TuyetDoi.comTuyệt Đối
Điện trong nhà: nhìn, nghe, ngửi để biết chỗ nguy

Tê tay khi chạm vỏ máy, vòi nước: dấu hiệu rò điện và việc phải làm ngay

Chạm vỏ máy giặt, vòi sen, cửa sắt thấy tê là điện đang rò ra chỗ không được có điện. Làm gì trong phút đầu, cách thử nguy hiểm nên bỏ, và phần việc của thợ.

A mother kneeling with her back to the camera gently drying a toddler's hands with a soft towel beside a closed bathroom door, child seen from behind, warm evening lamp light

Chạm vào vỏ máy, vòi nước, cửa sắt mà thấy tê hay giật nhẹ là điện đang rò ra chỗ không được có điện; việc đúng là rút tay, không chạm lại để thử, ngắt aptomat nhánh hoặc cần tổng, dặn cả nhà không chạm vào chỗ đó, rồi gọi thợ điện. Nếu ai bị giật mà không buông ra được, không chạm vào họ bằng tay trần, ngắt nguồn trước rồi mới tới gần, và gọi 115.

Cảm giác tê thường nhẹ, thoáng qua, nên nhiều người coi như chuyện vặt của nhà cũ, có khi còn đùa với nhau. Nhưng cùng một chỗ rò ấy, gặp lúc tay ướt, chân trần trên sàn nước, hay gặp một đứa trẻ nhỏ, có thể thành cú giật mạnh. Bài này giải thích vì sao vỏ máy lại mang điện, những chỗ hay gặp trong nhà, phút đầu làm gì, những cách thử mà người ta hay làm nhưng nên bỏ, và ranh giới với việc của thợ.

Vì sao một thứ không có điện lại làm bạn tê

Bên trong mỗi thiết bị, điện đi trong dây có vỏ cách điện. Vỏ máy, ống nước, khung cửa không phải là đường đi của điện. Khi lớp cách điện bên trong bị hỏng, vì nóng, vì ẩm, vì chuột gặm, vì máy rung lâu ngày làm dây cọ vào khung, một phần điện chạm vào phần kim loại và lan ra cả vỏ.

Điện luôn tìm đường xuống đất. Nếu vỏ máy được nối đất đúng cách, phần điện rò đi theo dây tiếp đất và aptomat chống giật ngắt. Nếu không có đường đó, phần điện rò nằm chờ trên vỏ. Khi bạn chạm vào, cơ thể bạn đứng trên sàn trở thành đường xuống đất. Cảm giác tê là dòng điện nhỏ đi qua người.

Có một kiểu tê khác cần nói riêng: cảm giác rần rần nhẹ khi vuốt tay trên vỏ kim loại của một số máy tính xách tay đang cắm sạc, hay vỏ máy tính để bàn cắm vào ổ không có tiếp đất. Nhiều khi đó là dòng rất nhỏ từ bộ nguồn, thoát đi được nếu có tiếp đất. Dù nhỏ, nó vẫn cho biết ổ đó thiếu đường tiếp đất, và việc kiểm vẫn là của thợ điện.

Mức tê phụ thuộc vào nhiều thứ: tay khô hay ướt, chân đi dép hay chân trần, sàn gạch khô hay sàn nhà tắm đọng nước. Cùng một chỗ rò, sáng nay chỉ tê nhẹ, tối nay sau khi tắm có thể giật mạnh. Vòi nước, vòi sen bị tê thường vì ống nước kim loại nối tới một thiết bị đang rò như bình nóng lạnh hay máy bơm, và nước trong ống dẫn điện ra tới vòi.

Những chỗ hay gặp trong nhà

Ghi lại đúng chỗ bạn thấy tê, lúc đó đang có thiết bị gì chạy, tay chân khô hay ướt. Thông tin này giúp thợ tìm nhanh hơn.

Chỗ thấy têThường bắt nguồn từLàm ngay
Vỏ máy giặtDây, motor hay van trong máy rò; máy không có tiếp đấtNgắt nhánh, rút phích sau khi ngắt, ngưng dùng máy
Vòi sen, vòi nước nhà tắmBình nóng lạnh hoặc máy bơm rò qua đường ốngNgắt aptomat bình nóng lạnh, máy bơm; không tắm tới khi thợ kiểm
Vỏ tủ lạnh, tủ đôngDây sau tủ, máy nén ròNgắt nhánh bếp hoặc rút phích sau khi ngắt
Cửa sắt, lan can, cổngĐèn trang trí, dây đèn, chuông cửa gắn trên khung kim loạiNgắt nhánh đèn ngoài; dặn trẻ không chạm cổng
Khung cửa nhôm, mái tônDây điện đi xuyên qua hoặc tựa lên khung bị tróc vỏNgắt nhánh; không trèo lên mái kiểm
Vỏ máy tính để bàn, quạt kim loạiPhích không có tiếp đất, nguồn máy ròRút phích sau khi ngắt, ngưng dùng
Nồi cơm, ấm vỏ kim loạiDây nguồn hoặc mâm nhiệt hỏngRút phích bằng tay khô khi đã ngắt, bỏ hoặc mang sửa

