TuyetDoi.comTuyệt Đối
Hoá chất, thuốc, pin cúc áo và đồ vật nhỏ

Chiết xăng vào chai nước: vì sao trẻ uống nhầm dễ sặc vào phổi và đựng xăng dầu ở đâu

Chai nước suối đựng xăng, dầu hoả, nhớt là cái bẫy cho cả trẻ lẫn người lớn. Vì sao dễ sặc vào phổi, kiểm nhà tìm chai chiết, phút đầu khi uống nhầm.

A man seen from behind placing a red metal fuel can on a high wall shelf inside a tidy garage corner of a Vietnamese tube house, motorbike parked nearby, bright afternoon light, wide shot

Chiết xăng, dầu hoả hay dầu máy vào chai nước suối, chai nước ngọt là thói quen dễ dẫn đến uống nhầm nhất trong nhà, vì trẻ và cả người lớn nhìn vỏ chai mà đoán bên trong. Xăng dầu uống phải nguy nhất ở chỗ dễ sặc vào phổi; vì vậy tuyệt đối không gây nôn, gọi 115 ngay, và trong nhà không đựng xăng dầu trong bất kỳ vỏ đồ uống nào.

Chai xăng chiết thường xuất hiện vì những lý do rất đời thường: mua dự phòng cho xe máy, dầu cho máy cắt cỏ, máy phát, dầu hoả cho đèn, nhớt thay dở. Bài này giải thích vì sao uống nhầm xăng dầu khác các loại uống nhầm khác, đi một vòng nhà tìm các chai chiết, chỉ ra chỗ đựng đúng, việc phải làm trong phút đầu và việc tuyệt đối không làm.

Vì sao uống nhầm xăng dầu lại nguy theo kiểu riêng

Xăng, dầu hoả, dầu nhớt có đặc điểm chung là loãng, trơn và bay hơi. Khi trẻ ngậm một ngụm, chất lỏng này rất dễ trượt vào đường thở trong lúc trẻ ho, sặc hoặc nôn. Chỉ một lượng nhỏ lọt xuống phổi cũng có thể gây tổn thương phổi, khiến trẻ ho, thở nhanh, khó thở, có khi vài giờ sau mới rõ. Đây là lý do mọi hướng dẫn đều nói giống nhau: không được làm trẻ nôn, vì mỗi lần nôn là thêm một lần chất lỏng đi ngang cổ họng và có cơ hội lọt vào phổi.

Mùi xăng nồng nên người lớn hay nghĩ trẻ sẽ không uống. Thực tế trẻ nhỏ uống theo phản xạ: thấy chai nước quen thuộc, mở nắp, tu một hơi trước khi kịp ngửi. Người lớn đang khát, trong bóng tối của nhà kho, gầm cầu thang, cũng từng uống nhầm theo đúng cách đó.

Ngoài chuyện uống, xăng là chất rất dễ cháy. Hơi xăng nặng hơn không khí, đọng ở chỗ thấp. Một chai xăng chiết để cạnh bếp, gần bàn thờ có hương, trong gầm cầu thang có ổ điện là đặt hai mối nguy cạnh nhau.

Một điểm hay bị bỏ qua: chai nhựa đựng nước suối mỏng, được làm để dùng một lần cho nước uống. Xăng và một số dung môi có thể làm nhựa mềm, nứt chân chai, rò rỉ chậm xuống sàn. Vết rò nhỏ không ai thấy, nhưng hơi xăng thì cứ thế toả ra căn phòng kín, nhất là gầm cầu thang hay kho không có cửa sổ.

Những chai chiết hay gặp trong nhà

Xăng dự phòng cho xe máy. Mua một chai ở cây xăng phòng khi hết giữa đường, về nhà để quên ở góc nhà để xe, kệ dép, cốp xe. Chai nhựa mỏng của nước suối không được làm để đựng xăng, lâu ngày có thể mềm, rò.

Dầu hoả cho đèn, bếp dầu, đèn bàn thờ. Ở nhiều nhà, dầu hoả được rót sẵn vào chai nhỏ cho tiện châm đèn. Màu dầu hoả gần như trong suốt, đựng trong chai nước suối thì nhìn không khác nước.

Nhớt, dầu máy, dầu phanh thay dở. Sau khi tự thay nhớt xe, phần thừa được dồn vào chai nước ngọt, để ở góc sân. Màu nhớt sẫm có khi trông giống nước ngọt có ga.

Xăng pha cho máy cắt cỏ, máy phun, máy phát. Nhà vườn, nhà nông thôn hay chiết xăng pha nhớt vào can nhỏ hoặc chai nước, để trong kho cạnh bình thuốc trừ sâu và bao phân.

Dung dịch khác cùng kiểu. Nước rửa kính xe, nước làm mát máy, dầu thông, xăng thơm tẩy sơn, nước tẩy dầu mỡ pha sẵn cũng hay bị chiết sang vỏ đồ uống. Luật áp dụng giống nhau.

