TuyetDoi.comTuyệt Đối
Điện trong nhà: nhìn, nghe, ngửi để biết chỗ nguy

Dấu hiệu điện trong nhà có vấn đề: mùi khét, tiếng rè, công tắc ấm, đèn chập chờn

Điện hỏng hiếm khi im lặng: mùi nhựa khét, tiếng rè ở ổ, công tắc ấm tay, đèn chập chờn. Cách đọc từng dấu hiệu, mức nào ngắt ngay, mức nào gọi thợ trong ngày.

An older woman seen from the side with her face turned away, pausing beside a clean light switch in a calm hallway at dusk, warm evening lamp light, eye-level medium shot

Hệ thống điện trong nhà thường báo trước khi hỏng: mùi nhựa khét hay mùi hơi tanh lạ, tiếng rè hay lách tách ở ổ, công tắc, tủ điện, mặt ổ hay công tắc ấm lên, vệt nâu quanh lỗ cắm, đèn chập chờn hay tối đi khi bật máy lớn. Có mùi khét, tiếng lách tách hay vệt cháy là ngắt nhánh đó ngay và gọi thợ; đèn chập chờn, công tắc hơi ấm là gọi thợ kiểm sớm, không chờ nó tự hết.

Người ở trong nhà là người duy nhất nghe, ngửi và nhìn thấy những dấu hiệu này mỗi ngày. Thợ điện chỉ đến khi được gọi. Bài này giải thích vì sao một mối nối lỏng lại nóng dần, bảng đọc từng dấu hiệu theo mức độ gấp, một vòng kiểm buổi tối, những thứ hay bị nhầm là lỗi điện, ranh giới giữa việc bạn làm và việc của thợ, và vai trò của từng người trong nhà.

Vì sao điện hỏng thường có báo trước

Phần lớn sự cố điện trong nhà bắt đầu ở một điểm tiếp xúc: chỗ phích chạm lá đồng trong ổ, chỗ dây bắt vào vít của công tắc, mối nối trong hộp nối. Khi điểm đó lỏng ra vì rung, vì cắm rút nhiều, vì nhiệt nở ra co vào theo ngày đêm, diện tích tiếp xúc nhỏ lại, dòng điện dồn qua chỗ hẹp hơn và điểm đó nóng lên.

Nóng làm bề mặt kim loại xỉn đi, lớp xỉn dẫn điện kém hơn, nên lại càng nóng. Vòng lặp này kéo dài nhiều ngày, nhiều tuần. Trên đường đi, nó để lại dấu vết: nhựa quanh điểm nóng bốc mùi, rồi đổi màu thành vệt nâu; khi tiếp xúc chập chờn, những tia rất nhỏ bật qua khe hở, tạo tiếng rè hay lách tách; điện áp tới đèn lúc đủ lúc thiếu nên đèn nháy.

Vì thế, những dấu hiệu nhỏ không phải chuyện vặt. Chúng là lúc rẻ nhất và an toàn nhất để sửa, trước khi điểm nóng làm chảy vỏ dây hay bén vào thứ gì đó bên cạnh.

Đọc từng dấu hiệu theo mức độ gấp

Bảng dưới xếp theo ba mức. Mức một là ngắt ngay, mức hai là gọi thợ trong ngày, mức ba là ghi lại và gọi thợ kiểm sớm.

Dấu hiệuThường nghĩa làLàm gì
Mùi nhựa khét, mùi hăng hoặc hơi tanh lạ ở ổ, công tắc, tủ điệnCó điểm đang quá nóngMức một: ngắt aptomat nhánh hoặc cần tổng, gọi thợ
Tiếng lách tách, xèo xèo trong tường hoặc trong ổTiếp xúc chập chờn, có tia nhỏMức một: ngắt ngay, không dùng nhánh đó
Vệt nâu, vệt đen quanh lỗ cắm hay quanh công tắcĐiểm đó đã từng nóng tới mức cháy sémMức một: ngưng dùng ổ, ngắt nhánh, gọi thợ
Mặt công tắc, mặt ổ ấm lên khi chạm lúc bật đènMối bắt dây phía sau lỏng hoặc quá tảiMức hai: hạn chế dùng, gọi thợ trong ngày
Phích cắm vào lỏng, rơi ra, có tia khi cắmLá đồng trong ổ đã mỏiMức hai: không dùng ổ đó, gọi thợ thay
Đèn chập chờn khi không có gì thay đổiMối nối lỏng trên đường dây đènMức ba: ghi lại phòng nào, giờ nào; gọi thợ kiểm
Đèn tối đi rõ khi bật máy lạnh, bình nóng lạnhĐường dây chung bị quá tải hoặc tiếp xúc kémMức ba: ghi lại; hỏi thợ về chia tải
Aptomat một nhánh nhảy vặtQuá tải, rò điện hoặc chập chờnMức ba nếu chỉ nhảy; mức một nếu kèm mùi khét

Mùi tanh như cá ươn mà không có cá trong nhà là dấu hiệu nhiều thợ điện tả khi một số loại nhựa cách điện bị nóng. Đừng bỏ qua vì tưởng là mùi cống.

