TuyetDoi.comTuyệt Đối
Điện trong nhà: nhìn, nghe, ngửi để biết chỗ nguy

Aptomat chống giật: cách biết nhà mình đã có chưa và đọc kết quả nút thử

Nhìn tủ điện từ bên ngoài để biết nhà đã có aptomat chống giật chưa, bấm nút thử đúng cách, đọc kết quả, và phần nào là việc của thợ điện.

An adult seen from behind opening the small front door of a clean wall-mounted breaker box in a bright Vietnamese tube house hallway, soft morning daylight, eye-level medium shot

Muốn biết nhà mình đã có aptomat chống giật hay chưa, bạn chỉ cần mở nắp đậy phía trước của tủ điện, tìm một khối có nút bấm nhỏ thường đánh chữ T, rồi bấm thử khi cả nhà đã sẵn sàng: cần gạt bật xuống ngay là thiết bị còn làm việc, không nhảy là phải gọi thợ điện. Toàn bộ việc này không cần dụng cụ, không tháo vít, không chạm vào dây bên trong.

Nhiều gia đình sống cả chục năm trong một căn nhà mà không chắc tủ điện của mình có thứ gì. Aptomat thường chỉ cứu dây điện khỏi cháy khi quá tải, còn loại chống giật mới là thứ ngắt điện khi dòng điện đi lạc qua người. Dưới đây là cách phân biệt hai loại bằng mắt, cách bấm nút thử và đọc kết quả, những dấu hiệu cho thấy nhà chỉ được bảo vệ một phần, và ranh giới rõ ràng giữa việc bạn làm được với việc phải để thợ điện làm.

Aptomat chống giật khác aptomat thường ở chỗ nào

Aptomat thường, loại mà nhà nào cũng có, canh độ lớn của dòng điện. Khi bạn cắm cùng lúc bếp từ, ấm siêu tốc và máy sấy vào một đường dây, dòng điện vượt mức dây chịu được, aptomat nhảy để dây không nóng chảy vỏ. Nó cũng nhảy khi hai dây chạm nhau gây chập. Nhưng một người chạm vào vỏ máy giặt bị rò điện chỉ để dòng rất nhỏ chạy qua cơ thể xuống đất, nhỏ hơn rất nhiều so với mức làm aptomat thường phản ứng. Với nó, mọi thứ vẫn bình thường.

Aptomat chống giật, còn gọi là aptomat chống dòng rò, canh một thứ khác: nó so dòng điện đi ra theo dây này với dòng quay về theo dây kia. Bình thường hai dòng bằng nhau. Khi có một phần điện đi lạc, qua vỏ thiết bị, qua nước, qua người, thì dòng quay về hụt đi một chút. Chỉ cần lệch một lượng nhỏ, thiết bị ngắt trong thời gian rất ngắn. Loại dùng để bảo vệ người trong nhà thường được chọn ở mức khoảng 30 miliampe, con số này in trên mặt thiết bị.

Điều cần nhớ: aptomat chống giật không làm cho cú giật biến mất, nó rút ngắn thời gian điện chạy qua người. Vì vậy nó là lớp bảo vệ cuối, không thay cho việc giữ tay khô, giữ dây lành và để thiết bị gần nước đúng chỗ.

Nhìn tủ điện từ bên ngoài: năm điểm cần đọc

Mở nắp đậy phía trước của tủ, là cánh nhỏ có bản lề để gạt cần lên xuống. Không tháo vít, không gỡ tấm che phía trong, tay khô, chân đi dép. Chụp một tấm ảnh mặt tủ để đọc kỹ sau.

Kiểm gìNhìn thế nàoĐọc ra sao
Nút thửMột nút bấm nhỏ, thường màu xám hoặc vàng, có chữ T hoặc chữ thửKhối nào có nút này gần như chắc là thiết bị chống dòng rò
Độ rộng khốiSo với các aptomat bên cạnh, khối chống giật thường to gấp đôi hoặc hơnNhà chỉ toàn khối mỏng giống hệt nhau, không nút nào: nhiều khả năng chưa có
Con số dòng ròTrên mặt khối có một con số kèm đơn vị mAMức khoảng 30 mA thường dùng cho bảo vệ người; số lớn hơn nhiều thường là chống cháy, không đủ để bảo vệ người
Vị trí trong tủKhối chống giật nằm đầu tủ hay chỉ nằm cạnh một aptomat nhánhĐầu tủ: bảo vệ cả nhà. Cạnh một nhánh: chỉ bảo vệ nhánh đó, thường là phòng tắm
Ghi chú nhánhDưới mỗi cần gạt có ghi tên phòng hay khôngKhông có ghi chú: khi sự cố sẽ mất thời gian dò, nên nhờ thợ ghi lại

Nếu nhà có hai tủ, một ở tầng trệt và một ở tầng trên, kiểm cả hai. Nhà ống hay có tủ tổng ở tầng một còn mỗi tầng một hộp nhỏ; khối chống giật có thể nằm ở hộp tầng mà không có ở tủ tổng. Căn hộ chung cư thường có một hộp điện ngay sau cửa ra vào hoặc trong hành lang nhỏ của bếp.

