Khe sau tủ lạnh và tủ đông là chỗ điện chạy liên tục mà ít ai nhìn tới: dây bị tủ ép sát tường, bụi phủ quanh phích và ổ, ổ chia cắm thêm lò vi sóng hay nồi cơm. Kéo tủ ra mỗi khi tổng vệ sinh, kiểm dây và phích bằng mắt, để đúng khoảng hở theo hướng dẫn nhà sản xuất và cho tủ một ổ riêng là đủ phần lớn việc.
Tủ lạnh là thiết bị hiếm hoi trong nhà không bao giờ tắt. Thứ gì chạy cả ngày đêm thì một lỗi nhỏ ở dây hay phích cũng có cả ngày đêm để lớn lên. Bài này đi từ vì sao khe sau tủ là chỗ nóng, bảng kiểm khi kéo tủ ra, cách đặt tủ và cắm điện, riêng trường hợp tủ đông bán hàng ở hiên nhà, phần việc của bạn, của thợ, và những gì làm ngay khi ngửi thấy mùi khét sau tủ.
Vì sao khe sau tủ là chỗ đáng để mắt
Máy nén và dàn nóng của tủ toả nhiệt ra phía sau hoặc hai bên hông. Nhiệt đó cần không khí lưu thông để thoát đi. Khi tủ bị đẩy sát tường, nhét thêm túi ni lông, thùng giấy vào khe, nhiệt bị giữ lại; dây điện và phích nằm trong vùng ấm suốt ngày.
Không khí đi qua dàn nóng mang theo bụi, lông vật nuôi, dầu mỡ bếp. Lớp bụi bám lên phích và ổ cắm, hút ẩm từ không khí bếp, có thể tạo đường cho dòng rò nhỏ giữa các chân phích. Đó là rò điện qua lớp bẩn trên bề mặt; nó không xảy ra trong một ngày mà tích dần theo năm, và hay để lại vệt nâu sẫm giữa các chân phích.
Thêm vào đó là thói quen cắm chung. Ổ tường sau tủ lạnh thường là ổ gần nhất cho lò vi sóng đặt trên nóc tủ, cho ấm điện, nồi cơm. Một ổ chia gánh cả tủ lạnh và lò vi sóng làm phích nóng lên mỗi khi lò chạy. Mỗi lần tủ được đẩy vào, dây và ổ chia bị ép sát tường, gập ở chỗ dây chui ra khỏi phích.
Kéo tủ ra và kiểm
Rút phích tủ trước khi kéo, tay khô. Kéo từ từ để không kéo căng dây, không làm trầy sàn. Sau khi kiểm xong, cắm lại theo hướng dẫn của nhà sản xuất về thời gian chờ.
| Kiểm gì | Nhìn và sờ thế nào | Chưa đạt thì |
|---|---|---|
| Phích cắm | Có vệt nâu, sém, chân phích xỉn đen, vỏ phích biến dạng | Ngưng cắm vào ổ đó; gọi thợ kiểm phích và ổ |
| Ổ cắm tường | Mặt ổ ố vàng, nứt, phích cắm vào thấy lỏng | Gọi thợ thay ổ |
| Dây nguồn của tủ | Có chỗ gập gãy gần phích, vết dẹt do tủ đè, vỏ cứng giòn | Không dùng tiếp nếu vỏ nứt; gọi thợ sửa thiết bị |
| Ổ chia sau tủ | Tủ có đang cắm qua ổ chia, ổ chia gánh thêm thiết bị gì | Cho tủ một ổ riêng; lò vi sóng, nồi cơm sang ổ khác |
| Bụi và rác trong khe | Lớp bụi trên phích, ổ, dàn nóng; túi ni lông, giấy, thùng carton nhét vào khe | Lau bụi khi đã rút phích; dọn sạch khe |
| Nước dưới tủ | Khay nước xả đá tràn, sàn ẩm, ổ cắm thấp gần chỗ ẩm | Lau khô, kiểm ống xả đá; ổ thấp thì nhờ thợ nâng |
Lau bụi bằng khăn khô hoặc chổi mềm, không xịt nước, không dùng khăn ướt lau ổ và phích. Dàn nóng có cánh mỏng, chỉ quét nhẹ, phần còn lại để thợ vệ sinh khi họ đến.
Đặt tủ và cắm điện cho đúng
Những điều này làm một lần khi đặt tủ, rồi chỉ cần nhìn lại mỗi khi dời tủ.
- Khoảng hở sau lưng và hai bên theo hướng dẫn nhà sản xuất. Mỗi loại tủ có yêu cầu riêng, ghi trong sách hướng dẫn. Không có sách thì để hở một khoảng đủ để bàn tay luồn vào dễ dàng.
