặc theo những gì nghe truyền miệng. Bài này chỉ định hướng: thứ tự việc nên làm, những việc không nên làm và vì sao, khi nào phải đi viện, chuẩn bị gì từ trước, và vì sao một lớp sơ cứu có thực hành không thay được bằng đọc. Kỹ thuật cụ thể như ép tim, thổi ngạt cần được học trực tiếp với người hướng dẫn.

Vì sao phút đầu quan trọng

Đuối nước là thiếu không khí. Khi mặt trẻ ở dưới nước, trẻ không thở được. Cơ thể, nhất là não, cần không khí liên tục. Mỗi giây trôi qua đều quan trọng, nên mọi việc trong phút đầu đều phải hướng tới đưa trẻ ra khỏi nước và giúp trẻ thở lại càng sớm càng tốt.

Nước trong phổi không phải vấn đề chính cần "xốc ra". Ý nghĩ phổ biến là phải lấy hết nước ra trước. Thực tế lượng nước vào phổi thường không nhiều, và mất thời gian dốc, xốc trẻ là mất đúng thời gian quý cho việc giúp trẻ thở.

Người lớn dễ đông cứng. Hoảng sợ làm người ta đứng im, khóc, hoặc lao vào làm việc không cần thiết như thay quần áo, lau khô cho trẻ. Biết trước thứ tự giúp tay làm trước khi đầu kịp hoảng.

Trẻ càng nhỏ, dự trữ càng ít. Cơ thể trẻ nhỏ dùng không khí nhanh hơn người lớn và chịu thiếu không khí kém hơn. Vì vậy với trẻ, không có khoảng thời gian nào là "chờ một chút cũng được".

Cấp cứu cần thời gian để tới. Từ lúc gọi 115 tới lúc xe tới mất một khoảng thời gian, nhất là ở hẻm sâu, ở quê. Trong khoảng đó, những gì người nhà làm là quan trọng nhất.

Thứ tự việc nên làm

Thứ tự dưới đây là định hướng chung cho tình huống ở nhà: xô, chậu, lu, bồn tắm, bể nông. Với giếng, bể ngầm sâu, ao, xem lại phần cứu nạn ở bài riêng của từng chỗ.

  1. Đưa trẻ ra khỏi nước ngay. Với xô, chậu, lu, bồn: nhấc trẻ lên, đỡ đầu. Với chỗ sâu không với tới: không tự nhảy xuống, mà hô người, gọi 114, thả dây, sào, can rỗng.
  2. Gọi to cho người khác tới. Nhờ một người gọi 115 ngay, bật loa ngoài, nói địa chỉ cụ thể, "trẻ đuối nước", tuổi của trẻ.
  3. Đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng cứng: sàn nhà, nền sân. Gọi tên, chạm vào trẻ để xem trẻ có phản ứng không, nhìn ngực xem có thở không.
  4. Nếu trẻ không thở, người đã học sơ cứu bắt đầu làm ngay những gì đã học. Nhân viên 115 có thể hướng dẫn qua điện thoại; làm theo họ.
  5. Nếu trẻ thở, ho, khóc: đặt trẻ nằm nghiêng, giữ ấm bằng khăn khô, ở cạnh trẻ, theo dõi nhịp thở cho tới khi cấp cứu tới.
  6. Một người ra cổng đón xe cấp cứu, mở cửa, dọn lối đi.

Nếu chỉ có một mình, gọi 115 bằng loa ngoài ngay sau khi đưa trẻ ra khỏi nước, và làm theo hướng dẫn của họ trong khi chờ. Không bỏ trẻ một mình để chạy đi tìm người.

Những việc làm theo phản xạ nhưng sai

Dốc ngược trẻ, vác trẻ chạy vòng. Đây là cách "xốc nước" được truyền miệng nhiều nhất. Nó làm mất thời gian, có thể làm trẻ bị thương thêm và không giúp trẻ thở lại.

Ấn bụng cho nước ra. Ấn bụng có thể làm trẻ nôn ra thức ăn trong dạ dày, và thứ này có thể đi vào đường thở, làm tình hình nặng hơn.

Chờ xem trẻ có tự tỉnh không. Chờ là mất thời gian. Gọi 115 ngay khi đưa trẻ ra khỏi nước, kể cả khi chưa rõ trẻ có sao không.