Nếu thấy tê ở nhiều chỗ cùng lúc, như cả vòi nước lẫn cửa sắt, chỗ rò có thể nằm ở đường dây chung hoặc ở tủ điện. Ngắt cần tổng và gọi thợ ngay trong ngày.

Phút đầu sau khi thấy tê

Việc trong vài phút đầu quyết định liệu người khác trong nhà có gặp lại cú tê đó hay không.

  1. Rút tay ra, bước khỏi chỗ ướt nếu đang đứng trên nước.
  2. Không chạm lại để "xem có thật không". Không gọi người khác tới chạm thử.
  3. Đi tới tủ điện bằng đường khô, ngắt aptomat nhánh của thiết bị nghi ngờ; không biết nhánh nào thì ngắt cần tổng.
  4. Khi đã ngắt, rút phích thiết bị đó bằng tay khô, cầm vào phích, đứng trên sàn khô.
  5. Báo cả nhà, nhất là trẻ và người già: không chạm vào máy, vòi hay cửa đó. Dán một mảnh băng dính giấy hoặc buộc một sợi dây màu lên chỗ đó làm dấu.
  6. Gọi thợ điện. Không bật lại nhánh đó, không dùng thiết bị đó cho tới khi thợ kiểm.

Nếu người bị tê có cảm giác đau ngực, khó thở, choáng, tim đập lạ sau đó, hoặc là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim: đưa đi khám hoặc gọi 115, kể cả khi cú tê có vẻ nhẹ.

Khi có người bị giật không buông ra được

Đây là tình huống khác hẳn cú tê nhẹ. Người bị giật có thể co cứng tay, không tự buông ra, không nói được.

  1. Không chạm vào người đó bằng tay trần, không kéo tay, không ôm người đó ra.
  2. Ngắt nguồn điện: ngắt aptomat hoặc cần tổng; thiết bị cắm phích ở gần thì rút phích ra khỏi ổ nếu làm được mà không chạm vào người.
  3. Nếu không ngắt được ngay, đứng trên vật khô như tấm gỗ, tập sách dày, dùng vật khô không dẫn điện như cán chổi nhựa, ghế gỗ khô để đẩy nguồn điện hoặc tay người đó ra.
  4. Khi người đó đã rời khỏi nguồn điện và nguồn đã ngắt, gọi 115 ngay, nói rõ có người bị điện giật, tình trạng tỉnh hay không, thở hay không.
  5. Làm theo hướng dẫn của tổng đài trong lúc chờ. Không cho uống gì, không xoa dầu, không bôi gì lên vết bỏng do điện.

Kỹ thuật hỗ trợ người không tỉnh, không thở là thứ học ở lớp sơ cứu có thực hành, không học được qua chữ. Một buổi học có thể giúp bạn bình tĩnh hơn rất nhiều trong đúng những phút này.

Những cách "thử" nên bỏ

Chạm bằng mu bàn tay để thử nhẹ. Có người nghĩ chạm mu bàn tay thì nếu bị giật, tay sẽ bật ra chứ không nắm vào. Điều đó không làm điện ngừng đi qua người. Không chạm là cách duy nhất không bị giật.

Nhờ người khác chạm để kiểm chứng. Muốn chắc rằng mình không tưởng tượng là điều dễ hiểu, nhưng kiểm chứng bằng cơ thể người khác là chuyển rủi ro sang họ. Ghi lại và để thợ đo.

Tháo dây tiếp đất vì nghĩ nó gây giật. Dây tiếp đất là đường thoát của điện rò. Tháo nó ra thì vỏ máy giữ điện, lần chạm sau là giật qua người.

Đi dép cao su là yên tâm dùng tiếp. Dép giảm bớt, nhưng chỉ cần một tay chạm vỏ máy, tay kia chạm vòi nước là đã có đường điện qua người. Dép không thay cho việc sửa.

Tự cầm bút thử điện chọc khắp nơi. Bút thử điện cho kết quả sai khi dùng không đúng cách, và người dùng thường chọc vào ổ, mở mặt công tắc để thử. Đo rò điện là việc của thợ với dụng cụ phù hợp.