Checklist tìm chai chiết trong nhà

Đi theo thứ tự từ cửa vào: chỗ để xe, gầm cầu thang, kho, sân sau, ban công, cốp xe. Cầm từng chai không rõ nguồn gốc lên, ngửi từ xa.

Kiểm gìNhìn hoặc thử thế nàoChưa đạt thì
Vỏ đồ uống đựng thứ không phải đồ uốngChai nước suối, chai nước ngọt, lon, chai rượu có chất lỏng lạ màu, mùi hắcĐổ sang can, bình đựng nhiên liệu chuyên dụng có nắp kín, hoặc đem bỏ đúng cách; vứt vỏ chai cũ, không rửa lại để đựng nước
Chỗ để xăng dầuCó gần bếp, bàn thờ có hương, ổ điện, bình nóng lạnh, nơi trẻ chơi khôngDời ra nơi thoáng, xa nguồn lửa, khoá được hoặc đặt cao; không để trong phòng ngủ
Lượng tích trữNhà đang có bao nhiêu xăng dầu không dùng tớiChỉ giữ lượng tối thiểu cần thiết, dùng hết rồi mới mua
Cốp xe, giỏ xeCó chai xăng dự phòng nằm trong cốp xe máy dựng trong nhà khôngKhông để chai xăng trong cốp xe dựng trong nhà ống
Can đựngCan có nắp vặn kín, không nứt, có tay cầmCan rò, nắp gãy thì thay can mới; lau sạch chỗ đổ
NhãnMọi can, bình có ghi rõ bên trong chứa gì chưaGhi chữ to bằng bút lông lên thân can: XĂNG, DẦU HOẢ, NHỚT

Đạt nghĩa là trong nhà không còn vỏ đồ uống nào đựng thứ không uống được, và mọi nhiên liệu nằm trong đồ đựng đúng loại, xa lửa, xa trẻ.

Tự làm được và việc cần người khác

Phần lớn là thay vỏ đựng, dời chỗ, bỏ bớt. Việc liên quan lượng nhiên liệu lớn hay máy móc thì cần người có chuyên môn.

ViệcTự làm đượcCần người khác
Đổi đồ đựngMua can đựng nhiên liệu chuyên dụng, rót ở ngoài trời, tránh xa lửa, không hút thuốcKhông có
Bỏ xăng dầu cũGom về một can, hỏi tổ dân phố, UBND xã/phường hoặc cửa hàng sửa xe nơi nhận dầu thảiKhông đổ xuống cống, ao, đất vườn
Xe máy rò xăngDắt xe ra ngoài, không nổ máy trong nhà khi ngửi mùi xăng nồngThợ sửa xe kiểm ống xăng, bình xăng
Máy phát điện, máy cắt cỏĐổ xăng khi máy nguội, ở ngoài trờiThợ kiểm khi máy rò nhiên liệu, có mùi khét

Việc dễ nhất mà hiệu quả nhất là bỏ hẳn thói quen chiết xăng dự phòng. Nếu thật sự cần, dùng can chuyên dụng nhỏ, để ngoài nhà.

Khi trẻ hoặc người lớn uống nhầm xăng dầu

Định hướng phút đầu; kỹ năng sơ cứu nên học ở lớp có thực hành.

  1. Lấy chai khỏi tay, đưa người uống ra chỗ thoáng, xa mùi xăng.
  2. Tuyệt đối không móc họng, không làm cho nôn. Đây là điều quan trọng nhất với xăng dầu.
  3. Không cho uống sữa, dầu ăn, nước muối hay bất cứ thứ gì theo mẹo truyền miệng. Lau sạch miệng, cởi quần áo dính xăng, rửa da bằng xà phòng và nước.
  4. Gọi 115, nói rõ chất đã uống là xăng, dầu hoả hay nhớt, lượng ước chừng, thời điểm. Mang chai theo.
  5. Theo dõi ho, thở nhanh, thở rít, môi tím, lơ mơ: đó là dấu hiệu nặng, cần cấp cứu ngay.
  6. Nếu có mùi xăng nồng trong phòng, không bật công tắc, không đánh lửa, mở cửa cho thoáng; nếu có cháy, gọi 114.

Kể cả khi người uống chỉ ho vài tiếng rồi bình thường, vẫn cần được nhân viên y tế đánh giá và theo dõi, vì tổn thương phổi có thể đến muộn.

Xăng dầu và lửa: chỗ đặt quyết định phần lớn

Bài này nói chủ yếu về uống nhầm, nhưng chuyện cháy cũng phải nói tới, vì cùng một chai xăng mang cả hai mối nguy. Hơi xăng bắt lửa rất dễ, kể cả từ tia lửa nhỏ khi bật công tắc, khi rơ le tủ lạnh đóng ngắt, khi bếp gas đang đun. Hơi lại nặng, lan dọc sàn, đi xa hơn chỗ chai nằm. Vì thế chỗ đặt nhiên liệu cần thoả ba điều cùng lúc: thoáng gió, xa mọi nguồn lửa và nguồn điện, ngoài tầm với của trẻ.