Bấm nút thử và đọc kết quả

Trước khi bấm, báo cả nhà, lưu bài đang làm trên máy tính, chắc chắn không ai đang tắm hay đang dùng máy khoan, máy bơm. Bấm dứt khoát một lần bằng đầu ngón tay khô.

Điều xảy raNghĩa là gìLàm gì tiếp
Cần gạt bật xuống ngay, đèn trong vùng đó tắtCơ cấu ngắt còn làm việcGạt cần lên lại; nếu lên được và giữ được là xong
Bấm mà không có gì xảy raCơ cấu thử hoặc cơ cấu ngắt có vấn đềKhông bấm đi bấm lại nhiều lần; gọi thợ điện kiểm, coi như nhà đang không có lớp bảo vệ này
Nhảy xuống, gạt lên lại thì nhảy tiếp ngayĐang có dòng rò thật ở đâu đó trong vùng nó canhRút phích các thiết bị trong vùng rồi thử gạt lại; vẫn nhảy thì để nguyên và gọi thợ
Nhảy xuống, gạt mãi không lên được dù không có tảiCó thể kẹt cơ cấuKhông dùng sức, không lấy vật cứng chèn; gọi thợ
Chỉ một phần nhà mất điệnKhối đó chỉ canh một nhánhGhi lại phòng nào mất điện để biết chỗ nào chưa được bảo vệ

Nhiều nhà phát hiện ra ở bước này rằng chỉ có phòng tắm được che chắn, còn bếp, nơi có máy rửa bát, ấm điện và vòi nước sát nhau, thì không. Đó là thông tin quý để nói với thợ khi cần.

Vì sao nhiều nhà chỉ có một nửa hoặc chưa có

Không có aptomat chống giật không có nghĩa ai đó làm ẩu. Thường là một trong mấy lý do sau, và mỗi lý do cho bạn biết nên hỏi thợ điều gì.

  • Nhà xây từ lâu. Hệ thống điện cũ được đi khi thiết bị này còn ít phổ biến trong nhà ở; nhà sửa từng phần thì tủ điện thường được giữ nguyên.
  • Chỉ lắp theo bình nóng lạnh. Có nhà được lắp một khối chống giật đi kèm bình nóng lạnh, nên chỉ phòng tắm được bảo vệ.
  • Khối chống giật bị tháo vì nhảy hoài. Khi nó nhảy liên tục, có người chọn bỏ nó ra thay vì tìm thiết bị rò. Lớp bảo vệ mất, còn chỗ rò thì vẫn còn.
  • Nhà thuê. Người thuê thường không biết và cũng ngại hỏi; bạn có quyền hỏi chủ nhà điều này trước khi dọn vào, nhất là khi có con nhỏ.
  • Mức dòng rò không hợp. Có khối chống giật nhưng mức ngắt lớn, chủ yếu để chống cháy chứ không đủ nhạy để bảo vệ người.

Mỗi trường hợp đều dẫn tới cùng một việc: ghi lại những gì bạn nhìn thấy, chụp ảnh mặt tủ, rồi nhờ thợ điện tư vấn. Việc chọn loại, chọn mức và đấu vào tủ là của thợ.

Tự làm được và phải gọi thợ

Ranh giới rất đơn giản: phía ngoài nắp đậy là của bạn, phía sau tấm che là của thợ điện.

ViệcTự làm đượcPhải gọi thợ điện
Biết nhà có hay chưaNhìn mặt tủ, đọc nút thử, đọc con số mA, chụp ảnhXác định khối đó bảo vệ những đường dây nào
Thử hoạt độngBấm nút thử, gạt cần lên lạiKiểm thiết bị không nhảy khi bấm thử
Khi nhảy liên tụcRút phích từng thiết bị trong vùng để tìm thủ phạmĐo, tìm chỗ rò trong dây âm tường, thay thiết bị hỏng
Bổ sung bảo vệGhi lại phòng nào chưa được che chắnLắp thêm hoặc thay khối chống giật, chia lại nhánh
Ghi chú tủDán nhãn tên phòng phía ngoài nắp bằng băng dính giấyKiểm tra lại sơ đồ nhánh cho đúng

Có một việc tuyệt đối không làm: lấy băng dính, dây buộc hay que chèn để giữ cần gạt không cho nhảy. Làm vậy là tắt lớp bảo vệ duy nhất đang báo cho bạn biết có chỗ rò.

Khi aptomat chống giật nhảy giữa chừng

Nó nhảy lúc tối muộn, cả nhà tối om, trẻ khóc. Thứ tự dưới đây giúp bạn bình tĩnh và không làm hỏng thêm.

