TuyetDoi.comTuyệt Đối
Phòng tắm và nhà vệ sinh

Bỏng nước nóng khi tắm ở vòi trộn: nhiệt độ bình, thứ tự mở vòi và nhà có trẻ nhỏ

Vòi trộn gạt nhầm hay áp nước tụt bất chợt là lúc nước nóng phun ra quá tay. Cách để mức nóng của bình vừa phải, mở nước đúng thứ tự và kiểm bằng khuỷu tay.

a mother's hand testing bath water with her elbow beside a small plastic tub, mixer tap set to the cool side, bright window light, close-up at child height

Phần lớn ca bỏng nước nóng trong nhà tắm không đến từ chuyện bình đun quá nóng một cách bất thường, mà từ ba thứ cộng lại: nước trong bình để ở mức rất nóng, vòi trộn bị gạt lệch về phía nóng, và người tắm là trẻ nhỏ hoặc người già không kịp rụt lại. Hạ mức nóng của bình về vừa đủ dùng, mở nước lạnh trước rồi mới pha nóng, và luôn thử nước trước khi cho trẻ vào là ba việc chặn được hầu hết các ca.

Bài này đi theo đúng đường nước: từ bình nóng lạnh, qua đường ống, tới tay gạt của vòi trộn, rồi tới da người tắm. Mỗi chỗ có một kiểu sai riêng, như núm chỉnh nhiệt để kịch, vòi gạt một tay mà trẻ tự xoay được, áp nước lạnh bị tụt khi tầng trên mở vòi. Cuối bài là phút đầu khi có người bị bỏng và những thứ dân gian hay bôi lên vết bỏng mà không nên.

Vì sao trẻ nhỏ và người già bỏng nhanh hơn người lớn khoẻ

Da trẻ nhỏ mỏng hơn da người lớn nhiều, nên cùng một dòng nước nóng, chỗ người lớn chỉ thấy rát và rụt tay lại thì da trẻ đã tổn thương sâu. Nước nóng trên khoảng năm mươi độ có thể gây bỏng da trẻ chỉ trong vài giây, còn khi nước gần như vừa tắt bếp thì gần như tức thì. Trẻ lại chưa biết rút người ra, chưa biết vặn vòi ngược lại, có khi chỉ đứng khóc dưới dòng nước.

Người cao tuổi có vấn đề khác. Cảm giác nóng ở bàn tay, bàn chân thường kém đi theo tuổi, nhất là người có bệnh tiểu đường hoặc tuần hoàn kém, nên họ có thể không nhận ra nước đã quá nóng. Phản xạ cũng chậm hơn, đứng trên sàn trơn lại sợ ngã nên không dám bước lùi nhanh. Có người đứng yên chịu nóng trong lúc lúng túng tìm cách gạt vòi.

Thêm một chuyện ít người để ý: nước nóng không ra đều. Mở vòi lúc đầu thường ra nước nguội đọng trong ống, vài giây sau nước nóng từ bình mới tới, và lúc đó nhiệt độ vọt lên. Người lớn quen tay sẽ đợi, còn trẻ tự mở vòi hay người già vội thì hứng ngay đợt nước nóng đầu tiên.

Ba chỗ làm nước nóng quá tay mà ít ai nghĩ tới

Núm chỉnh nhiệt của bình để ở mức cao nhất. Nhiều nhà vặn kịch để có nhiều nước nóng hơn khi pha, rồi quên luôn. Nước trong bình càng nóng thì chỉ cần gạt vòi lệch một chút đã ra nước bỏng. Phần lớn bình có núm chỉnh bên ngoài vỏ; mức đủ dùng cho tắm thường khuyên để vừa phải, khoảng bao nhiêu thì theo hướng dẫn của nhà sản xuất trên bình.

Vòi trộn một tay gạt và vòi hai núm. Vòi gạt một tay rất tiện, nhưng trẻ ba bốn tuổi cũng gạt được, và gạt mạnh sang trái là ra toàn nước nóng. Vòi hai núm thì người lớn hay mở núm nóng trước, nước lạnh sau, đúng khoảnh khắc nguy hiểm nhất.

Áp nước lạnh tụt bất chợt. Nhà ống nhiều tầng, cùng lúc tầng dưới xả nước, máy giặt lấy nước hay ai đó xả bồn cầu, áp nước lạnh tới vòi trộn tụt xuống trong khi nước nóng từ bình vẫn đẩy ra. Kết quả là nước đang ấm bỗng nóng vọt. Vòi có van ổn nhiệt giảm được chuyện này, nhưng việc chọn và lắp là của thợ nước; việc của bạn là biết nó có thể xảy ra để không để trẻ đứng một mình dưới vòi sen.

Bình nóng lạnh dùng chung cho cả rửa bát và tắm. Có nhà để bình nóng hẳn để rửa bát cho sạch dầu mỡ, quên rằng cùng bình đó cấp cho vòi tắm của trẻ. Nếu muốn nước rửa bát nóng hơn, đun riêng ấm nước còn an toàn hơn để cả bình ở mức rất nóng.