Một vòng kiểm buổi tối, khi nhà yên tĩnh

Buổi tối, tắt tivi, tắt quạt, đi chậm qua từng phòng. Mười lăm phút là đủ cho một căn hộ, nửa giờ cho nhà ống ba tầng.

  • Đứng cạnh tủ điện, nghe. Tủ điện bình thường gần như im lặng. Tiếng ù lớn, tiếng lách tách là điều phải báo thợ.
  • Đi qua từng ổ đang cắm thiết bị chạy lâu như tủ lạnh, router, máy lọc nước, sạc. Ngửi gần, nhìn mặt ổ có ố vàng, có vệt sẫm quanh lỗ.
  • Bật tắt từng công tắc đèn. Công tắc có kêu rè khi bật, có ấm khi đèn sáng một lúc, đèn có sáng ngay hay nháy vài lần.
  • Bật một thiết bị lớn, nhìn đèn. Bật bình nóng lạnh hoặc máy lạnh, xem đèn trong phòng có tối hẳn đi, nháy không.
  • Nhìn trần. Đèn âm trần, quạt trần có vệt ố, vệt khói đen quanh lỗ không.
  • Đặt mu bàn tay gần, không chạm, các phích đang cắm lâu. Phích quá nóng toả hơi ấm cảm thấy được từ khoảng cách vài phân.
  • Ghi lại. Mỗi điều lạ một dòng: phòng nào, ổ hay công tắc nào, dấu hiệu gì. Danh sách này là thứ thợ điện cần nhất khi tới.

Nếu trong lúc đi bạn gặp một dấu hiệu mức một, dừng vòng kiểm, ngắt nhánh đó trước rồi mới đi tiếp.

Những thứ hay bị nhầm là lỗi điện, và ngược lại

Tiếng ù của chấn lưu đèn ống cũ. Đèn ống đời cũ có bộ chấn lưu kêu ù nhỏ khi sáng. Tiếng đều, không kèm mùi, thường là tiếng của bộ phận đó. Nhưng chấn lưu kêu to dần, nóng, có mùi là lúc nên thay đèn.

Củ sạc kêu rít nhẹ. Một số củ sạc kêu rít rất nhỏ khi đang sạc. Nếu củ sạc nóng bỏng tay hoặc có mùi, rút ra và bỏ.

Đèn LED nháy khi giảm độ sáng. Đèn LED gắn với công tắc chỉnh độ sáng không hợp loại hay nháy. Đó là chuyện tương thích, không phải lỗi dây; dù vậy thợ điện vẫn là người phân biệt chắc chắn.

Mùi khét từ ngoài vào. Hàng xóm đốt rác, đốt vàng mã, bếp nhà bên cháy đồ ăn đều làm nhà bạn có mùi khét. Mùi điện thì đậm dần khi bạn tiến lại gần một ổ, một công tắc hay tủ điện cụ thể.

Đèn chập chờn khi cả khu phố cũng vậy. Nếu nhà hàng xóm cũng nháy, nguyên nhân có thể ở lưới điện bên ngoài. Báo cho đơn vị điện lực; vẫn nên ngắt bớt thiết bị nhạy như máy tính để tránh hỏng.

Nghĩ "nhà mới thì không sao". Nhà mới xây vẫn có mối nối bắt vít chưa chặt. Dấu hiệu ở nhà mới đáng để báo đơn vị thi công ngay khi còn trong thời gian bảo hành.

Phần bạn làm và phần của thợ điện

Bạn là người nghe, ngửi, nhìn và ngắt. Mọi thứ sau mặt ổ, sau mặt công tắc và trong tủ điện là của thợ.

ViệcTự làm đượcPhải gọi thợ điện
Phát hiệnĐi vòng kiểm, ghi lại vị trí và dấu hiệu, chụp ảnh mặt ổĐo và tìm điểm nóng sau tường
NgắtNgắt aptomat nhánh hoặc cần tổng, rút phích bằng tay khôKiểm tủ điện có tiếng kêu, có mùi
Giảm tảiChuyển bớt thiết bị sang ổ khác, không cắm chung bếp điện với ấmChia lại nhánh, kéo dây riêng cho thiết bị lớn
Ổ và công tắc hỏngKhông dùng, che lại để không ai cắm nhầmThay ổ, thay công tắc, bắt lại mối dây
Đèn chập chờnThay bóng mới cùng loại khi đã ngắt aptomat nhánh đèn và bóng đã nguội; đui lỏng, cháy sém thì không đụngKiểm đui, dây đèn, công tắc

Đừng tự tháo mặt ổ, mặt công tắc để xem "vít có lỏng không", kể cả khi đã ngắt aptomat. Nhà có thể có nhánh ghi chú sai, và vặn vít trên dây đang mang điện là tai nạn thường gặp nhất của người tự sửa.

Khi có khói hoặc tia lửa ở ổ, công tắc

Có khói mỏng bốc ra từ một ổ, thấy chớp sáng khi cắm phích, hoặc nghe tiếng nổ lụp bụp trong tường.