  1. Trước hết nhìn quanh: có ai đang kêu đau, đang đứng gần nước, đang cầm thiết bị điện không. Nếu nghi có người bị giật mà người đó không tỉnh táo, gọi 115 ngay.
  2. Bật đèn pin điện thoại, đi tới tủ điện. Nhìn xem khối nào bật xuống, ghi nhớ lúc nhảy đang có thiết bị gì chạy.
  3. Rút phích những thiết bị nghi ngờ ở vùng ẩm: máy giặt, ấm điện, máy bơm, bình nóng lạnh có công tắc riêng thì tắt công tắc. Tay phải khô, đứng chỗ khô.
  4. Gạt cần lên lại một lần. Giữ được thì cắm lại từng thiết bị, mỗi lần một cái, cái nào cắm vào là nhảy thì để riêng ra, không dùng nữa.
  5. Gạt lên mà nhảy ngay dù đã rút hết phích: đừng thử lần thứ ba, thứ tư. Để nguyên trạng thái ngắt và gọi thợ điện vào ban ngày.
  6. Nếu thấy mùi khét, khói hoặc tiếng lách tách ở tủ điện: không chạm vào tủ, đưa người ra ngoài, gọi 114.

Phần sơ cứu người bị điện giật chỉ có thể học cho chắc ở lớp sơ cứu có thực hành; ở nhà, việc đầu tiên luôn là ngắt nguồn trước khi chạm vào người.

Cho người trong nhà cùng biết

Một tủ điện chỉ một người biết là tủ điện chưa an toàn. Dẫn cả nhà tới trước tủ một lần: đây là cần tổng, đây là khối chống giật, nhảy xuống thì làm theo thứ tự nào. Đặt một đèn pin cố định ngay cạnh tủ, để ai cũng tìm được trong bóng tối.

Với ông bà, nhất là người mắt kém, dán thêm một miếng băng dính màu bên cạnh cần tổng để nhìn ra ngay mà không cần đeo kính. Nói rằng đây là để cả nhà dễ tìm, không phải vì lo ông bà quên. Nếu tủ đặt cao phải đứng ghế mới với tới, nói rõ người già không trèo lên, hãy gọi con cháu hoặc hàng xóm.

Trẻ dưới mười tuổi không cần biết bấm nút thử, chỉ cần biết câu: tủ điện là của người lớn, thấy mất điện thì đứng yên và gọi người lớn. Trẻ lớn hơn có thể được chỉ cần tổng, kèm lời dặn chỉ dùng khi người lớn bảo. Nếu tủ thấp trong tầm với, nên để nắp đậy luôn đóng.

Mỗi lần nhà có thay đổi lớn về điện, như lắp máy nước nóng mới, làm thêm bếp, hay chuyển nhà, hãy mở nắp tủ ra nhìn lại xem khối chống giật còn nằm ở đó và vẫn canh đúng vùng.

Câu hỏi thường gặp

Aptomat chống giật có làm người bị điện giật không còn cảm giác gì không?

Không. Người chạm vào chỗ rò vẫn có thể cảm thấy giật, nhưng thiết bị ngắt rất nhanh nên thời gian điện đi qua cơ thể ngắn hơn hẳn. Đó là lý do nó là lớp bảo vệ cuối, không thay cho thói quen giữ tay khô và dây lành.

Bấm nút thử có làm hỏng thiết bị trong nhà không?

Bấm thử chỉ làm vùng đó mất điện một lát như khi cúp điện. Bạn nên lưu việc đang làm trên máy tính và báo cả nhà trước. Thiết bị nhạy như máy tính để bàn nên tắt trước để tránh mất dữ liệu.

Nhà thuê không có aptomat chống giật thì nên làm gì?

Chụp ảnh mặt tủ điện, nói với chủ nhà rằng nhà có trẻ nhỏ hoặc người già và đề nghị nhờ thợ điện lắp thêm. Trong lúc chờ, giữ thiết bị dùng gần nước ở chỗ khô, rút phích khi không dùng và không để trẻ chơi gần ổ cắm ẩm.

Aptomat chống giật nhảy liên tục có nên tháo ra không?

Không nên. Nó nhảy là vì đang có chỗ rò thật. Tháo nó ra thì chỗ rò vẫn còn, chỉ là không còn ai báo cho bạn. Hãy rút từng thiết bị để tìm thủ phạm, không ra thì gọi thợ điện tìm chỗ rò trong dây.

Ổ cắm có nút thử nhỏ trên mặt có phải là chống giật không?

Có một số loại ổ cắm được tích hợp chức năng chống dòng rò và có nút thử ngay trên mặt ổ, thường dùng ở chỗ ẩm. Nó chỉ bảo vệ những gì cắm vào ổ đó và các ổ nối sau nó, không bảo vệ cả nhà. Thợ điện sẽ cho bạn biết ổ nhà mình thuộc loại nào.

Có cần mở tấm che bên trong tủ điện để nhìn cho rõ không?

Không cần và không nên. Mọi thứ bạn cần đọc đều nằm ở mặt trước: nút thử, con số mA, độ rộng khối và vị trí của nó. Phần phía sau tấm che có các đầu dây đang mang điện, chỉ thợ điện mới mở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138