Bồn tắm xả đầy rồi mới thử. Nhà có bồn tắm hay mở vòi nóng cho chảy vào bồn trước, đi lấy khăn, quay lại mới pha lạnh. Lớp nước trên mặt bồn có khi đã ấm vừa, còn lớp dưới đáy vẫn nóng hơn nhiều vì chưa khuấy. Trẻ bước vào bằng chân là chạm đúng lớp nóng đó. Pha lạnh trước, khuấy đều cả bồn, thử ở nhiều chỗ rồi mới cho trẻ vào.

Checklist kiểm đường nước nóng trong mười phút

Cầm theo một chiếc cốc và nhiệt kế nếu nhà có; không có nhiệt kế thì dùng mu bàn tay hoặc khuỷu tay, chỗ da nhạy hơn lòng bàn tay.

Kiểm gìNhìn hoặc thử thế nàoChưa đạt thì
Núm chỉnh nhiệt của bìnhNhìn núm đang ở mức nào trên vạchVặn về mức vừa đủ tắm theo hướng dẫn trên bình; ngắt điện trước khi chạm vào bình nếu núm nằm gần chỗ ướt
Nước nóng nhất ra ở vòiGạt hết về phía nóng, để chảy khoảng một phút, hứng vào cốc, thử bằng nhiệt kế hoặc nhúng nhanh mu bàn tayNóng tới mức không giữ tay được thì hạ núm bình thêm một nấc, đợi bình nguội lại rồi thử lần nữa
Tay gạt vòi trộnNgồi xuống ngang tầm trẻ, thử xem trẻ có với tới và gạt được khôngĐể tay gạt ở phía lạnh sau mỗi lần dùng; trẻ còn nhỏ thì không để trẻ ở nhà tắm một mình
Vòi sen và dây senNhìn chỗ treo vòi sen có quá thấp, trẻ có kéo xuống được khôngTreo cao lên giá, không để vòi sen nằm dưới sàn
Thói quen mở vòiHỏi từng người trong nhà mở nước theo thứ tự nàoThống nhất cả nhà: lạnh trước, nóng sau, khoá nóng trước, lạnh sau
Thau tắm của trẻXem có ai đổ nước nóng từ ấm đun thẳng vào thau khôngĐổ nước lạnh vào thau trước, pha nước nóng sau, khuấy đều, thử bằng khuỷu tay

Nếu nhà dùng máy nước nóng trực tiếp loại làm nóng ngay khi nước chảy qua, núm chỉnh và cách hoạt động khác bình chứa; đọc hướng dẫn trên máy, và nếu chưa chắc, nhờ thợ lắp chỉ cho cả nhà một lần.

Tự làm và việc của thợ nước, thợ điện

Hầu hết việc chống bỏng ở vòi trộn là thói quen và nút chỉnh, không cần đụng tới đường ống.

  • Tự làm được: hạ núm nhiệt độ của bình theo hướng dẫn trên bình, ngắt điện trước khi chạm nếu cần; để tay gạt về phía lạnh sau mỗi lần dùng; treo vòi sen lên cao; dán một vệt màu xanh ở phía lạnh của vòi cho người già mắt kém dễ nhận.
  • Tự làm được: chuẩn bị thau, ca múc, khăn, quần áo trước khi mở nước để khỏi phải quay đi giữa chừng; đổ nước lạnh trước vào thau tắm của trẻ.
  • Tự làm được: báo cho cả nhà giờ có người tắm để tầng khác tạm không xả nước mạnh, với nhà ống hay bị tụt áp.
  • Phải gọi thợ: thay vòi trộn sang loại có van ổn nhiệt hoặc có nút chặn mức nóng; xử lý chuyện áp nước nóng lạnh lệch nhau; đi lại đường ống nước nóng.
  • Phải gọi thợ điện: núm chỉnh nhiệt của bình không có tác dụng, nước vẫn nóng sôi dù đã hạ; bình kêu lục bục, xả hơi; đèn báo không tắt.

Có những thứ không thay được thói quen người lớn: van ổn nhiệt tốt đến đâu cũng không cho phép để trẻ nhỏ đứng một mình dưới vòi nước. Thiết bị là lớp thứ hai, lớp thứ nhất vẫn là người lớn trong tầm tay.

Phút đầu khi có người bị bỏng nước nóng

Mục tiêu của vài phút đầu là làm mát vết bỏng đúng cách và không làm nó nặng thêm.