- Không nhét đồ vào khe. Túi ni lông, thùng giấy, chổi, cây lau nhà trong khe sau tủ vừa chặn nhiệt vừa là thứ bắt lửa nếu phích có vấn đề.
- Tủ một ổ riêng, cắm trực tiếp. Tránh ổ chia và dây nối cho tủ lạnh. Nếu buộc phải dùng ổ chia vì ổ tường quá xa, đó là lúc cần thợ thêm ổ.
- Dây không bị ép. Khi đẩy tủ vào, để dây nằm thả lỏng, không bị chân tủ đè, không bị gập vuông góc sát phích.
- Nóc tủ không thành kệ điện. Lò vi sóng, nồi chiên không dầu đặt trên nóc tủ vừa chắn nhiệt toả lên vừa làm dây chằng chịt phía sau. Dời sang kệ riêng nếu có chỗ.
- Ổ cắm cao hơn mặt sàn. Nếu ổ sát sàn, nước lau nhà, nước xả đá tràn có thể tới. Nâng ổ lên là việc của thợ.
Căn hộ có hốc tủ lạnh âm tủ bếp cần chú ý hơn, vì hốc thường vừa khít. Nhìn xem hốc có khe thoáng phía trên và phía dưới không, như hướng dẫn của tủ yêu cầu.
Tủ đông, tủ mát ở hiên nhà và cửa hàng tại gia
Tủ đặt ngoài hiên bị mưa hắt. Nhiều nhà ống mở tạp hoá ở tầng trệt, tủ đông đặt sát cửa ra phố. Mưa hắt vào phích, vào ổ chia đặt dưới đất là chuyện thường. Ổ cho tủ ngoài hiên cần ở trên cao, có nắp che, và nhánh đó nên có chống giật.
Nhiều tủ cắm chung một dây nối. Tủ kem, tủ nước ngọt, tủ đông đồ ăn cắm cùng một ru lô kéo từ trong nhà ra là tổ hợp nóng. Mỗi tủ khởi động máy nén kéo dòng lớn trong khoảnh khắc. Nhờ thợ kéo đường dây riêng cho khu bán hàng.
Tủ chạy suốt đêm khi cả nhà ngủ. Tủ bán hàng thường đặt ngay chỗ để xe máy, gần cửa ra vào. Phích nóng ở đó vào ban đêm khó được phát hiện. Đó là thêm lý do để ổ và dây được kiểm kỹ.
Vỏ tủ kim loại chạm vào thấy tê. Khách và trẻ con hàng xóm cũng chạm vào tủ. Tê tay là dấu hiệu rò điện, phải ngắt tủ ngay và gọi thợ, dù đồ bên trong có thể hỏng.
Phần bạn làm và phần của thợ
Kéo tủ, lau bụi, dọn khe, đổi cách cắm là việc của bạn. Phích, ổ, dây nguồn và bên trong tủ là việc của thợ.
| Việc | Tự làm được | Phải gọi thợ |
|---|---|---|
| Phích sém, ổ ố vàng | Rút phích, chuyển tủ sang ổ khác còn tốt | Thợ điện thay ổ; thợ sửa thiết bị thay phích, dây nguồn |
| Tủ cắm qua ổ chia | Cắm thẳng vào ổ tường nếu với tới | Thợ điện thêm ổ gần tủ |
| Bụi dày | Lau phích, ổ, sàn sau khi rút phích | Thợ vệ sinh dàn nóng, máy nén |
| Tủ ngoài hiên bị mưa | Che mưa cho tủ mà không bít kín | Thợ điện nâng ổ, lắp nắp che nước, kiểm chống giật |
| Tủ chạm thấy tê | Ngắt điện, không cho ai chạm | Thợ kiểm rò điện và tiếp đất |
Một điều nên tránh dù thấy tiện: tự cắt bỏ phích cũ rồi nối dây trực tiếp vào phích mới bằng băng dính. Mối nối tự làm nằm ngay sau tủ, trong vùng ấm và bụi, là chỗ nóng lên đầu tiên. Phích hỏng thì để người sửa thiết bị thay nguyên bộ. Khi gọi thợ, chụp sẵn ảnh phích, ổ và dây để họ biết mang theo gì.
Khi ngửi thấy mùi khét sau tủ
Mùi khét sau tủ lạnh thường được đổ cho đồ ăn hỏng. Phân biệt bằng cách ngửi gần khe sau: mùi nhựa nóng, gắt là mùi điện.
- Không kéo tủ ra khi tủ còn đang cắm điện và đang có mùi khét. Ngắt aptomat nhánh bếp hoặc cần tổng trước.
- Khi đã ngắt, kéo tủ ra, nhìn phích và ổ. Nếu phích dính vào ổ, có vết chảy nhựa, không cố giật ra; để nguyên và gọi thợ.