Ở nhà ống, khoảng sân trước hoặc góc để xe cạnh cửa thường là nơi duy nhất thoả được cả ba, với điều kiện không có ổ cắm ngay đó và không có ai hút thuốc. Ở căn hộ chung cư, câu trả lời đơn giản là không trữ xăng. Ở nhà vườn, nông thôn, kho riêng tách khỏi nhà ở, có cửa khoá, là chỗ hợp lý nhất cho can xăng cùng thuốc trừ sâu, phân bón.

Nếu chẳng may có cháy, ra khỏi nhà theo lối gần nhất và gọi 114; chuyện thoát hiểm chi tiết là một chủ đề riêng, không nằm trong bài này.

Dạy trẻ, nhắc người lớn

Với trẻ nhỏ, luật về vỏ chai không đủ. Trẻ dưới bốn tuổi chưa hiểu được rằng vỏ quen có thể chứa thứ lạ. Việc của người lớn là để không có chai lạ nào trong tầm tay.

Trẻ từ năm tuổi trở lên có thể học một quy tắc. "Chai nào không phải bố mẹ đưa cho con thì không uống, kể cả chai nước suối". Cho trẻ ngửi thử mùi xăng từ xa khi đổ xăng xe, nói: mùi này là xăng, không uống được, gặp thì gọi bố mẹ.

Người lớn trong nhà hay chiết xăng vì tiện. Thường là người đi xe nhiều hoặc làm vườn. Nhắc bằng giải pháp chứ không bằng trách: mua sẵn một can chuyên dụng, để ở chỗ dễ lấy, thì họ sẽ dùng.

Ông bà mắt kém, đi lại lúc tối. Chai dầu hoả cạnh chai nước trên kệ bếp là chỗ người già dễ nhầm. Dồn hết nhiên liệu ra khỏi bếp, ghi nhãn chữ thật to.

Giữ thói quen về lâu dài

Chọn một người trong nhà là người duy nhất mua và cất xăng dầu. Người này biết nhà đang có bao nhiêu, để ở đâu, và là người đổ bỏ khi không dùng nữa. Khi xe máy, máy cắt cỏ đã bán đi, nhiên liệu đi kèm cũng nên được bỏ theo, đừng để can xăng ở lại góc kho mười năm.

Mỗi lần dọn nhà cuối năm hoặc chuyển nhà, kiểm lại kho, gầm cầu thang, cốp xe. Đó là lúc chai chiết từ năm trước lộ ra. Nhà có người thuê trọ, người làm công đến ở cũng nên được nói trước luật không chiết xăng dầu vào chai nước.

Một cách nhắc đơn giản là gom hết vỏ chai nước suối đã dùng vào túi rác tái chế ngay, không giữ lại "để dành đựng gì đó". Khi trong nhà không có sẵn vỏ chai rỗng, người ta cũng ít khi tiện tay chiết xăng dầu vào đó. Còn can nhiên liệu chuyên dụng thì để ở đúng một chỗ ai cũng biết, để không ai phải đi tìm vỏ thay thế.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ chỉ ngậm xăng rồi nhổ ra có cần đi khám không?

Nên gọi 115 hoặc đưa trẻ đi khám. Xăng rất dễ lọt vào đường thở khi trẻ ho, và dấu hiệu ở phổi có thể xuất hiện sau vài giờ.

Có nên cho trẻ uống sữa sau khi uống nhầm dầu hoả không?

Không tự cho uống gì. Sữa không trung hoà được xăng dầu và có thể làm trẻ nôn, tăng nguy cơ sặc. Làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Để xăng trong chai thuỷ tinh có an toàn hơn chai nhựa không?

Không. Chai thuỷ tinh rơi là vỡ, xăng loang ra sàn, và nó vẫn là vỏ đồ uống dễ gây nhầm cho trẻ lẫn người lớn. Đồ đựng đúng là can nhiên liệu chuyên dụng, nắp kín, có nhãn ghi rõ.

Nhà ống để xe trong nhà thì cất can xăng ở đâu?

Tốt nhất là không trữ xăng trong nhà. Nếu buộc phải có, để can nhỏ ở chỗ thoáng gần cửa, xa bếp, xa ổ điện, trên cao hoặc trong hộp có khoá.

Ngửi thấy mùi xăng nồng trong nhà phải làm gì?

Không bật tắt công tắc, không đánh lửa, không nổ máy xe, mở cửa cho thoáng, đưa trẻ ra ngoài trước, rồi mới tìm nguồn rò khi đã an toàn. Có lửa hoặc khói thì ra ngoài ngay và gọi 114.

Đổ xăng dầu thừa xuống cống có sao không?

Có. Xăng dầu gây ô nhiễm nguồn nước, đất và có thể tích hơi dễ cháy trong ống cống. Gom lại vào một can có nắp, hỏi tổ dân phố, UBND xã/phường hoặc cửa hàng sửa xe về chỗ nhận dầu thải.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138