TuyetDoi.comTuyệt Đối
Điện trong nhà: nhìn, nghe, ngửi để biết chỗ nguy

Dây nối điện chạy dưới thảm, kẹt khe cửa: vì sao nóng ngầm và cách đi lại dây

Dây nối bị thảm đè, cửa kẹp, ghế cán qua sẽ dập lõi và nóng ngầm ở chỗ không ai thấy. Cách tìm từng đoạn dây như vậy trong nhà và đi lại cho đúng.

Wide interior shot of a tidy Vietnamese living room where an extension cord runs neatly along the wall behind a sofa, rug lying flat with nothing underneath, warm evening lamp light

Dây nối điện để dưới thảm, kẹp qua khe cửa hay nằm dưới chân ghế bị đè dập dần mỗi ngày; lõi đồng bên trong đứt bớt từng sợi, chỗ đó nóng lên khi có tải mà vỏ ngoài vẫn trông bình thường. Cách an toàn là để mọi đoạn dây nằm lộ, chạy dọc chân tường, không bị đè, không bị gập, và thay hẳn dây đã có chỗ dẹt, cứng hay đổi màu.

Phần lớn nhà ở Việt Nam có ít ổ tường hơn số thiết bị, nên dây nối là thứ ai cũng dùng. Vấn đề không nằm ở bản thân dây nối mà ở chỗ người ta giấu nó cho gọn mắt. Bài này giải thích vì sao một đoạn dây bị đè lại nóng, đi từng chỗ trong nhà để tìm những đoạn dây đang chịu đựng, chỉ cách đi lại dây mà không cần đụng vào ổ, và nói rõ lúc nào cần thợ điện thêm ổ tường để không phải kéo dây nữa.

Vì sao dây bị đè lại nóng ở đúng chỗ đó

Một sợi dây điện mềm gồm nhiều sợi đồng mảnh xoắn lại, bọc trong vỏ nhựa. Khi dây bị dẫm lên, bị ghế cán qua hay bị cánh cửa kẹp mỗi lần đóng, các sợi đồng bị bẻ đi bẻ lại tại cùng một điểm và đứt dần. Dòng điện vẫn phải đi qua chỗ đó nhưng chỉ còn ít sợi gánh, nên điểm ấy nóng hơn phần còn lại của dây.

Ở chỗ hở, chút nóng ấy toả ra không khí và có khi không gây chuyện gì. Dưới thảm, nhiệt bị giữ lại; vỏ nhựa mềm ra, lại bị đè tiếp, mỏng thêm. Quá trình này diễn ra trong nhiều tuần, không có tiếng động, không có ánh lửa, cho tới khi vỏ chảy, hai lõi chạm nhau hoặc thảm bén nhiệt.

Chuyện tương tự xảy ra với dây nối cuộn tròn trong ru lô mà vẫn cắm thiết bị công suất lớn như bếp điện, máy sưởi, bàn là. Mỗi vòng dây nóng lên một chút và các vòng nằm sát nhau sưởi cho nhau. Vì vậy nhà sản xuất thường dặn kéo hết dây ra khi dùng tải lớn. Cắm dây nối vào dây nối khác cho đủ dài cũng tạo thêm điểm tiếp xúc, mỗi điểm là một chỗ có thể nóng.

Đi một vòng tìm dây đang bị đè

Ngắt điện dây cần kiểm bằng cách rút phích ở ổ tường trước khi lật thảm hay kéo đồ. Sờ vỏ dây sau khi đã rút phích, tay khô.

Chỗ kiểmNhìn và sờ thế nàoChưa đạt thì
Dưới thảm phòng khách, thảm chùi chânLật thảm, nhìn vỏ dây có vệt dẹt, bạc màu, nứtĐưa dây ra mép tường; dây đã dẹt thì bỏ, thay dây mới
Khe cửa phòng, cửa ban côngDây có chạy qua bản lề hay khe dưới cánh cửa khôngĐổi đường dây hoặc đổi chỗ thiết bị; cần ổ bên kia thì nhờ thợ thêm ổ
Dưới chân ghế, chân giường, chân tủDây có bị chân đồ đè, có vết lõmKê lại đồ, đưa dây ra ngoài
Ru lô dây nốiĐang dùng mà dây còn cuộn trong ru lô khôngKéo hết dây ra khi cắm tải lớn; ru lô có vỏ biến dạng thì bỏ
Dây nối cắm nối tiếpDây này cắm vào ổ của dây kiaDùng một dây đủ dài, hoặc nhờ thợ thêm ổ tường
Phích và đầu dâyPhích lỏng, đầu dây gần phích bị gập gãy, vỏ bong khỏi phíchNgưng dùng dây đó
Dây buộc, dây dánDây bị buộc chặt bằng dây thép hay đóng đinh ghim lên tườngGỡ dây thép, đinh ghim sát vỏ; chuyển sang nẹp hoặc kẹp nhựa không đâm vào dây

Nếu sờ thấy dây ấm hơn hẳn ở một đoạn ngay sau khi rút phích, hoặc thấy vết cháy sém trên thảm, đừng cắm lại dây đó. Một đoạn dây đã nóng cục bộ thì không có cách nào làm nó lành.