Thay quần áo, lau khô trước. Giữ ấm là việc nên làm, nhưng sau khi đã gọi cấp cứu và đã xem trẻ có thở không. Khăn khô đắp lên là đủ.

Cho trẻ uống nước, uống sữa. Trẻ vừa bị sặc, đuối nước không nên được cho ăn uống gì cho tới khi được nhân viên y tế đánh giá.

Tự chở trẻ đi viện thay vì gọi 115. Khi trẻ không thở hoặc không phản ứng, gọi 115 tốt hơn tự chở, vì trên đường đi không ai làm được việc giúp trẻ thở. Khi trẻ đã tỉnh, khóc, thở bình thường mà xe cấp cứu tới lâu, có thể hỏi 115 có nên tự đưa trẻ đi không.

Trẻ đã tỉnh, đã khóc: vì sao vẫn phải đi khám

Nhiều gia đình thở phào khi trẻ ho, khóc lại được và nghĩ mọi chuyện đã qua. Trẻ vẫn cần được nhân viên y tế đánh giá vì:

  • Nước vào phổi, dù ít, có thể gây khó thở xuất hiện sau vài giờ, khi trẻ đã ở nhà.
  • Trẻ có thể đã thiếu không khí một lúc mà người lớn không biết chính xác bao lâu.
  • Trẻ có thể đã bị va đầu, cổ khi ngã vào nước.
  • Nước bẩn trong lu, ao, rãnh có thể gây nhiễm trùng.

Trong những giờ sau đó, ngay cả khi đã được khám và cho về, để ý những dấu hiệu: trẻ ho nhiều hơn, thở nhanh, thở rít, môi tái, mệt lả, ngủ li bì khó đánh thức, nôn nhiều, sốt, lẫn lộn, khó chịu khác thường. Có bất kỳ dấu hiệu nào, gọi 115 hoặc đưa trẻ tới cơ sở y tế ngay. Không cần nhớ tên gọi như "đuối nước khô" hay "đuối nước thứ phát"; chỉ cần nhớ: sau khi trẻ bị nước, theo dõi hơi thở và tỉnh táo trong những giờ tiếp theo.

Chuẩn bị từ hôm nay

Chuẩn bị trước giúp phút đầu bớt hỗn loạn. Phần lớn chỉ mất vài phút.

Việc chuẩn bịLàm thế nàoVì sao
Địa chỉ nhà rõ ràngGhi địa chỉ đầy đủ, cách tìm nhà (đầu hẻm, mốc dễ thấy) dán gần chỗ để điện thoạiNgười hoảng dễ nói sai, khách và người giúp việc không thuộc
Các số khẩn cấpCả nhà, kể cả trẻ đi học, biết 115 cấp cứu, 114 cứu nạn và cháyKhông mất thời gian tra
Điện thoại sạc pinCó ít nhất một máy luôn có pin, để chỗ cố địnhCó thể bật loa ngoài để nghe hướng dẫn
Dụng cụ cứu từ trên bờSào dài, dây có vòng, can rỗng có nắp để gần ao, giếng, bểKhông phải chạy đi tìm, không phải nhảy xuống
Lối đi cho xe cấp cứuCổng, lối đi không bị xe, đồ chắnNhân viên y tế vào nhanh
Học sơ cứuÍt nhất một hai người lớn trong nhà đi một lớp sơ cứu có thực hànhPhần quyết định nhất của phút đầu là kỹ năng của tay

Hỏi trạm y tế xã/phường, hội chữ thập đỏ địa phương, trường học của con về các lớp sơ cứu cơ bản cho phụ huynh. Nhiều nơi tổ chức lớp ngắn, có thực hành trên mô hình.

Lớp sơ cứu dạy gì mà bài viết không thay được

Lớp sơ cứu có thực hành dạy cách đánh giá nhanh trẻ có thở không, cách đặt tư thế, cách ép tim và thổi ngạt đúng cho từng độ tuổi, cách xử lý khi trẻ nôn trong lúc cứu. Những kỹ thuật này khác nhau giữa trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người lớn, và cần được làm thử trên mô hình dưới mắt người hướng dẫn mới nhớ được.