  1. Đưa người bị bỏng ra khỏi dòng nước nóng, khoá vòi.
  2. Cho chỗ bỏng chảy dưới nước mát sạch, không phải nước đá, trong khoảng hai mươi phút. Với trẻ nhỏ, giữ cho phần còn lại của người được ấm, tránh lạnh run.
  3. Nhẹ nhàng cởi quần áo, tháo nhẫn, vòng ở vùng bị bỏng trước khi chỗ đó sưng lên. Chỗ vải dính chặt vào da thì để nguyên, không giật ra.
  4. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, dầu ăn, mỡ, lòng trắng trứng hay bất cứ thứ gì lên vết bỏng; không chườm đá trực tiếp; không chọc vỡ bọng nước. Những mẹo này làm vết bỏng dễ nhiễm trùng và khó cho bác sĩ đánh giá.
  5. Sau khi làm mát, phủ nhẹ vết bỏng bằng gạc sạch hoặc màng bọc thực phẩm sạch đặt lỏng, không quấn chặt.
  6. Gọi 115 hoặc đưa đi cơ sở y tế ngay nếu người bị bỏng là trẻ nhỏ, người già, vết bỏng rộng cỡ bàn tay trở lên, ở mặt, cổ, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, hoặc da trắng bệch, cháy sém.

Đây chỉ là định hướng để không làm sai trong lúc hoảng. Cách đánh giá mức bỏng và chăm vết bỏng là việc của nhân viên y tế; nếu nhà có trẻ nhỏ, một lớp sơ cứu có thực hành sẽ cho bạn tự tin hơn nhiều so với đọc.

Dạy trẻ và nhắc người lớn tuổi trong nhà

Trẻ từ khoảng ba tuổi có thể học một quy tắc rất ngắn: nước ở vòi là việc của người lớn, con chỉ vào tắm khi người lớn đã thử nước. Trẻ lớn hơn, năm sáu tuổi trở lên, có thể học thêm: mở nước lạnh trước, gạt nước nóng từ từ, thấy nóng thì bước ra trước rồi mới gạt vòi. Cho trẻ tự thử nước bằng mu bàn tay, khen khi con nhớ thứ tự, không doạ bằng chuyện bị bỏng.

Với người lớn tuổi, thay vì dặn đi dặn lại, hãy làm cho phía lạnh và phía nóng thật dễ phân biệt, như dán vệt màu, để tay gạt sẵn về phía lạnh, đặt ghế nhựa chắc chắn trong nhà tắm để ông bà ngồi tắm thay vì đứng loay hoay chỉnh vòi. Khi hạ núm nhiệt độ bình, nói rõ với ông bà để họ không vặn lên lại vì tưởng bình yếu.

Trong nhà nên thống nhất một người lo chuyện núm nhiệt của bình. Mỗi khi đổi mùa, mùa lạnh hay có người tăng nhiệt, người đó thử lại nước nóng nhất ở vòi một lần và đặt núm về mức cả nhà đã thống nhất.

Câu hỏi thường gặp

Nên để bình nóng lạnh ở mức nhiệt độ nào cho nhà có trẻ nhỏ?

Không có một con số đúng cho mọi bình, vì vạch chỉnh mỗi loại khác nhau. Thường khuyên để mức vừa đủ tắm, không để kịch nóng, và thử nước nóng nhất ra ở vòi sau khi chỉnh. Hướng dẫn của nhà sản xuất trên bình là căn cứ chính.

Hạ nhiệt độ bình nóng lạnh có làm nước dễ bị vi khuẩn không?

Có ý kiến cho rằng nước để quá nguội lâu ngày dễ cho vi khuẩn phát triển trong bình. Vì vậy thường khuyên mức vừa phải chứ không hạ quá thấp. Nếu băn khoăn, hỏi thợ lắp hoặc đọc hướng dẫn của nhà sản xuất cho đúng loại bình nhà mình.

Thử nước tắm cho trẻ bằng tay có chính xác không?

Lòng bàn tay người lớn chịu nóng tốt nên dễ đánh giá thấp độ nóng. Dùng khuỷu tay hoặc mu bàn tay nhạy hơn, nước phải thấy ấm dễ chịu chứ không nóng. Có nhiệt kế đo nước tắm thì càng yên tâm.

Bị bỏng nước nóng có nên bôi kem đánh răng cho mát không?

Không. Kem đánh răng, nước mắm, dầu ăn hay mỡ không làm mát vết bỏng mà còn giữ nhiệt, dễ gây nhiễm trùng và làm bác sĩ khó đánh giá. Cách đúng là cho chỗ bỏng chảy dưới nước mát sạch khoảng hai mươi phút rồi đi khám nếu cần.

Vòi trộn có van ổn nhiệt có thay được việc trông trẻ khi tắm không?

Không. Van ổn nhiệt giảm được chuyện nước nóng vọt khi áp nước lạnh tụt, nhưng trẻ nhỏ trong nhà tắm còn có nguy cơ trượt ngã và đuối nước. Người lớn vẫn phải ở trong tầm tay trẻ trong suốt lúc tắm.

Nhà ống tắm đang ấm thì nước bỗng nóng vọt là vì sao?

Thường là do tầng khác cùng lúc xả nước, máy giặt lấy nước hoặc ai đó xả bồn cầu, làm áp nước lạnh tới vòi tụt xuống. Khi đó vòi trộn ra nhiều nước nóng hơn. Bước ra khỏi dòng nước trước rồi mới chỉnh vòi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138