Đi lại dây cho gọn mà vẫn an toàn

Gọn mắt không có nghĩa là giấu. Mục tiêu là dây nằm chỗ không ai dẫm, không bị đè mà vẫn nhìn thấy được.

  • Chạy dọc chân tường. Dây đi sát mép tường, phía sau đồ đạc nhưng không bị đồ ép vào tường. Để một khe hở nhỏ giữa lưng tủ và tường.
  • Dùng nẹp nhựa dán tường. Nẹp loại dán bằng keo không cần khoan, giữ dây cố định, trẻ không kéo được. Không đóng đinh hay ghim kim loại xuyên qua dây.
  • Qua lối đi thì dùng tấm che sàn. Nếu buộc phải băng qua lối đi trong thời gian ngắn, dùng tấm che dây dạng gờ nổi để dây nằm trong rãnh, không bị dẫm bẹp.
  • Đặt thiết bị gần ổ. Nhiều khi chỉ cần dời quạt, đèn cây, máy lọc không khí sang gần ổ tường là không còn cần dây nối.
  • Một ổ chia, một nhóm thiết bị nhỏ. Không cắm bếp, nồi lẩu, máy sưởi chung một dây nối với nhiều thứ khác.
  • Bó gọn phần dây thừa. Cuộn lỏng phần thừa thành vòng to, buộc bằng dây dán vải, không quấn chặt và không cuộn khi đang dùng tải lớn.

Nhà có trẻ nhỏ thì thêm một điều: dây không thõng ở mép bàn, mép kệ. Trẻ kéo dây là kéo luôn cái nồi cơm hay bàn là đang nóng xuống người.

Mỗi kiểu nhà một chỗ dây hay bị đè

Nhà ống nhiều tầng. Ổ tường thường dồn ở một phía, nên dây nối hay băng ngang phòng khách tầng trệt để cấp cho tivi, quạt, đèn bàn thờ gia tiên. Phòng khách cũng là chỗ dắt xe máy vào nhà; dây nằm trên lối dắt xe bị bánh xe cán qua mỗi tối. Kiểm kỹ đoạn từ cửa chính vào tới gầm cầu thang.

Căn hộ chung cư. Thảm phòng khách và thảm phòng ngủ là chỗ giấu dây phổ biến nhất, vì căn hộ hay có ổ ở góc khó dùng. Cửa ban công kéo trượt cũng hay kẹp dây khi người ta kéo dây ra ban công để cắm máy giặt hoặc đèn trang trí.

Nhà nông thôn và nhà cấp bốn. Dây nối thường kéo từ nhà chính ra gian bếp, ra sân, ra chuồng trại, chạy qua ngạch cửa và đè dưới chân phản, chân giường. Đoạn qua ngạch cửa vừa bị cánh cửa kẹp vừa bị người dẫm. Dây ra ngoài trời còn bị nắng làm giòn vỏ.

Phòng trọ. Một ổ cho cả phòng nên mọi thứ dồn vào một ổ chia đặt trên sàn, cạnh nệm. Nệm và chăn đè lên ổ chia và dây, cộng thêm nồi cơm, ấm điện cắm chung là một tổ hợp nóng. Nên đặt ổ chia lên kệ, xa chỗ nằm, và hỏi chủ nhà thêm ổ.

Phần bạn làm và phần của thợ điện

Mọi việc với bản thân dây nối, đặt lại, bỏ đi, thay mới, đều ở trong tay bạn. Ổ tường và dây âm là của thợ.

ViệcTự làm đượcPhải gọi thợ điện
Dây nối bị dập, gậpNgưng dùng, bỏ đi, mua dây mới có vỏ dàyKhông cần thợ
Phòng thiếu ổ nên phải kéo dây qua cửaDời thiết bị, dùng tạm dây đi theo đường không bị kẹpThêm ổ tường ở phòng đó
Nối dây bằng băng dínhKhông tự nối; bỏ đoạn dây đứtNếu là dây âm tường bị đứt: thợ thay
Ổ tường lỏng làm phích hay rơiNgưng dùng ổ đóThay ổ, kiểm dây sau ổ
Dây nối nóng dù không bị đèRút ra, giảm số thiết bị cắmKiểm lại xem đường dây trong tường có chịu nổi tải không

Băng dính điện chỉ để quấn tạm chỗ vỏ trầy nhẹ cho tới khi thay. Dây đã lộ lõi đồng thì không quấn mà bỏ hẳn, kể cả khi trông chỉ trầy một chút.

Khi thấy dây bốc mùi khét hay thảm có vết sém

Mùi nhựa cháy khét lẹt, thảm có vệt nâu, hoặc nghe tiếng lách tách dưới thảm là dấu hiệu chỗ đó đang quá nóng.