- Nếu thấy khói đậm hoặc lửa ở khe sau tủ, đưa người ra ngoài, gọi 114, không dội nước vào chỗ có điện.
- Thực phẩm trong tủ: giữ cửa tủ đóng để lạnh được lâu hơn trong lúc chờ thợ.
- Không cắm lại tủ vào ổ đó cho tới khi thợ kiểm. Có thể cắm tạm vào một ổ khác còn tốt, cắm trực tiếp, nếu tủ không có dấu hiệu hư hại.
Nếu ai đó bị bỏng tay khi chạm vào phích nóng, xả nước mát sạch lên vùng bỏng, không bôi kem đánh răng hay mỡ; bỏng phồng rộng hoặc ở trẻ nhỏ thì đưa đi khám hoặc gọi 115.
Trẻ, người già và thói quen giữ lâu
Khe sau tủ lạnh là chỗ trốn ưa thích của trẻ khi chơi trốn tìm, và chỗ trẻ thả đồ chơi rơi vào rồi thò tay nhặt. Với trẻ biết bò, nên để khe tủ đủ hẹp để trẻ không chui vào được nhưng vẫn đủ thoáng như nhà sản xuất yêu cầu, hoặc chắn hai bên bằng tấm chắn không bít phía trên. Dặn trẻ lớn: đồ chơi rơi vào sau tủ thì gọi người lớn lấy.
Ông bà hay đẩy tủ sát tường cho gọn, hay đặt rổ, thùng lên nóc tủ. Khi nhắc, hãy nói về chuyện tủ chạy bền hơn và đỡ tốn điện khi có chỗ thở, vì đó là điều đúng và dễ nghe hơn chuyện cháy nổ. Việc kéo tủ ra kiểm thì con cháu làm, không để người già tự kéo vật nặng.
Khi chuyển nhà, tủ lạnh thường được vận chuyển nằm nghiêng và dây nguồn bị quấn chặt quanh thân tủ. Đến nhà mới, tháo dây ra để thả lỏng, nhìn dọc dây xem có chỗ bị dập do dây buộc hay do va vào cửa, và đặt tủ đúng khoảng hở trước khi cắm. Tủ cũ mua lại cũng nên được nhìn kỹ phích và dây như vậy trước lần cắm đầu.
Lúc tốt để kéo tủ ra nhìn là mỗi khi tổng vệ sinh nhà, khi dời tủ, hoặc khi nghe tủ kêu khác thường. Một người trong nhà nhận việc này để nó không rơi vào khoảng trống "ai cũng tưởng người khác làm rồi".
Câu hỏi thường gặp
Tủ lạnh có được cắm qua ổ chia không?
Nên tránh. Tủ chạy suốt ngày đêm và máy nén kéo dòng lớn lúc khởi động, ổ chia gánh thêm thiết bị khác dễ nóng. Cắm thẳng vào ổ tường; nếu ổ quá xa, nhờ thợ điện lắp thêm một ổ gần tủ.
Tủ lạnh nên để cách tường bao nhiêu?
Mỗi loại tủ có khoảng hở riêng ghi trong sách hướng dẫn của nhà sản xuất, gồm cả phía sau, hai bên và phía trên. Không có sách thì để đủ khoảng cho bàn tay luồn vào dễ dàng và không nhét gì vào khe.
Rút phích tủ lạnh để kéo ra lau có hỏng tủ không?
Tắt tủ trong thời gian ngắn để lau dọn không làm hỏng tủ. Khi cắm lại, làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất về thời gian chờ trước khi cắm, nhất là khi vừa dời tủ hay nghiêng tủ.
Phích tủ lạnh ấm tay có bình thường không?
Phích hơi ấm nhẹ khi tủ đang chạy có thể gặp, nhưng nóng rõ, có mùi, có vết sém thì không bình thường. Rút phích, xem ổ và phích, và gọi thợ nếu thấy vết sém hay ổ lỏng.
Đặt lò vi sóng trên nóc tủ lạnh có sao không?
Lò vi sóng trên nóc tủ chắn đường nhiệt toả lên, thêm dây chằng chịt sau tủ và hay cắm chung ổ với tủ. Nếu buộc phải đặt, để khoảng hở theo hướng dẫn của cả hai thiết bị và cho mỗi thứ một ổ riêng.
Tủ đông bán hàng để ngoài hiên cần lưu ý gì về điện?
Ổ cắm phải ở cao và có nắp che nước, không dùng ổ chia đặt dưới đất, không cắm nhiều tủ chung một dây nối. Nhánh điện ra khu bán hàng nên có aptomat chống giật, việc này nhờ thợ điện làm.