Phần bạn làm và phần của thợ

Ngắt, ngưng dùng, đánh dấu và báo là của bạn. Tìm chỗ rò, sửa tiếp đất, thay dây là của thợ.

ViệcTự làm đượcPhải gọi thợ
Khi thấy têNgắt nhánh, rút phích sau khi ngắt, đánh dấu, báo cả nhàKhông cần thợ cho bước này
Tìm chỗ ròGhi lại chỗ tê, lúc đó thiết bị nào chạyThợ điện đo, tìm thiết bị hay đoạn dây rò
Tiếp đấtKhông đụng vào dây tiếp đấtThợ điện kiểm và làm lại đường tiếp đất
Thiết bị ròNgưng dùng, mang đi sửaThợ sửa thiết bị
Chống giật cho cả nhàNhìn tủ điện xem đã có aptomat chống giật chưaThợ điện lắp hoặc thay, chia nhánh

Khi thợ tới, hỏi thêm hai câu: chỗ rò nằm ở thiết bị hay ở đường dây, và nhánh đó có được aptomat chống giật canh không. Câu trả lời cho bạn biết sau khi sửa, nhà mình đã có lớp bảo vệ nào.

Dạy trẻ nói ra và nhắc người già đừng chịu đựng

Trẻ nhỏ không biết gọi tên cảm giác tê. Trẻ hay nói "kiến cắn", "đau tay", "cái vòi cắn con", hoặc chỉ khóc rồi không chịu lại gần chỗ đó nữa. Khi con nói những câu như vậy về một vật kim loại trong nhà, hãy coi đó là tín hiệu thật, ngắt điện và kiểm, không bảo con tưởng tượng.

Với trẻ mẫu giáo trở lên, dạy một câu: chạm vào cái gì mà tay tê, rần rần, thì buông ra và nói ngay với người lớn. Khen con khi con nói, để con không giấu vì sợ bị mắng nghịch.

Người già hay chịu đựng, coi tê tay là chuyện bình thường của tuổi, của máy cũ, ngại nói vì sợ con cháu tốn kém. Khi hỏi, đừng hỏi "có bị giật không" mà hỏi cụ thể: lúc mở vòi sen, lúc chạm máy giặt, ông bà có thấy rần rần ở tay không. Câu hỏi cụ thể dễ được trả lời thật hơn.

Sau khi thợ sửa xong, nói lại với cả nhà rằng chỗ đó đã an toàn và vì sao. Trẻ và người già cần nghe điều này để thôi né tránh, và để lần sau họ báo sớm vì biết lời báo được coi trọng.

Câu hỏi thường gặp

Chạm vòi sen thấy tê nhẹ có nên tắm tiếp không?

Không. Rời khỏi nhà tắm, ngắt aptomat của bình nóng lạnh và máy bơm, hoặc cần tổng nếu không biết nhánh. Không tắm ở đó cho tới khi thợ điện kiểm. Tê ở vòi khi đang đứng trên sàn ướt là tình huống có thể nặng lên rất nhanh.

Đi dép cao su rồi thì chạm vào vỏ máy rò điện có sao không?

Dép giảm bớt nhưng không đảm bảo. Một tay chạm vỏ máy, tay kia chạm vòi nước hay tường ẩm là điện có đường đi qua người mà không cần qua chân. Ngắt điện và sửa chỗ rò mới là cách an toàn.

Bị điện giật nhẹ có cần đi khám không?

Nếu sau đó có đau ngực, khó thở, choáng, tim đập lạ, có vết bỏng ở chỗ chạm, hoặc người bị là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim thì nên đi khám hoặc gọi 115. Không chắc thì hỏi nhân viên y tế.

Nhà có aptomat chống giật mà vẫn bị tê là sao?

Có thể nhánh đó không nằm trong vùng aptomat chống giật canh, thiết bị đã hỏng, hoặc dòng rò quá nhỏ để nó ngắt. Bấm thử nút thử ở mặt aptomat để xem nó còn làm việc, và để thợ điện kiểm cả nhánh.

Cửa sắt nhà bị tê tay khi trời mưa thì làm gì?

Thường do đèn, chuông hay dây điện gắn trên khung cửa bị rò khi gặp nước. Ngắt nhánh đèn ngoài trời hoặc cần tổng, dặn trẻ và người qua lại không chạm cổng, rồi gọi thợ điện kiểm dây trên khung.

Có nên tự thay dây tiếp đất cho máy giặt không?

Không. Đường tiếp đất phải nối đúng tới cọc hoặc dây tiếp đất của nhà, nối sai còn nguy hiểm hơn không có. Đây là việc của thợ điện; phần của bạn là ngưng dùng máy và báo thợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138