  1. Không lật thảm ngay bằng tay, không giật dây. Đi tới ổ tường, rút phích của dây nối bằng tay khô; nếu phích nóng hoặc ổ có mùi khét, ngắt aptomat của phòng đó hoặc cần tổng.
  2. Khi đã mất điện ở dây đó, mới lật thảm ra xem. Có khói nhẹ mà không có lửa thì mở cửa cho thoáng, để dây nguội, không đổ nước lên khi chưa chắc chắn đã ngắt điện.
  3. Nếu thấy lửa bén thảm hoặc rèm, đưa người trong nhà ra ngoài trước, gọi 114, không cố dập lửa có điện bằng nước.
  4. Nếu có ai bị bỏng nhẹ khi chạm vào dây, xả vùng bỏng dưới nước mát sạch, không bôi kem đánh răng, nước mắm hay dầu ăn. Bỏng rộng, bỏng ở mặt, tay của trẻ nhỏ: gọi 115 hoặc đưa đi khám.
  5. Đoạn dây và ổ chia vừa sự cố: bỏ đi, không dùng lại. Ghi lại thiết bị đang cắm lúc đó để biết tải có quá lớn không.

Thoát khỏi nhà khi cháy là một chủ đề riêng; điều cần nhớ ở đây là ngắt điện trước, người ra trước, đồ đạc tính sau. Muốn biết cách dùng bình chữa cháy cho đúng, nên tham gia buổi hướng dẫn của cảnh sát PCCC hoặc ban quản lý toà nhà.

Nhắc người trong nhà mà không thành cằn nhằn

Thói quen giấu dây dưới thảm thường đến từ mong muốn nhà gọn đẹp, và người làm việc đó là người chăm chút nhà nhất. Thay vì bảo "làm vậy nguy hiểm", cả nhà cùng tìm chỗ đi dây mới, mua nẹp dán tường, để kết quả vẫn gọn mắt.

Với ông bà hay dùng dây nối để cắm quạt, đèn cạnh giường, kiểm giúp xem dây có bị chân giường đè và có thõng qua lối đi ban đêm không. Dây vắt ngang lối đi vừa bị dẫm dập vừa là chỗ vấp ngã khi người già dậy đi vệ sinh. Một ổ tường gần giường do thợ lắp thêm giải quyết được cả hai chuyện.

Với trẻ từ năm tuổi trở lên, có thể giao việc "tuần tra dây": con đi một vòng xem có dây nào nằm dưới thảm hay kẹt cửa thì báo bố mẹ, không tự rút. Trẻ học được rằng dây điện cần chỗ thoáng và bố mẹ cũng có thêm một đôi mắt.

Mỗi lần dọn nhà lớn, sắp xếp lại đồ đạc hoặc trải thảm mới cho mùa lạnh là lúc tốt để nhìn lại toàn bộ đường dây trong phòng.

Câu hỏi thường gặp

Dây nối loại vỏ dày có để dưới thảm được không?

Vỏ dày chịu đè tốt hơn nhưng vẫn không nên. Lõi đồng bên trong vẫn bị gập khi người dẫm lên, và thảm vẫn giữ nhiệt quanh dây. Dây cần băng qua lối đi thì dùng tấm che sàn dạng gờ, để dây nằm trong rãnh và nhìn thấy được.

Làm sao biết dây nối đã hỏng bên trong khi vỏ trông còn tốt?

Rút phích rồi vuốt dọc dây bằng tay khô: chỗ nào dẹt, cứng, gồ lên hoặc mềm nhũn khác thường là chỗ lõi đã bị tổn thương. Dây hay ấm lên ở một đoạn khi đang dùng, hoặc thiết bị cắm vào lúc chạy lúc tắt, cũng là dấu hiệu nên bỏ dây.

Kéo dây nối qua khe cửa trong vài giờ có sao không?

Trong vài giờ có người trông và cửa để mở thì rủi ro thấp. Vấn đề là thói quen tạm thành lâu dài: cửa bị đóng lại, dây bị kẹp. Nếu phải kéo dây qua cửa thường xuyên, đó là dấu hiệu phòng bên kia cần một ổ tường.

Có nên dùng băng dính điện quấn chỗ dây bị trầy không?

Chỉ quấn tạm khi vỏ trầy nhẹ, chưa thấy lõi, và thay dây sớm. Nếu đã thấy lõi đồng hoặc vỏ nứt sâu, bỏ hẳn dây. Băng dính không phục hồi được lõi bị đứt bên trong và hay bong mép theo thời gian.

Ru lô dây điện có cần kéo hết dây ra không?

Khi cắm thiết bị công suất lớn như bếp điện, máy sưởi, máy hàn hay máy cắt cỏ thì nên kéo hết. Dây cuộn chặt sẽ nóng lên vì các vòng dây sưởi cho nhau. Làm theo hướng dẫn in trên thân ru lô của nhà sản xuất.

Nhà thuê ít ổ thì làm thế nào để khỏi dùng nhiều dây nối?

Dời thiết bị lại gần ổ, dùng một dây nối dài thay vì nối nhiều dây, và hỏi chủ nhà có đồng ý cho thợ thêm ổ tường không. Nhiều chủ nhà đồng ý khi được giải thích là để giảm nguy cơ hư hại nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138