Người đã học một lần nên học lại sau một thời gian, vì kỹ năng không dùng sẽ quên. Ông bà, người giúp việc, người trông trẻ thường xuyên ở cạnh trẻ cũng nên được học. Người ở nhà với trẻ nhiều nhất là người cần biết nhất.

Một số lớp còn dạy cách gọi cấp cứu cho hiệu quả: nói gì trước, nói gì sau, cách mô tả địa chỉ khi đang hoảng. Nghe đơn giản, nhưng nhiều người khi gọi thật thì quên cả số nhà mình.

Học sơ cứu cũng giúp người lớn bình tĩnh hơn khi gặp những sự cố khác như hóc, bỏng, ngã. Biết mình phải làm gì là cách tốt nhất để không đông cứng.

Sau sự cố: chăm sóc cả nhà và rà lại chỗ nước

Sau một lần trẻ gặp nạn dưới nước, dù kết quả thế nào, người lớn trong nhà thường tự trách hoặc trách nhau. Tai nạn đuối nước ở trẻ xảy ra nhanh, lặng lẽ, ở những nhà rất cẩn thận. Trách nhau không làm nhà an toàn hơn; cùng nhau đi rà lại mọi chỗ có nước trong nhà thì có.

Đi một vòng nhà xem chỗ trẻ đã gặp nạn: vật chứa đó vì sao còn nước, nắp vì sao mở, cổng vì sao không đóng, ai đang trông lúc đó. Mục đích không phải tìm người có lỗi mà tìm kẽ hở để bịt.

Trẻ đã trải qua sự cố có thể sợ nước, khó ngủ, hay giật mình một thời gian. Nếu kéo dài, hỏi bác sĩ nhi. Anh chị em chứng kiến cũng cần được người lớn trò chuyện, giải thích chuyện gì đã xảy ra bằng lời nhẹ nhàng, không đổ lỗi cho trẻ nào.

Người lớn cũng cần được chăm sóc. Người phát hiện trẻ, người đã cứu trẻ thường mang nỗi sợ, mất ngủ nhiều tuần. Nói chuyện với người thân, với nhân viên y tế, và nếu cảm giác đó kéo dài, tìm tới người có chuyên môn hỗ trợ tâm lý là việc nên làm, không phải chuyện yếu đuối.

Câu hỏi thường gặp

Có nên dốc ngược trẻ để nước chảy ra không?

Không. Dốc ngược hay vác trẻ chạy vòng làm mất thời gian quý, có thể gây thương tích thêm và không giúp trẻ thở lại. Đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng, gọi 115, người đã học sơ cứu làm theo những gì đã được dạy.

Trẻ ngã vào xô nhưng được nhấc ra ngay, khóc to, có cần đi khám không?

Nên cho trẻ đi khám để được đánh giá, nhất là nếu trẻ có ho nhiều, thở khác thường. Nếu không đi ngay, theo dõi sát trong những giờ tiếp theo, và có dấu hiệu mệt, thở nhanh, môi tái thì gọi 115.

Đuối nước khô là gì, có thật sự đáng lo không?

Đây là cách gọi phổ biến cho tình trạng khó thở xuất hiện sau khi trẻ đã bị sặc, đuối nước và tưởng như đã ổn. Điều cần nhớ đơn giản: sau khi trẻ bị nước, theo dõi hơi thở và mức tỉnh táo vài giờ, có dấu hiệu lạ thì đi khám ngay.

Chưa học sơ cứu thì có nên tự làm ép tim cho trẻ không?

Khi gọi 115, nhân viên có thể hướng dẫn qua điện thoại; làm theo họ. Tốt nhất là đi học trước, vì kỹ thuật cho trẻ nhỏ khác người lớn và cần thực hành trên mô hình mới làm đúng.

Học sơ cứu ở đâu?

Có thể hỏi trạm y tế xã/phường, hội chữ thập đỏ địa phương, bệnh viện nhi, hoặc trường học của con. Chọn lớp có thực hành trên mô hình, có nội dung riêng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Có nên để sẵn bình oxy hay thiết bị cấp cứu ở nhà không?

Gia đình thường không cần và không nên tự dùng thiết bị y tế khi chưa được huấn luyện. Thứ cần có sẵn ở nhà là điện thoại có pin, địa chỉ rõ ràng, dụng cụ cứu từ trên bờ ở gần chỗ có nước sâu, và người đã học sơ cứu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138