  1. Không rút phích nếu ổ đang bốc khói; ngắt aptomat nhánh hoặc cần tổng trước.
  2. Đưa trẻ và người già ra khỏi phòng. Mở cửa cho thoáng nếu chỉ có khói mỏng.
  3. Nếu khói đậm lên, có lửa, hoặc bạn không ngắt được điện: ra khỏi nhà, gọi 114. Không dội nước vào chỗ có điện.
  4. Khi đã ngắt điện và hết khói, không bật lại nhánh đó, kể cả khi thấy "mọi thứ có vẻ ổn". Chờ thợ.
  5. Nếu ai bị bỏng hay bị giật trong lúc đó: ngắt điện trước khi chạm vào họ; xả nước mát sạch lên chỗ bỏng nhẹ, không bôi kem đánh răng, nước mắm hay mỡ; gọi 115 với bỏng rộng, người bất tỉnh, khó thở.

Sơ cứu bỏng và hỗ trợ người bị giật là kỹ năng nên học ở lớp sơ cứu có thực hành; nhiều nơi tổ chức lớp ngắn cho người dân, chỉ cần một buổi.

Ai trong nhà là tai, là mũi

Người lớn tuổi thường ở nhà nhiều nhất, nhưng khứu giác và thính giác có thể đã kém đi. Không phải vì vậy mà bỏ qua ông bà: hỏi ông bà xem có thấy đèn nào hay nháy, công tắc nào khó bật. Người hay dùng một công tắc mỗi ngày là người biết nó thay đổi ra sao.

Trẻ tiểu học có thể được dạy: ngửi thấy mùi khét lạ, nghe ổ kêu lách tách thì không lại gần, gọi người lớn ngay. Trẻ thường phát hiện sớm vì mũi tốt và hay chơi sát tường, sát ổ. Khen con mỗi khi con báo, kể cả báo nhầm, để lần sau con vẫn báo.

Người giúp việc, người thuê phòng cũng nên được dặn cùng một câu: dấu hiệu gì thì ngắt cần nào, báo ai. Dán sơ đồ đơn giản bên cạnh tủ điện: cần tổng ở đâu, nhánh nào là phòng nào.

Với người hay quên hoặc ngại làm phiền con cháu, một câu dặn cụ thể dễ làm theo hơn lời khuyên chung: thấy công tắc nào ấm, đèn nào nháy thì gọi điện báo ngay, dù đang giờ làm. Người già hay im lặng vì sợ con cháu lo; khi dấu hiệu được báo sớm, việc sửa nhỏ và rẻ, nên chính lời báo của ông bà đã giúp cả nhà.

Mỗi lần mùa nóng tới, khi máy lạnh chạy nhiều và đường dây gánh tải nặng nhất trong năm, là lúc nên đi lại vòng kiểm buổi tối một lần.

Câu hỏi thường gặp

Ngửi thấy mùi khét nhưng không biết từ đâu thì làm gì?

Đi chậm qua từng phòng, ngửi gần ổ, công tắc và tủ điện; mùi điện đậm dần khi bạn tới gần nguồn. Nếu không tìm được mà mùi vẫn còn, ngắt cần tổng, mở cửa cho thoáng và gọi thợ điện. Có khói hoặc lửa thì ra ngoài và gọi 114.

Công tắc đèn hơi ấm có bình thường không?

Công tắc bình thường gần như không ấm. Hơi ấm khi bật đèn lâu thường là mối bắt dây phía sau lỏng hoặc công tắc gánh tải quá lớn. Không nguy cấp ngay, nhưng nên gọi thợ kiểm trong ngày và hạn chế bật tắt liên tục.

Ổ cắm kêu rè rè khi cắm thiết bị thì sao?

Tiếng rè từ ổ thường là tiếp xúc kém giữa phích và lá đồng. Rút phích, không dùng ổ đó nữa và gọi thợ thay ổ. Nếu kèm mùi khét hoặc vệt nâu quanh lỗ cắm, ngắt aptomat nhánh đó trước.

Đèn chập chờn có tự hết được không?

Đôi khi đèn ngừng nháy một thời gian, nhưng nguyên nhân là mối nối lỏng thì không tự lành. Ghi lại phòng nào, lúc nào nháy, thay bóng mới khi đã ngắt nhánh đèn và bóng đã nguội, nếu vẫn nháy thì gọi thợ kiểm đui, dây và công tắc.

Có nên tự mở mặt ổ cắm ra xem bên trong không?

Không. Kể cả khi đã ngắt aptomat, nhánh có thể bị ghi chú sai và dây vẫn mang điện. Mọi việc sau mặt ổ, mặt công tắc là việc của thợ điện. Phần của bạn là ghi lại dấu hiệu và chụp ảnh mặt ngoài.

Tủ điện kêu ù có nguy hiểm không?

Tủ điện bình thường gần như im lặng. Tiếng ù to, tiếng lách tách hay mùi nóng ở tủ là dấu hiệu nên gọi thợ sớm. Không mở tấm che, không chạm vào bên trong; nếu có mùi khét rõ, ngắt cần tổng nếu làm được an toàn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138